Gülen hareketi

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara

Gülen hareketi, Gülen cemaati, Hizmet hareketi ya da Hizmet[1]; eski bir imam, vaiz ve yazar olan Fethullah Gülen’in telkinleri ile bir araya gelen insanların oluşturduğu, 1960’ların sonunda İzmir’de ortaya çıkmış[2], faaliyetlerini başta Türkiye olmak üzere çeşitli ülkelerde gerçekleştiren bir toplumsal harekettir. İsmini aldığı Fethullah Gülen’in fikirleri, hareketleri etrafında şekillenen lider odaklı bir yapılanmadır. İslami bir hareket mi yoksa bir sivil toplum hareketi olarak mı tanımlanacağı tartışma konusudur. [3] [4]

Başlangıçta Nur cemaati içinde ortaya çıkan hareket[5], Türkiye’de ve Türkiye dışında oluşturduğu okul, dersane ağı yoluyla eğitim alanında; kurduğu Zaman gazetesi, Samanyolu Televizyonu gibi kuruluşlar yoluyla medya alanında sürdürdüğü faaliyetlerin yanısıra siyaset, finans alanlarında faaaliyetler gerçekleştirir. Formal bir yapısı, resmi bir üyelik sistemi mevcut değildir[6] Türkiye’de bir kısmı polis teşkilatından yargı teşkilatına kadar ülkenin önemli kademelerinde yer alan milyonlarca üyesi olduğu; üyelerin gelirlerinin %5-%20’sini harekete bağışladıkları iddia edilmektedir.[6][7]

Tarihçe[değiştir | kaynağı değiştir]

Diyanet İşleri Başkanlığı tarafından İzmir iline imam olarak atandığı dönemde Kuran kurslarında ücretsiz ders vererek öğrencilerine ahlaki ve ideolojik telkinler veren Gülen, düşüncelerini kitlelere aktarmak için pek çok ilde vaaz vermiş; bu yıllarda Gülen’in vaazlerini dinleyen gençler hareketin çekirdeğini oluşturmuştur. 1970'lerde, Gülen’in konferans serilerine dönüşen sohbet toplantıları ve düşük gelirli ailelerin çocukları için başlattığı “Nur kampları” adlı yaz kampları, hareketin eğitim faaliyetlerinin ve “Altın Nesil” adıyla anılan kuşakların oluşmasının temelini oluşturur. Gülen’in 1979 yılında yayına başlayan Sızıntı dergisinde yazdığı başyazılarda [8] sempatizanlarına eğitim kurumu açmalarını telkin etmesi sonucu bazı işadamlarının maddi durumu yetersiz öğrenciler için kurdukları öğrenci evleri ve tesisler; hareketin ilk eğitim faaliyetlerindendir. 1989’da Gülen’in Üsküdar Valide Sultan Camisi’nde verdiği Cuma vaazları hareketin tanınırlığını ve sempatizan sayısını arttırdı. 1991 yılı sonunda Sovyetler Birliği'nin çözülmesinden sonra cemaat vakıf ve şirketleri öncelikle Orta Asya Türk cumhuriyetleri olmak üzere Kafkas ve Balkan cumhuriyetlerinde, ardından Asya ve Afrika ülkelerinde kolejler açtılar.

1994 yılında Onursal Başkanlığını Gülen’in yaptığı Gazeteciler ve Yazarlar Vakfı’nın yazılı ve görsel medyada büyük yankı bulan açılışı, hareketin Türk ve dünya kamuoyunda daha da tanınmasını sağladı.[9]. Gülen, vakfın onursal başkanı sıfatı ile 1994 yılından itibaren dönemin Başbakanı Tansu Çiller ve diğer siyasi parti liderleri ile, Türkiye’de bulunan azınlıkların, dini yapılanmaların liderleriyle ve 1998 yılında Papa II. John Paul ile görüşme imkânı buldu. 1990’lı yılların sonlarında vakfın bünyesinde kurulan Abant Platformu ile Medialog Platformu, Kadın Platformu, Kültürlerarası Diyalog Platformu gibi oluşumlar ulusal ve uluslararası düşünsel etkinlikler düzenlediler.

