Paranthropus robustus

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Paranthropus robustus
Yaşadığı dönem aralığı: 2-1 Ma
Kuaterner-Orta pleyistosen 
Original of Paranthropus robustus Face.jpg
Güney Afrika'da keşfedilen 1,8 milyon yıllık Paranthropus robustus'un (SK-48) orijinal tam kafatası (çene kemiği olmadan). Transvaal Müzesi Koleksiyonu, Kuzey Amiral Gemisi Enstitüsü, Pretoria Güney Afrika.
Bilimsel sınıflandırma Bu sınıflandırmayı düzenle
Âlem: Animalia
Şube: Chordata
Sınıf: Mammalia
Takım: Primates
Alt takım: Haplorhini
İnfra takım: Simiiformes
Familya: Hominidae
Alt familya: Homininae
Oymak: Hominini
Alt oymak: Australopithecina
Cins: Paranthropus
Tür: P. robustus
İkili adlandırma
Paranthropus robustus
Broom, 1938
Sinonimler

Paranthropus robustus, Güney Afrika'daki, İnsanlığın beşiği'de Erken Pleistosen ve muhtemelen Orta Pleistosen döneminde yaklaşık 2,27 ila 0,87 (veya daha muhafazakar olarak 2 ila 1) milyon yıl önce yaşamış bir güçlü australopithecine türüdür.[1] Kromdraai, Swartkrans, Sterkfontein, Gondolin, Cooper's ve Drimolen Mağaralarında tespit edilmiştir. İlk olarak 1938'de keşfedildi, tanımlanan ilk erken homininler arasındaydı ve Paranthropus cinsi için tip tür haline geldi. Bununla birlikte, bazıları tarafından Paranthropus'un geçersiz bir gruplama olduğu ve Australopithecus ile eşanlamlı olduğu iddia edilmiştir, bu nedenle tür genellikle Australopithecus robustus olarak da sınıflandırılır.

Preserved left half of the skull and right half of the jaw mounted on a wall
P. robustus'un holotip örneği olan TM 1517'nin yüzünün dökümü
Large, white, complete skull in three-quarter view facing left
OH 5 (yukarıda yeniden yapılandırılmış kafatası), 2. Paranthropus türü P. boisei'nin holotip örneği yapıldı.

Anatomi[değiştir | kaynağı değiştir]

DNH 7, şimdiye kadar keşfedilen en eksiksiz Paranthropus robustus kafatası ve Drimolen Ana Taş Ocağından nadir bir kadın örneği.

Paranthropus'un tipik özelliği olan P. robustus, muazzam yanak dişleri, ancak insan boyutunda kesici dişleri ve köpek dişleri ile köpek sonrası megadonti sergiler. Premolarlar azı dişleri şeklindedir.[2] Yanak dişlerindeki mine kalınlığı, modern insanınkiyle nispeten eşittir, ancak australopithecine yanak dişi minesi, özellikle başlangıç çizgilerinin uçlarında kalınlaşırken, insanlarda tüberküllerin tabanında kalınlaşır.[3]

SK 46 ve SK 47'nin iç kulağındaki arka yarım daire kanalları, maymun benzeri Australopithecus veya Homo'nunkinden farklıdır ve iç kulak anatomisi vestibüler sistemi (denge duygusu) etkilediğinden, farklı hareket ve kafa hareket paternleri olduğunu düşündürür. Modern insanın arka yarım daire kanallarının, koşarken stabilizasyona yardımcı olduğu düşünülmektedir, bu da P. robustus'un bir dayanıklılık koşucusu olmadığı anlamına gelebilir.[4]

Bir dişi P. robustus'un rekonstrüksiyonu

Beyin[değiştir | kaynağı değiştir]

Broom, türleri tanımladıktan sonra, TM [5] ve o, Güney Afrikalı antropolog Gerrit Willem Hendrik Schepers ile birlikte 1946'da kafatası hacmini 575-680 cc olarak belirledi. Karşılaştırma için, çağdaş Homo'nun beyin hacmi 500 ila 900 cc arasında değişiyordu.[6] Bir yıl sonra, İngiliz primatolog Wilfrid Le Gros Clark , bir taraftaki temporal kemiğin sadece bir kısmı bilindiği için, bu örnek için beyin hacminin doğru bir şekilde ölçülemeyeceğini söyledi.[7] 2001'de Polonyalı antropolig Katarzyna Kaszycka, Broom'un erken homininlerde beyin boyutunu oldukça sık yapay olarak şişirdiğini ve gerçek değerin muhtemelen çok daha düşük olduğunu söyledi.[8]

