Ferîdüddin Attâr

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Gezinti kısmına atla Arama kısmına atla
Ferîdûddin Attâr
(Alevî-Türkmen şeyhi)
Attar's statue - Nishapur 02 - 2012-02-25.JPG
Doğum 1142-45
Nişabur
Ölüm 1221
Nişabur
Kariyeri
Etkilendikleri Hacı Bektâş-ı Velî, Hakim Senaî
Etkiledikleri Mevlana, Şeyh Galip

Ferîdûddin Attâr veya tam adıyla Ebu Hamid Ferîdûddin Muhammed bin İbrahim Nişaburî (Farsçaفرید الدین عطار‎; d. (1142-45), Nişabur - ö. 1221, Nişabur), İranlı Alevî-Türkmen şeyhi ve derviş bir şair. Hekim ve eczacı olmasından dolayı Attâr (aktar) olarak anılır.

Mevlânâ Celâleddîn-i Belhî, Şeyh Galip ve diğer Alevî-Türkmen şeyhleri olan mutasavvıflarca yüceltilen Ferîdûddin Attâr, çoğu günümüze dek ulaşan pek çok eser bıraktı.

Hayatı[değiştir | kaynağı değiştir]

Attâr küçüklüğünde Nişabur civarındaki Şadyah'ta babasının attar dükkanına devam ediyor, bir yandan baba mesleği attarlığı öbür yandan ilim ve irfan öğreniyordu. Attâr'ın eserlerine bakıldığında iyi derecede Arapça, tefsir, hadis, kelam, fıkıh gibi dini ilimler öğrenimi gördüğünü; hikmet, felsefe, ilm-i nücum, eczacılık gibi akli ve tecrübi ilimlerden anladığı görülür. Ancak bu ilimleri nereden ve kimden öğrendiği hakkında tarihi kaynaklarda yeterli bir bilgi bulunmamaktadır.

Bazı tarihçiler Ferîdûddin Attâr'ın tasavvufta adet olduğu üzere seyahatler yaptığından, Mekke'ye gidip Kabe'yi ziyaret ettiğinden, hatta Şam, Mısır, ve Hindistan'a kadar gittiğinden söz ederlerse de bunlar ispatlanmamış rivayetlerdir. Hayatının sonuna doğru yazdığı Esrarname 'de Kabe'yi görme arzusu içinde olması Hicaz'a gitmediğinin delilidir. 1221 yılında Moğollar tarafından öldürülmüştür.[1]

Eserleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Muhtarnâme ile Hüsrevnâme önsözünde, Attâr kaleme aldığı eserlerin isimlerini şöyle sıralar:

  • Dîvân
  • Esrârnâme : Alevî-Türkmen şeyhi bir tasavvufî düşünce konulu, bu eserinin bir nüshasını, Mevlânâ Celâleddîn-i Belhî ailesi ile birlikte genç yaşında Nişabur'da konakladığı sırada ona verdi.
  • Mantıku't-Tayr: 1187 yılında yazmış olduğu 4724 beyitten oluşan eseridir.
  • Musîbetnâme
  • İlâhînâme
Basmala.svg
Nizârî Bâtınî-İsmâ‘îl’îyye, Hurûf’îyye, Keysân’îyye ve İmâm’îyye-i İsnâ‘aşer’îyye Şîʿîliğiyle ilgilidir.
Alevisme.png

Şîʿa-i Bâtın’îyye

ALEVÎLİK

Cevâhirnâme

  • Şerhu'l-Kalb[2]
  • Tezkiretü'l-Evliyâ: İslamiyetin önderlerinin yaşam öykülerini anlatır.

Keşf-i Esrar ve Marifetü'n-Nefs eserlerinin ona ait olup olmadığı konusunda ihtilaf vardır.[3].

Galeri[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ M. Nazif Şahinoğlu, TDV İslâm Ansiklopedisi, cilt: 4, sayfa: 95
  2. ^ H. Ritter, “Philologika X,” sayfa 147-153'de geçer
  3. ^ Ritter, “Philologika XIV,” sayfa 63

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]