28 Şubat sürecinde Gülen, hoşgörü ve diyalog çalışmaları görüntüsünün arkasında cumhuriyet aleyhtarlığı yaptığı, laik düzeni yıkarak şeriatı düzeni kurmak için taraftarlarını teşvik ettiği yönünde iddialarla gündeme gelmiş[10][11]; dönemin Devlet Güvenlik Mahkeme’lerinde adına davalar açılmış; bu davalar ya takipsizlik ile veya beraatıyla sonuçlanmıştır.

Gülen, hayatını 28 Şubat sürecinde sağlık sorunları gerekçesiyle gittiği ABD'de sürdürürken 2000'li yıllarda Cemaatin faaliyetleri arasına insani yardım projelerini eklenmiş; ABD'de kurulan Helping Hands (Yardım Eden Eller) Derneği, İstanbul merkezli Kimse Yok Mu Dayanışma ve Yardımlaşma Derneği 'ni kurmuştur.

Faaliyetleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Hareketin okul, dershane, üniversite gibi eğitim kurumlarının yanı sıra dinler ve kültürler arası diyalog faaliyetleri ve yardım organizasyonlarını gerçekleştirdikleri çeşitli vakıf ve dernekleri ile ticari faaliyet gösteren basın yayın kuruluşları, hastaneleri ve finans kurumları mevcuttur[kaynak belirtilmeli]

Fethullah Gülen'in Papa II. John Paul 'ü ziyareti

Eğitim[değiştir | kaynağı değiştir]

5. Uluslararası Türkçe Olimpiyatlarında ilgi toplayan Senegal folklor ekibindeki öğrenciler Silifke oyunu oynamaya hazırlanıyorlar.

Gülen hareketi ve Türk girişimciler tarafından Türkiye içi ve dışında Fethullah Gülen'in teşvikleri ile açılmış okullardır. Yeni Aktüel dergisi tarafından yapılan bir araştırmaya göre 92 ülkede yaklaşık 500 lise veya ilköğretim okulu, altı üniversite ile çeşitli sayıda eğitim veya dil merkezleri vardır.[kaynak belirtilmeli] Bu okullarda Türkçe dersi seçmeli olarak öğrenilebilmekte, İngilizce, ülkenin resmî dili ve bazen başka diller de (Orta Asya'da Rusça, Afganistan'da Farsça, Afrika'da Fransızca, gibi) eğitim yapılmaktadır.

Türkçe Olimpiyatları[değiştir | kaynağı değiştir]

Uluslararası Türkçe Olimpiyatları, (eski adıyla "Yabancılar İçin Türkçe Yarışması"), ilki 2003 yılında yapılan ve tüm dünyadan ana dili Türkçe olmayan en alt düzeyden en üst düzeye kadar Türkçe kullananların yetenek ve bilgilerinin sınandığı bir yarışmadır. Katılımcı sayısı ve ülkesi her geçen yıl artmaktadır. 2003 yılındaki 1. Uluslararası Türkçe Olimpiyatları’na 17 ülkeden 62 öğrenci, 2012 yılındaki 10. Uluslararası Türkçe Olimpiyatları'na 135 ülkeden 1500 öğrenci katılmıştır.[12]

Dinler ve kültürler arası diyalog[değiştir | kaynağı değiştir]

Hareket, 1994 yılında Gazeteciler ve Yazarlar Vakfı'nin kurulmasından beri Türkiye'de ve daha sonra benzer vakıflar vasıtası ile dünyanın değişik merkezlerinde (İngiltere'de Dialogue Society, ABD'nin doğu eylatlerinde Rumi Forum, vb.) diyaloğu geliştirmeyi amaçlayan toplantı (Abant Platformu gibi), aktivite ve yayınlar yapmaktadır.

Dinlerarası diyalog toplantıları ve yayınları ile bazı sempozyumlar ve Abant Platformu gibi toplantıları [13][14][15] bazı ulusalcı yazarlar Ilımlı İslam'a hizmet eden faaliyetler olarak görerek tepki ile karşılamışken bazı akademisyen, aydın ve ilahıyatçılar ise destek vermiştir[16].

