Paranthropus aethiopicus

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Paranthropus aethiopicus
Yaşadığı dönem aralığı: 2,7-2,3 Ma
Piasenziyen-Kalabriyen 
Paranthropus aethiopicus.JPG
KNM WT 17000 adlı örneğin rekonstrüksiyonu
Bilimsel sınıflandırma Bu sınıflandırmayı düzenle
Âlem: Animalia
Şube: Chordata
Sınıf: Mammalia
Takım: Primates
Alt takım: Haplorhini
İnfra takım: Simiiformes
Familya: Hominidae
Alt familya: Homininae
Oymak: Hominini
Alt oymak: Australopithecina
Cins: Paranthropus
Tür: P. aethiopicus
İkili adlandırma
Paranthropus aethiopicus
Arambourg ve Coppens, 1968
Sinonimler

Paranthropus aethiopicus, yaklaşık 2.7 ila 2.3 milyon yıl önce Doğu Afrika'nın Geç Pliyosen devri'nden Erken Pleistosen'e kadar yaşamış soyu tükenmiş bir güçlü australopithecine türüdür. Bununla birlikte, Paranthropus'un geçersiz bir gruplandırma olup olmadığı ve Australopithecus ile eş anlamlı olup olmadığı çok tartışılmaktadır, bu nedenle tür genellikle Australopithecus aethiopicus [1] olarak da tanımlanır. Durum ne olursa olsun, çok daha sağlam olan P. boisei'nin atası olarak kabul edilir. P. aethiopicus'un P. boisei kapsamına alınması gerekip gerekmediği tartışmalıdır ve sırasıyla P. boisei sensu lato ("geniş anlamda") ve P. boisei sensu stricto ("dar anlamıyla") terimlerinin kullanılabileceği tartışılmaktadır.

Diğer Paranthropus türleri gibi, P. aethiopicus'un da uzun bir yüzü, kalın damağı ve özellikle genişlemiş yanak dişleri vardı. Bununla birlikte, muhtemelen arkaikliği nedeniyle, bazı yönleri çok daha önceki A. afarensis'e benzeyen bazı yönleriyle diğer Paranthropus'tan da ayrılır. P. aethiopicus öncelikle Koobi Fora, Turkana Gölü, Kenya'dan KNM WT 17000 kafatası ve ayrıca Koobi Fora'dan bazı çene kemikleri tarafından bilinir; Shungura Formasyonu, Etiyopya; ve Laetoli, Kenya. Bu konumlar, edafik (su dolu) otlaklarla ormanlık arazileri açmak için çalılıklara sahipti.

Taksonomi[değiştir | kaynağı değiştir]

P. aethiopicus keşiflerinin yerleri

1968'de Fransız paleontolog Camille Arambourg ve Bretton antropolog Yves Coppens, Etiyopya'daki Shungura Formasyonu'ndan (Omo 18) dişsiz bir çene kemiğine dayanan " Paraustralopithecus aethiopicus"u tanımladılar. Aethiopicus adı Etiyopya anlamına gelir.[2] 1976'da Amerikalı antropolog Francis Clark Howell ve Coppens onu A. africanus olarak yeniden sınıflandırdı.[3]

1989'da paleoartist Walter Ferguson , KNM WT 17000'in farklı bir tür olarak P. walkeri olarak sınıflandırılmasını önerdi, çünkü aethiopicus'un holotipi sadece çene kemiğinden oluşuyordu ve KNM WT 17000 hiçbir çene elemanını korumadı.[3] Ferguson'un sınıflandırması neredeyse evrensel olarak göz ardı edilir [4] ve P. aethiopicus ile eşanlamlı olarak kabul edilir.[5]

Shungura Formasyonu'nda birkaç alt ve üst çene örneği daha ortaya çıkarılmıştır,[6] bu bir genç örnek olan L338y-6 adlı fosil idi.[7] 2002'de Tanzanya, Laetoli'den 2,7-2,5 milyon yıllık maksilla, EP 1500, P. aethiopicus'a atandı. Ayrıca kaval kemiğinin üst kısmı da bulundu, ancak EP 1500 ve dolayısıyla P. aethiopicus ile kesin olarak ilişkilendirilemez.[8]

Anatomi[değiştir | kaynağı değiştir]

KNM WT 17000'in rekonstrüksiyonu, yüz kısmı (üstte) ve yandan görünüşü (allta)
Paranthropus aethiopicus at the Natural History Museum cropped.jpg
KNM-WT 16005'e benzeyen P. boisei'ye atanan mandibula kemiği

