Menaşe (Yehuda)

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Menaşe
(Menaşe ben Hezekiya)
Yehuda Kralı
Michelangelo - Sistine Chapel ceiling - Lunette "Hezekiah - Manasseh - Amon".jpg
Michelangelo'nun betimlemesinde Menaşe sağdakidir.
Hüküm süresi Hezekiya ile: MÖ 697 - MÖ 687
Tek başına: MÖ 687- MÖ 643
Önce gelen Hezekiya
Sonra gelen Amon
Doğum tarihi ~MÖ 709
Doğum yeri muhtemelen Kudüs
Ölüm tarihi ~MÖ 643
Ölüm yeri muhtemelen Kudüs
Hanedan Davud Hanedanlığı
Babası Hezekiya
Annesi Hefsivah
1695 Eretz Israel map in Amsterdam Haggada by Abraham Bar-Jacob.jpg
Antik İsrail

Menaşe (İbranice: מְנַשֶּׁה‎; Yunanca: Μανασσης; Latince: Manasses) Yehuda Krallığı'nın kralıydı. Hezekiya'nın tek oğlu olup annesi Hefsivah'dı. 12 yaşında kral olan Menaşe 55 yıl boyunca hükümdarlık yaptı.[1][2] Edwin Thiele, MÖ 697/696'dan MÖ 687/686'ya kadar babasıyla birlikte ve MÖ 643/642'ye kadar tek başına iktidarlık yaptığını belirtirken[3] William F. Albright, Menaşe'nin iktidarlık döneminin MÖ 687 ile MÖ 642 yılları arası olduğunu belirtmektedir.

Menaşe, İsrail Krallığıyla, Asurluların MÖ 720'de ülkeyi yıkıp halkı sürmesi nedeniyle, direkt deneyimi olmayan ilk kraldı. Pagan inancını geri getirip babası Hezekiya'nın dini reformlarını geri aldığından birçok dini metin onu kınamıştır.[4][5]

Yodfat'lı Haruz'un kızı Meşullemet ile evlendi ve Amon isimli bir ardılı ve oğlu oldu.

55 yılla (bunun ilk 10 yılı babasıyla birlikte) en uzun dönem Yehuda krallığı yapan hükümdar oldu ve MÖ 643'te ölüp, atalarının yattığı yer olan Kudüs'ün aksine, "kendi evinin bahçesi" olan Uzza bahçesine gömüldü.[6][7]

Asurlularla ilişkisi[değiştir | kaynağı değiştir]

Menaşe'nin hüküdarlığı başlayınca Asurluların kralı Sanherib'di ve MÖ 681'e kadar krallık yaptı. Asur kayıtlarında, Menaşe'nin, kendi ve oğlu Esarhaddon'un döneminde kendi tebasına bağlı sadık biri olarak gösterilmiştir.[8] Asur kayıtları, Menaşe'nin diğer 22 kralla birlikte, Esarhaddon'un inşaat projelerine hammadde gönderdiğini aktarır. Esarhaddon MÖ 669'da ölünce yerine oğlu Asurbanipal geçti ve bu dönemin Asur kayıtlarında Menaşe'nin Mısır'a karşı seferlerde Asurbanipal'a yardım ettiği yazılıdır.[8]

Tarihler kitabına göre[9] olası bir sadakatsizlik nedeniyle Menaşe zincirlere bağlanıp Asur kralının önüne çıkarıldığı yazılıdır. Aynı kitapta kendisine kötü davranılmadığı ve tahtına geri gönderildiği aktarılmıştır. Ne var ki, bu olay ne Krallar kitabında ne de Asur kayıtlarında yer almaktadır.[8]

Dini politikaları[değiştir | kaynağı değiştir]

Menaşe, babası Hezekiya'nın reformlarını geri çekti, Tapınak'ta politeist ibadeti geri getirdi ve bu nedenle Krallar kitabında kınandı.[10] Pagan tanrılar için altar inşa etti.[11] İktidarlığının, babasının iktidarlığına bir tepki olduğu düşünülür ve Krallar kitabında, babasının reformalarını takip edenlerin öldürülmüş olabileceği imasında bulunulur.[12]

Tarihler kitabına göre,[13] Menaşe, isimsiz bir Asur kralı tarafından Babil'e götürülmüştür (kimilerince bu isimsiz kral Esarhaddon'dur). Esir alınmış krallara genelde acımasızca davranılırdı. Yüzüne halkalar takılıp çekilerek fatihin önüne getirildi.[14]

Menaşe'nin tutsaklığının ciddiyeti tövbe etmesine neden oldu. Tanah'ta, Menaşe'nin tekrar tahta geçtiği,[9] putperestliği bırakıp putları kaldırdığı[15] ve İsrail'in geleneksel ibadetine geri dönüldüğü[16] yazılıdır.

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

Menaşe
Resmî unvanlar
Önce gelen
Hezekiya
Yehuda Kralı
Hezekiya ile birlikte: MÖ 697-687
Tek başına: MÖ 687-643
Sonra gelen
Amon