Faaliyetler[değiştir | kaynağı değiştir]

1994 yılında Gazeteciler ve Yazarlar Vakfı kuruldu.

4 Nisan 1996 tarihinde Fener Rum Patriği I. Bartholomeos ile İstanbul'da görüşen Gülen; 10 Eylül 1997 tarihinde Kalp anjiyosu için gittiği ABD'de İftira ve İnkarla Mücadele Birliği (ADL) başkanı Abraham Foxman ile New Jersey'de ve 19 Eylül 1997 tarihinde de New York Eyaleti Katolik Kilisesi Kardinali John O'Connor'la görüşme yaptı.[17] ADL başkanı Abraham Foxman, Gülen'den İslam'da hoşgörü konusu ile ilgili bir kitap yazmasını ve bunun ADL tarafından İngilizce olarak bastırılacağını söyledi.

21 Kasım 1997 tarihinde Vatikan'ın İstanbul temsilcisi Georges Marovitch ve beraberindeki Süryânî cemaatinden bazı din adamları kendisini ziyaret etti.

9 Şubat 1998 tarihinde ABD Ankara eski Büyükelçisi Morton Abromowitz'in de vasıtasıyla dinlerarası diyalog çerçevesinde Papa II. John Paul ile Vatikan'da buluştu.[18] Abramowitz, Fethullah Gülen ile 1998 yılında CHP eski genel sekreterlerinden Kasım Gülek vasıtasıyla tanışmıştı.

Gülen'i Edirne'deki vaizliğinden beri tanıyan[19] ilahiyatçı Prof. Dr. Suat Yıldırım'ın Kuran tercümesinde konu ile ilgili gördüğü bazı ayetlerin sonuna İncil ve Tevrat'ta geçen benzer ayetlerin numaralarını ya da bizzat İncil ve Tevrat 'daki ayeti not düşmüştür.[20] Mesela:En’am Sûresi 151–152. ayetlerde bildirilen on hüküm, keza İsra 31–34. ayetlerde bildirilen hükümler, aynı zamanda Tevrat, Çıkış, 20,3-17'de ve Matta İncili 5, 17-33’de de geçer. gibi notlar/alıntılar koymuştur. Bu Kuran mealini Zaman gazetesi okuyucularına dağıtırken ulusalcı kesimlerde tepkiler doğmuştur.[20]

Aksiyon dergisi 2003 yılının Aralık sayısında Müslüman ve Hristiyanların, İsa'nın manevi şahsiyeti etrafında birleşmesi fikrini işlemiştir.[21][22]

Basın yayın[değiştir | kaynağı değiştir]

Hareket, 1979 yılında Sızıntı dergisi ile yayın hayatına başlamıştır. İlerleyen yıllarda Zaman Gazetesi ve Samanyolu Televizyonu'nu kurmuştur. Hareketin ayrıca Mehtap (kültür), Samanyolu Haber (haber), Yumurcak (çocuk), Irmak (dini), www.kure.tv (internet), Ebru (ingilizce) ve Dünya (Kürtçe) adlı özel yayın yapan kanalları vardır. Bunun yanında Yeni Ümit adlı akademik ilahiyat dergisi, ve Aksiyon haber-yorum dergileri vardır.

Legalite[değiştir | kaynağı değiştir]

Hizmet hareketi değişik dönemlerde olduğu gibi 2013 yılı son aylarından itibaren yoğunlukla devlet içerisinde örgütlenme, paralel yapı oluşturma, kendilerinden olmayan veya rakip gördükleri kişilere karşı tasfiye amaçlı özel hayatı izleme, kaydetme ve kumpas olarak ifade edilen delil oluşturma faaliyetleri ile suçlanmaktadır. Fethullah Gülen'in kendisi, avukatları ve Gazeteciler ve yazarlar vakfı gibi sözcüler bu iddiaları reddeden açıklamalar yapmışlar, ancak geçmişte F. Gülen'in yakınında bulunmuş ve hizmet etmiş Nurettin Veren, Ahmet Keleş, Selim Çoraklı, Latif Erdoğan gibi isimler bu yapılanma ile ilgili suçlamaları desteklemişlerdir.[kaynak belirtilmeli]

