Symon Petlyura

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Gezinti kısmına atla Arama kısmına atla
Symon Petlyura, 1922

Symon Vasylyovych Petliura Symon Petliura aynı zamanda Simon Petlura olarak bilinir,[1] Symon Petlura,[2] veya Symon Petlyura.[3] (Ukraynaca:Си́мон Васи́льович Петлю́ра); (10 Mayıs 1879 – 25 Mayıs 1926) Ukraynalı bir politikacı ve gazeteciydi. 1918-1921 yıllarında Ukrayna'nın kısa süreli egemenliği sırasında Ukrayna Ordusu Yüksek Komutanı ve Ukrayna Halk Cumhuriyeti Başkanıydı. 1917'de Rusya İmparatorluğu'nun yıkılmasından sonra Ukrayna Bağımsızlık Savaşına öncülük etti.

Sürgündeki Yaşamı (Paris)[değiştir | kaynağı değiştir]

Paris'te Petliura, sürgündeki Ukrayna Ulusal Cumhuriyeti hükümetinin faaliyetlerini yönetti. Haftalık Tryzub'ı başlattı ve Ukrayna'daki ulusal baskı ile ilgili sorulara vurgu yaparak çeşitli kalem adları altında birçok makaleyi düzenlemeye ve yazmaya devam etti. Bu makaleler edebi bir yetenekle yazılmıştır. Ulusal farkındalık sorunu, edebi eserinde sıklıkla önemliydi.

Petliura'nın makaleleri, 20. yüzyılın başlarında Ukrayna ulusal farkındalığının şekillendirilmesi üzerinde önemli bir etkiye sahipti. V. Marchenko, V. Salevsky, I. Rokytsky ve O. Riastr dahil olmak üzere çeşitli noms de plume altında makale ve broşür yayınladı.[4]

Suikast[değiştir | kaynağı değiştir]

Ukrayna Cumhurbaşkanı Victor Yuşçenko ve karısı Paris'teki Symon Petliura'nın mezarına çiçek dikiyor, 2005

25 Mayıs 1926'da saat 14:12'de Petliura, Gibert kitabevi tarafından Paris'teki Latin Mahallesi'nin Saint-Michel Bulvarı yakınında Rue Racine'de yürüyordu ve Sholom Schwartzbard adlı bir kişi yanına yaklaştı. Schwartzbard ona Ukraynaca "Siz Bay Petliura mısınız?" diye sordu fakat Petliura cevap vermedi, ancak yürüyüş bastonunu kaldırdı. Ardından, Schwartzbard'ın mahkemede iddia ettiği gibi, bir silah çıkardı ve onu beş kez vurdu.[5][6]

Schwartzbard, Ukrayna'da doğan Yahudi kökenli bir anarşistti. 1905'te Balta'nın Yahudi savunmasına katıldı. Rus Çarlık hükümeti, onu Balta pogromunu "kışkırttığı" için 3 ay hapse mahkum etti.[7] İki kez Avusturya-Macaristan'da anarşist "kamulaştırma" (hırsızlık) ve banka soygununa katılmaktan mahkum edildi. Daha sonra Fransız Yabancı Lejyonu'na (1914-1917) katıldı ve Somme Savaşı'nda yaralandı. Schwartzbard'ın Paris'teki ünlü anarşist lider Nestor Makhno'ya ölümcül hasta olduğunu ve ölmesi gerektiğini ve Petliura'yı yanına alacağını söyledi; Makhno Schwartzbard'ın bunu yapmasını yasakladı.[8]

Kusurlu bir KGB operatörü Peter Deriabin'e göre, Schwartzbard bir Sovyet (NKVD) ajanıydı ve Sovyet Ukrayna hükümetinin eski başkanı ve mevcut Sovyet Fransa Büyükelçisi Christian Rakovsky'nin emriyle hareket etti. GPU'nun özel operasyonu, 8 Ağustos 1925'te Fransa'ya gelen ve Schwartzbard ile yakın temasta olan GPU ajanı Mikhail Volodin tarafından birleştirildi.[9][10][11]

Schwartzbard'ın ailesi, Odessa'daki pogromlarda öldürülen ailesinin on beş üyesi arasındaydı. Schwartzbard duruşmasındaki temel savunmasında - hukukçu Henri Torres tarafından sunulduğu gibi - 50.000'den fazla Yahudi kurbanının ölümünün intikamını aldığı, oysa savcılık (hem cezai hem de sivil) Petliura'nın pogromlardan sorumlu olmadığını ve Schwartzbard'ın bir Sovyet ajanı olduğunu göstermeye çalıştı. Sekiz gün süren bir yargılamadan sonra jüri Schwartzbard'ı beraat ettirdi.[12][13]

Petliura, eşi ve kızının yanına Fransa, Paris'deki Montparnasse Mezarlığı'na gömüldü.

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Magocsi, Paul Robert. 2010. A History of Ukraine: The Land and Its Peoples. Toronto: University of Toronto Press, p. 538.
  2. ^ Zamoyski, Adam. 2007. Warsaw 1920: Lenin's Failed Conquest of Europe. London: HarperPress, p. viii.
  3. ^ Marples, David R. 2008. Heroes and Villains: Creating National History in Contemporary Ukraine. Budapest: Central European University Press, p. 57.
  4. ^ Encyclopedia of Ukraine – Paris–New York 1970, vol 6, (p 2029–30)
  5. ^ Petlura Trial. TIME magazine of November 7, 1927 (İngilizce)
  6. ^ "FRANCE: Petlura Trial". TIME.com. 7 Kasım 1927. 30 Ekim 2007 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Nisan 2015. 
  7. ^ Saul Friedman: Pogromchik – NY, 1976, p.58
  8. ^ http://www.gpu.ua/index.php?&id=113694&eid=131 (in Ukrainian)</Nestor Makhno forbade Schwartzbard to Shoot Petlura
  9. ^ "Парковая страница Imena.UA". 21 Ağustos 2006 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Nisan 2015. 
  10. ^ UNP requests Chernomyrdin to hand over archive documents about the assassination of Petliura, Newsru.ua, May 22, 2009
  11. ^ "Convenient" assassination, "Tyzhden.ua", June 15, 2011
  12. ^ Saul S. Friedman, Pogromchik: The Assassination of Simon Petlura. New York : Hart Pub, 1976.
  13. ^ "FRANCE: Petlura Trial". Time. 7 Kasım 1927. 13 Eylül 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Mayıs 2010.