Homo

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Homo
Yaşadığı dönem aralığı: 2,8-0 myö
Piasenziyen-Günümüz 
Java man.jpg
Cava insanının kafatası ilüstrasyonu
Bilimsel sınıflandırma Bu sınıflandırmayı düzenle
Âlem: Animalia
Şube: Chordata
Sınıf: Mammalia
Takım: Primates
Alt takım: Haplorhini
İnfra takım: Simiiformes
Familya: Hominidae
Alt familya: Homininae
Oymak: Hominini
Cins: Homo
Linnaeus, 1758[1]
Tip tür
Homo sapiens
Linnaeus, 1758
Türler
Sinonimler
Africanthropus (Dreyer, 1935)
Atlanthropus (Arambourg, 1954)
Cyphanthropus (Pycraft, 1928)
Palaeanthropus (Bonarelli, 1909)
Palaeoanthropus (Freudenberg, 1927)
Pithecanthropus (Dubois, 1894)
Protanthropus (Haeckel, 1895)
Sinanthropus (Black, 1927)
Tchadanthropus (Coppens, 1965)
Telanthropus (Broom & Anderson 1949)

Homo (Latince: "insan"), çağdaş insanı ve yakın akrabalarını içeren insansı cinsine verilen ad. Cinsin üyeleri genelde "insan" adıyla birlikte anılır. En erken üyesi, en eski kalıntıları 2.3 milyon yıl öncesine tarihlenen Homo habilis olup[a] modern insan (Homo sapiens) dışındaki yaşayan son türü olan Homo neanderthalensis'in (Neandertal) yaklaşık 40.000 yıl öncesine kadar yaşadığı düşünülmektedir. Homo floresiensis türünün ise 50.000 yıl öncesine kadar var olduğu düşünülüyor.[3]

Ayırt edici özellikleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Taş yontan bir erken insan

Homo türleri, ataları avustralopitesinlere göre daha kısa kollara ve daha uzun bacaklara sahiplerdir. Bu da avustralopitesinlerde olduğu düşünülen tırmanma davranışının ortadan kalkmasına işaret eder. Erken insansılardan ayrımsanmalarını sağlayan beyin hacimleri erken türlerde (Homo rudolfensis, erectus) 700-1000 cm3 arasında değişirken, gelişmiş türlerde (Homo sapiens, heidelbergenis/rhodesiensis, neanderthalensis) ortalama 1000-1600 cm3 arasındadır – avustralopitesinlerde ise ortalama beyin hacmi 450 cm3 idi, H. habilis'in de buna benzer şekilde 450-600 cm3 arasında bir beyin hacmi vardı.[4][b] Başparmakları ve öteki parmakları, karşılıklı gelebilecek biçimde gelişmiştir ve dolayısıyla Homo türleri nesneleri atalarına göre daha iyi kavrama yeteneğine sahiptir. Homo cinsine ait türlerin, alet kullanma ve alet yapabilme yetenekleri vardır. Oldovan alet kültürünun ilk olarak H. habilis/H. rudolfensis tarafından kullanıldığı düşünülüyordu.[4] Ancak artık Australopithecus garhi'nin (2.6 Ma) bu alet kültürünün en eski temsilcisi olduğu kabul ediliyor.

Türler[değiştir | kaynağı değiştir]

Homo cinsine bağlı türlerin karşılaştırılması
Tür Yaşadığı zaman (Milyon yıl önce) Yaşadığı yer Yetişkinlerin boyu Yetişkinlerin ağırlığı Beyin Hacmi (cm³) Fosil kayıtları Cins isminin keşfediliş/kayıtlara geçiş yılları
H. habilis 2.3 – 1.6 Afrika 1.0–1.5 m 33–55 kg 660 çok 1960/1964
H. erectus 2 – 0.1 Afrika, Avrasya (Cava Adası, Çin, Kafkaslar) 1.8 m 60 kg 850 (önceleri) – 1100 (sonraki zamanlarda) çok 1891/1892
H. rudolfensis 1.9 Kenya 1 adet kafatası 1972/1986
H. georgicus 1.8 Gürcistan Cumhuriyeti 600 az 1999/2002
H. ergaster 1.9 – 1.4 Doğu ve Güney Afrika 1.9 m 700–850 çok 1975
H. antecessor 1.2 – 0.8 İspanya 1.75 m 90 kg 1000 2 bölge 1997
H. cepranensis 0.9 – 0.8? İtalya 1000 1 adet kafatasının üst kısmı 1994/2003
H. heidelbergensis 0.7 – 0.2 Avrupa, Afrika, Çin 1.8 m 60 kg 1100–1400 çok 1908
H. neanderthalensis 0.25 – 0.03 Avrupa, Batı Asya 1.6 m 55–70 kg (yapılı bünye) 1200–1700 çok (1829)/1864
H. rhodesiensis 0.8 – 0.12 Zambiya 1300 oldukça az 1921
H. sapiens 0.2 – günümüz dünya genelinde 1.4–1.9 m 50–100 kg 1000–1850 halen yaşamakta —/1758
H. sapiens idaltu 0.16 – 0.15 Etiyopya 1450 3 adet kafa kemiği 1997/2003
H. floresiensis 0.19 – 0.05 Endonezya 1.08 m 25 kg 380 7 birey 2003/2004

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

Dipnotlar[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Etiyopya'da Afar Bölgesi'nde bulunan ve 2.8 milyon yıl öncesine tarihlenen bir çene kemiği, Homo olarak değerlendirilmiştir.[2]
  2. ^ Homo cinsinin ilk örneği kabul edilen Homo habilis'ten sonra, özellikle Homo neanderthalensis, Homo heidelbergensis, Alageyik Mağarası insanı, Denisova insanı ve Homo sapiens türlerinde beyin büyüklüğü kayda değer oranda genişlemiştir.[5] Ancak son 50.000 yıldır beyin boyutunda kayda değer bir değişmenin bulunmadığı ortaya çıkmıştır.[6]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ "Taxonomy browser (Homo)". www.ncbi.nlm.nih.gov. Erişim tarihi: 2021-07-30. 
  2. ^ Villmoare, Brian; Kimbel, William H.; Seyoum, Chalachew; Campisano, Christopher J.; DiMaggio, Erin N.; Rowan, John; Braun, David R.; Arrowsmith, J Ramón; Reed, Kaye E. (20 Mart 2015). "Early Homo at 2.8 Ma from Ledi-Geraru, Afar, Ethiopia". Science (İngilizce). 347 (6228): 1352-1355. doi:10.1126/science.aaa1343. ISSN 0036-8075. 
  3. ^ Erman Ertuğrul (12 Kasım 2019). "'Hobbitler' Yaşanan Hızlı Evrimin Sonucunda Ortaya Çıktı". Arkeofili. 12 Kasım 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Haziran 2021. 
  4. ^ a b Mayr, Ernst (2018). Evrim Nedir? (3 bas.). Say Yayınları. s. 304-315. ISBN 978-605-02-0488-9. 
  5. ^ Brown, Graham; Fairfax, Stephanie; Sarao, Nidhi. "Human Evolution". Tree of Life (İngilizce). Tree of Life Project. 6 Haziran 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Haziran 2020. 
  6. ^ Lee, Sang-Hee; Wolpoff, Milford H. (2003). "The Pattern of Pleistocene Human Brain Size Evolution". 29 (2). Paleobiology: 185-95. doi:10.1666/0094-8373(2003)029%3c0186:tpoeip%3e2.0.co;2. 31 Ocak 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 29 Mayıs 2022. 

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]