Paranthropus'un tipik özelliği olan KNM WT 17000, ağır bir şekilde inşa edilmiştir ve kafatasının damak ve tabanı, P. boisei holotipi OH 5 ile yaklaşık olarak aynı boyuttadır. KNM WT 17000'in beyin hacminin 410 cc olduğu tahmin edilmektedir, yani beyin hacmi diğer Paranthropus türlerinden daha küçüktür. Uzun bir yüz, kalın damak ve küçük beyin kabuğunun birleşimi, kafatasının orta hattında oldukça belirgin bir yay tepesine neden oldu. Numunenin tek tam diş kronu, boyutları P. robustus için varyasyon aralığının çok üzerinde ve P. boisei için üst uçta olan sağ üçüncü küçük azı dişidir. Diğer Paranthropus'un aksine, KNM WT 17000'in düz bir yüzü yoktu ve çenesi dışarı çıktı (prognatizm). Temporal kemik ile ilgili olarak, KNM WT 17000 diğer Paranthropus'tan şu açılardan farklıdır: temporal kemiğin skuamöz kısmı yoğun şekilde pnömatikleştirilmiştir, temporal kemiğin timpanik kısmı dikey olarak yönlendirilmemiştir, kafatasının tabanı zayıf bir şekilde bükülmüştür, postglenoid süreç timpaniğin (önünde) tamamen önündedir, timpanik biraz tübülerdir ve eklem tüberkülü zayıftır. P. boisei gibi, kafatasının omurgaya bağlandığı foramen magnum kalp şeklindedir.[9]

Paleoekoloji[değiştir | kaynağı değiştir]

Genel olarak, Paranthropus'un genel besleniciler olduğu düşünülür, ağır yapılı kafatası, kıtlık zamanlarında daha az arzu edilen, daha düşük kaliteli yiyecekleri çiğnerken önemli hale gelir. Genellikle kapalı, ıslak ortamlar bağlamında bulunan P. boisei'den farklı olarak, P. aethiopicus, edafik (su dolu) otlakların etrafındaki ormanlık habitatları açmak için çalılık alanlarda yaşamış gibi görünmektedir.[6] 2.5 milyon yıl önce Omo-Turkana Havzası (Pliyosen / Pleistosen sınırında) ormanların, ormanlık alanların, otlakların ve çalılıkların bir karışımını içeriyordu, ancak otlakların Erken Pleistosen boyunca genişlediği görülüyor. Homo, bölgeye 2.5-2.4 milyon yıl önce girmiş görünüyor.[10]

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ veya Australopithecus walkeri, eski kombinasyon olarak Australopithecus afarensis'in küçük bir eşanlamlısı tarafından işgal edilmiştir
  2. ^ Arambourg (1968). "Sur la decouverte dans le Pleistocene inferieur de la valle de l'Omo (Ethiopie) d'une mandibule d'Australopithecien" [On the discovery in the Lower Pleistocene Omo Valley (Ethiopia) of an Australopithecine Mandible]. Comptes Rendus des Séances de l'Académie des Sciences (Fransızca). 265: 589-590. 
  3. ^ a b Ferguson (1989). "A New Species of the Genus Australopithecus (Primates: Hominidae) from Plio/Pleistocene Deposits West of Lake Turkana in Kenya". Primates. 30 (2): 223-232. doi:10.1007/BF02381307. 
  4. ^ Wiley-Blackwell Encyclopedia of Human Evolution. John Wiley & Sons. 2011. ss. 298-299. ISBN 978-1-4443-4247-5. 15 Temmuz 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Temmuz 2021. 
  5. ^ Origins Reconsidered: In Search of what Makes Us Human. Anchor Books. 1993. ss. 132-133. ISBN 978-0-385-46792-6. 15 Temmuz 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Temmuz 2021. 
  6. ^ a b Wood (2007). "Paranthropus boisei: Fifty years of evidence and analysis". American Journal of Physical Anthropology. 134 (Suppl 45): 106-32. doi:10.1002/ajpa.20732. PMID 18046746. 11 Haziran 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Temmuz 2021. 
  7. ^ Wood (1994). "Paranthropus boisei: an example of evolutionary stasis?". American Journal of Physical Anthropology. 95 (2): 132-134. doi:10.1002/ajpa.1330950202. PMID 7802091. 
  8. ^ Harrison (2002). "The first record of fossil hominins from the Ndolanya Beds, Laetoli, Tanzania". American Journal of Physical Anthropology. 32: 83. 
  9. ^ Walker, A.; Leakey, R. E.; Harris, J. M.; Brown, F. H. (Ağustos 1986). "2.5-Myr Australopithecus boisei from west of Lake Turkana, Kenya". Nature (İngilizce). 322 (6079): 517-522. doi:10.1038/322517a0. ISSN 1476-4687. 19 Temmuz 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Temmuz 2021. 
  10. ^ "Ecology of Plio-Pleistocene Mammals in the Omo–Turkana Basin and the Emergence of Homo". The First Humans - Origin and Early Evolution of the Genus Homo. Springer Science+Business Media. 2009. ss. 181-182. doi:10.1007/978-1-4020-9980-9. ISBN 978-1-4020-9980-9. 

 

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]