Ahmed bin Nizâmülmülk

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Gezinti kısmına atla Arama kısmına atla

Diyaülmülk Ahmed bin Nizâmülmülk (Farsça: ضیاءالملک احمد بن نظام‌الملک), Büyük Selçuklu İmparatorluğu ve daha sonra Abbasiler'in İranlı veziri. Selçuklu Devleti'nin ünlü veziri Nizâmülmülk'ün oğludur.

Hayatı[değiştir | kaynağı değiştir]

Ahmed Belh'te doğdu. Annesi Gürcü Kralı III. Bagrat'ın yeğeni veya kızı olan bir Gürcü prensesidir. Ahmed, babası hayattayken Hemedan ve İsfahan'da yaşadı ve babasının ölümünden sonra birkaç yıl buralarda yaşamaya devam etti. 1106/1107 yılında Sultan Muhammed Tapar'ın mahkemesine Hemedan yöneticisine karşı şikâyette bulunmak için başvurdu. Ahmed mahkemeye geldiğinde Muhammed Tapar, yakınlarda sapkınlık şüphesiyle idam edilmiş olan Sadülmülk Ebu'l-Mehasin Abi'nin yerine kendisi atadığını beyan etti. Babasının itibarından ötürü bu makama atandı.

1109'da Muhammed Tapar, Ahmed'i ve Çavli Sakavu'yu, Alamut ve Ustavend'in İsmailî kalelerini ele geçirmek üzere gönderdi, ancak kesin bir sonuç elde edilemedi ve geri çekildiler. 1110'da bir İsmailî, Ahmed'e Bağdat'taki bir camide suikast girişiminde bulundu ancak başaramadı.[1] Kısacası Ahmed'in yerine, Şeyhülmülk Ebu Mansur Maybudi atandı. Ahmed, Ali İbnü'l-Esîr'e göre, Bağdat'ta emekli olduktan sonra hayatına devam etmiş ancak Enuşirvan bin Halid'e göre Muhammed Tapar, Ahmed'i on yıl hapsetmiştir.[2]

1122'de Muhammed Tapar'ın oğlu II. Mahmud, Nizâmülmülk'ün bir başka oğlu Şemsülmülk Osman'ı vezir olarak atadı. Aynı yıl Abbasi halifesi Mustarşid, Celaleddin Hasan bin Ali'yi vezirlik görevinden almış ve hapsetmiştir. Bunun üzerine II. Mahmud, Ahmed'i Halife Mustarşid'e vezir yapması için dayattı. Ahmed daha sonra Mazyadid Dubays bin Sadaka'ya karşı savaştı. Ahmed ayrıca Bağdat çevresindeki surları güçlendirdi.[3]

Bir yıl sonra II. Mahmud, Şemsülmülk Osman'ı vezirlikten azletti ve idam ettirdi. Abbasi halifesi daha sonra bu fırsatı kullanarak Ahmed'i vezirlik görevinden aldı.[4] Ahmed, hayatının son 25 yılını yaşadığı Bağdat'ta babası tarafından kurulan Nizamiye Medreseleri'nden emekliye ayrıldı ve 1149 veya 1150'de hayatını kaybetti.[2]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

Özel
  1. ^ Bosworth 1968, s. 118.
  2. ^ a b Bosworth 1984, ss. 642–643.
  3. ^ Bosworth 1968, s. 127.
  4. ^ Bosworth 1968, s. 122.
Genel
Önce gelen
Sadülmülk Ebu'l-Mehasin Abi
Büyük Selçuklu İmparatorluğu Veziri
1106/1107–1010/1011
Sonra gelen
Hatırülmülk Ebu Mansur Maybudi
Önce gelen
Amidüldevle Celaleddin Hasan bin Ali
Abbasi Veziri
1122–1123
Sonra gelen
Bilinmiyor