Ağustos Ayaklanması

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Gezinti kısmına atla Arama kısmına atla
Ağustos Ayaklanması
Kakutsa shepitsulebi.jpg
Kakutsa Çolokaşvili komutasındaki "Zafer Yemini" (შეფიცულები:Ahtapot) olarak bilinen Gürcistanlı isyancılar
Tarih28 Ağustos – 5 Eylül 1924
BölgeGürcistan Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti
SonuçSovyet zaferi
Taraflar

Sovyetler Birliği

Gürcistan Bağımsız Gürcistan Komitesi
diğer Gürcü gerilla grupları
Komutanlar ve liderler
Josef Stalin
Grigol Orconikidze
Semyon Pugaçov
Solomon Mogilevski
Levan Gogoberidze
Lavrenti Beriya
Şalva Tsereteli
Spiridon Çavçavadze
Kakutsa Çolokaşvili
Iason Cavahişvili
Miheil Cavahişvili
Kote Andronikaşvili
Mikheil Laşkaraşvili
Svimon Tsereteli
Eko Tsereteli
Sergo Matitaişvili
Avtandil Uruşadze
Nikoloz Ketskhoveli
Evgen Gvaladze
Kayıplar
bilinmiyor, düşük kayıp tahmin edilir. Savaşta 3.000[1]-3.500 ölü
7.000-10.000 ölü[2][3]

Ağustos Ayaklanması, (Gürcüceაგვისტოს აჯანყება, agvistos adjanq’eba) 28 Ağustos ve 5 Eylül 1924 tarihleri arasında Gürcistan Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti'nde gerçekleşen Sovyetler Birliği karşıtı bir ayaklanmadır. Ayaklanma başarısız olmuş ve Sovyet Hükûmeti ülkeye egemen olmuştur.

Arka plan[değiştir | kaynağı değiştir]

Bağımsız Gürcistan Komitesi Başkanı, Prens Kote Andronikaşvili.[4]
Ayaklanma sırasında gerillaların lideri olan Albay Kakutsa Çolokaşvili.[5]

Kızıl Ordu, 25 Şubat 1921'de Gürcistan'ın başkenti Tiflis'in denetimini eline aldı. Ardından bir Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti ilan edildi ve Menşevik hükûmeti sürgüne gönderildi.

Gürcistan'ın Sovyet bölgelerinin büyük bir bölümünü 13 Ekim 1921'de imzalanan Kars Antlaşması sonucunda Türkiye'ye, bir kısım topraklarını da Rusya SFSC, Ermenistan SSC ve Azerbaycan SSC'ne bırakmaya zorlanmalarının üzerine, Sovyetleştirme politikaları ve çeşitli şikâyetlere konu olan icraatlar, yeni rejime karşı yaygın bir muhalefet başlatmıştı.

İsyan[değiştir | kaynağı değiştir]

Gürcistan'ın Sovyetler Birliği'nden bağımsızlığını elde etmeyi amaçlayan ayaklanma, (Menşevik) Gürcistan Sosyal Demokrat Partisi'nin başkanlığında bir anti-Sovyet siyasi örgütler bloğu olan Bağımsız Gürcistan Komitesi tarafından yönetildi. 1921 başlarında Gürcistan Demokratik Cumhuriyeti aleyhindeki askerî seferi sırasında Sovyet Rusya Kızıl Ordusunun Gürcistan'da kurduğu Bolşevik rejime karşı üç yıllık bir mücadelenin doruk noktasını temsil ediyordu.[6]

Sonuçlanması[değiştir | kaynağı değiştir]

Sovyet Çeka örgütünün liderlerinden Lavrentiy Pavloviç Beriya isyanın bastırılmasında önemli rol oynadı.
Sovyet iktidarının "düşmanlarına" karşı mücadele ederken hayatlarını kaybettiği yazılan Komsomol üyeleri için 1924"te Sohum'da yapılan anıt.