2020 yılında neredeyse tamamlanmış kafatası DNH 155 keşfedildi ve beyin hacminin 450 cc olduğu ölçüldü.[9]

Skull in three-quarter view facing left, with the right side of the face missing (though the right dental row is still there)
SK 46 kafatasının kadrosu

Sosyal yapı[değiştir | kaynağı değiştir]

2007'de antropolog Charles Lockwood ve meslektaşları, P. robustus'un, erkeklerin kadınlardan belirgin şekilde daha büyük olduğu, cinsel dimorfizmi telaffuz ettiğine dikkat çekti. Bu genellikle, bir erkeğin bir grup dişi üzerinde münhasır üreme haklarına sahip olduğu, modern ormanda yaşayan gümüş sırtlı gorillerin harem toplumu gibi, erkek egemen çok eşli bir toplumla ilişkilidir. P. robustus'taki tahmini erkek-dişi boyut eşitsizliği gorillerle karşılaştırılabilir (yüz boyutlarına göre) ve daha genç erkekler yaşlı erkeklere göre daha az sağlamdı (gecikmiş olgunluk gorillerde de sergileniyor). Cinsiyetli P. robustus örneklerinin çoğunluğu erkek (ya da en azından erkek olduğu varsayılan) olduğundan, erkeklerin kadınlardan daha yüksek bir ölüm oranına sahip olduğu görülüyor. Bir harem toplumunda, erkekler kadınlara göre daha yüksek erkek-erkek rekabeti göz önüne alındığında gruptan tahliye edilme olasılığı daha yüksektir ve yalnız erkekler daha yüksek bir yırtıcı riske maruz bırakılmış olabilir. Bu hipoteze göre, doğum grubundan ayrılan bir dişi, yalnız başına çok az zaman geçirmiş ve hemen başka bir yerleşik gruba transfer olmuş olabilir.[10]

A large troop of Hamadrayas baboons. The females are brown and shorthaired, whereas the males are white and longhaired.
P. robustus , Hamadryas babunları (Direnpark Emmen'deki birliğin üstünde) gibi çok erkekli gruplarda yaşayabilirdi.[11]
A tooth inside-view, top-view, and bottom-view
SKX 11 diş

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ "Hominin Taxic Diversity". Oxford Research Encyclopedia of Anthropology (İngilizce). 29 Mayıs 2020. doi:10.1093/acrefore/9780190854584.013.194. ISBN 9780190854584. 19 Nisan 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Nisan 2021. 
  2. ^ The Human Lineage. John Wiley and Sons. 2009. ss. 152-157. ISBN 978-0-471-21491-5. 
  3. ^ Olejniczak (2008). "Three-dimensional molar enamel distribution and thickness in Australopithecus and Paranthropus". Biology Letters. 4 (4): 406-410. doi:10.1098/rsbl.2008.0223. PMC 2610159 $2. PMID 18522924. 
  4. ^ Beaudet (2019). "The bony labyrinth of StW 573 ("Little Foot"): Implications for early hominin evolution and paleobiology". Journal of Human Evolution. 127: 67-80. doi:10.1016/j.jhevol.2018.12.002. PMID 30777359. 
  5. ^ Broom (1938). "The Pleistocene Anthropoid Apes of South Africa". Nature. 142 (3591): 377-339. doi:10.1038/142377a0. 
  6. ^ F. Spoor (2015). "Reconstructed Homo habilis type OH 7 suggests deep-rooted species diversity in early Homo". Nature. 519 (7541): 83-86. doi:10.1038/nature14224. PMID 25739632. 
  7. ^ Le Gros Clark (1947). "Observations on the anatomy of the fossil Australopithecinae". Journal of Anatomy. 81 (Pt 3): 321. PMC 1272827 $2. PMID 17105037. 
  8. ^ Kaszycka (2001). "A new graphic reconstruction of the type specimen of Australopithecus robustus from Kromdraai, South Africa - TM 1517". South African Journal of Science. 91. 
  9. ^ Martin (2020). "Drimolen cranium DNH 155 documents microevolution in an early hominin species". Nature Ecology and Evolution. 5 (1): 38-45. doi:10.1038/s41559-020-01319-6. PMID 33168991. 
  10. ^ Lockwood (2007). "Extended male growth in a fossil hominin species". Science. 318 (5855): 1443-1446. doi:10.1126/science.1149211. PMID 18048687. 
  11. ^ Kaszycka (2016). "Australopithecus robustus societies - one-male or multimale?". South African Journal of Science. 112 (1–2): 124-131. doi:10.17159/sajs.2016/20150165. 

 

Konuyla ilgili yayınlar[değiştir | kaynağı değiştir]

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]