Gürcü Bolşeviklerinin emri altındaki Kızıl Ordu ve Çeka birlikleri Josef Stalin ve Grigol Orconikidze ayaklanmayı bastırdılar ve düzenledikleri kitlesel baskınlarda binlerce Gürcistan vatandaşını öldürd]ler. Ağustos ayaklanması, ilk dönem Sovyet hükûmetine karşı gerçekleştirilen en büyük ayaklanmalardan biri oldu ve başarısızlıkla sonuçlanması, Gürcistan'da Sovyet yönetiminin kesin bir egemenliğini göstermiş oldu.[7]

Muhalefet tarafında savaşta 3.000 ilâ 3.500 kişinin öldüğü, toplam ölü sayısının ise idamlarla birlikte 7.000 ilâ 10.000 arasında olduğu tahmin ediliyor.[1] Yaklaşık 20.000 kişi Sibirya ve Orta Asya çöllerine gönderildi.[2][3] Komünizmin Kara Kitabı'nda (Harvard Üniversitesi Yayınları, 1999) yazılan en son hesaplara göre, 29 Ağustos'tan 5 Eylül'e kadar 12.578 kişi öldürüldü.[8]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ a b Cohen, s. 77
  2. ^ a b Lang, s. 243.
  3. ^ a b Pethybridge, s. 256
  4. ^ Knight, s. 30.
  5. ^ Méloua, Mirian. "Géorgie et France : Kakoutsa Tcholokhachvili (1888-1930), héros national" (Fransızca). 9 Şubat 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Şubat 2018. 
  6. ^ Méloua, Mirian. "First Republic" (Fransızca). 4 Şubat 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Şubat 2018. 
  7. ^ Ciliga, Anton (1938). Au pays du mensonge déconcertant (Fransızca). 
  8. ^ Stéphane Courtois; Nicolas Werth; Jean Louis Panné; Andrzej Packowski; Karel Bartosek; Jean-Louis Margolin, (Edl.) (4 Temmuz 2000). Komünizmin Kara Kitabı. Doğan Kitap. s. 1030. ISBN 9756770333. 

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

İleri okuma[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Knight, Amy W. (1993). Beria: Stalin's First Lieutenant (İngilizce). Princeton, New Jersey: Princeton Üniversitesi Yayınları. ISBN 978-0-691-01093-9. 
  • Jones, Stephen F. (Ekim 1988). "The Establishment of Soviet Power in Transcaucasia: The Case of Georgia 1921–1928". Soviet Studies (İngilizce). 40 (4), s. 616–639. JSTOR 151812. 
  • Markus Wehner (1995). "Le soulèvement géorgien de 1924 et la réaction des bolcheviks". Communisme (İngilizce). Cilt n° 42/43/44, s. 155–170. 
  • Karl E. Meyer (Yaz 2001). "Icebergs in the Caucasus". World Policy Journal CODA (İngilizce). XVIII (2). 7 Ekim 2007 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  • Cohen, Ariel (1998). Russian Imperialism: Development and Crisis (İngilizce). Praeger/Greenwood. ISBN 978-0-275-96481-8. 
  • Duguet, Raymond (1927). Moscou et la Géorgie martyre. (Önsöz: C. B. Stokes. (Fransızca). Paris: Tallandier. 
  • Lang, David Marshall (1962). A Modern History of Georgia (İngilizce). Londra: Weidenfeld and Nicolson. 
  • Nodia, Ghia (2006). Álvaro Pinto Scholtbach (Ed.). The Political Landscape of Georgia (İngilizce). Eburon Delft. ISBN 978-90-5972-113-5. 
  • Pethybridge, Roger William (1990). One Step Backwards, Two Steps Forward: Soviet Society and Politics in the New Economic Policy (İngilizce). Oxford University Press. ISBN 978-0-19-821927-9. 
  • Rummel, Rudolph J. (1990). Lethal Politics: Soviet Genocide and Mass Murder Since 1917 (İngilizce). Transaction Publishers. ISBN 978-1-56000-887-3. 
  • Souvarine, Boris (2005). Stalin: A Critical Survey of Bolshevism (İngilizce). Kessinger Publishing. ISBN 978-1-4191-1307-9. 
  • Suny, Ronald Grigor (1994). The Making of the Georgian Nation: 2nd edition (İngilizce). Indiana Üniversitesi Yayınları. ISBN 978-0-253-20915-3. 

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]