Eleştiriler[değiştir | kaynağı değiştir]

Hareket, çeşitli toplum kesimlerince Türkiye içi ve dışında, eğitime, Türk kültürünü tanıtmaya, dinlerarası diyaloğa ve fakirlikle mücadeleye yaptığı katkılardan dolayı desteklenirken [23][24] başka kesimlerince de laikliğe bir tehlike olarak görülmesinin yanı sıra siyasî ve ekonomik bir güç haline geldiği söylenerek eleştirilmektedir.[25][26]

İhsan Eliaçık'ın eleştirileri;"Fethullah Gülen Hareketi kanımca inşacı değil; ihyacıdır. İçeriye yönelik sorgulama ve eleştiri yapmaz. Var olanı olduğu gibi diriltmeyi, ihya etmeyi esas alır. Risale-i Nur Hareketi'nin tabiatında bu vardır. Bu ise Emevi, Abbasi, Selçuklu ve Osmanlı saray uleması etrafında oluşan din anlayışını çağa taşımaktan başka bir şey değildir, önce bununla hesaplaşılması gerekir. Ne Said-i Nursi ne de Fethullah Gülen buna yanaşmadı, yanaşmıyor. Batı'da Rönesans kendi geçmişi ile hesaplaşma ile oldu. Fethullah Gülen hareketi dini düşüncede çok tutucudur."[27]

Bazı basın ve yayın organlarında Fethullah Gülen'in sağ kolu olarak nitelendirilen [28][29] ancak 2005’te cemaatten ayrılıp İşçi Partisine geçmiş olan Nurettin Veren'in eleştirileri ise daha çok Gülen ve cemaatin dini tutumlarındaki değişim, devlet içinde yapılanma, CIA ile işbirliği yapma konularıyla ilgilidir.[30]

İleri okuma[değiştir | kaynağı değiştir]

Gülen ve hareketi hakkında[değiştir | kaynağı değiştir]

Gülen okulları hakkında[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ "Hizmet Hareketi mi Yoksa Gülen Hareketi mi?". Zaman. N ovember 27, 2010. http://tr.fgulen.com/content/view/18724/12/. Erişim tarihi: August 21, 2012. 
  2. ^ Brief History of the Gülen Movement, Gulenmovement.us sitesi, Erişim tarihi:29.03.2014
  3. ^ İhsan Denli, “Gülen Hareketi’ni dini değil sivil toplum hareketi olarak görmeliyiz”, Cihan Haber Ajansı, 19.04.2013
  4. ^ Hatem Ete, Gülen ve takipçilerini tanımlama zor(un)luğu, Sabah Perspektf, 01.02.2014
  5. ^ Yasin Ceylan, İslamcılık, Nurculuk ve Fethullah Gülen Hareketi, Radikal gazetesi, 19.04.2009
  6. ^ a b Profile: Fethullah Gulen's Hizmet movement, BBC.co.uk. 18.12.2013
  7. ^ Cemaatin parası nereden geliyor?, Haber3.com sitesi, 13.01.2011
  8. ^ Ali Çolak, O başyazılar, Zaman gazetesi, 16.02.2008
  9. ^ Ruşen Çakır, Fethullah Hoca Ortaya Çıktı, Milliyet gazetesi, 01.07.1994
  10. ^ Fethullah Şoku, Hurriet gazetsi, 19.06.1999
  11. ^ Ruşen Çakır, Vaaz kasetleriyle gelen güç, bir kasetle sarsıldı, NTV Mag, Ekim 2000
  12. ^ http://www.turkceolimpiyatlari.org/index.php?konu=sayfa&id=45
  13. ^ , Fethullah Gülen ve Ehl-i Kitap: Dinler Arası Diyalog Adına Türkiye'den Bir Ses
  14. ^ Abant Toplantıları, korkuları bitirdi
  15. ^ Abant Toplantıları ABD'ye Taşınıyor, 19 Mart 2004
  16. ^ Abant Platformu Web sitesi
  17. ^ Fethullah Gülen Web sitesi, 1997 Hayat Kronolojisi
  18. ^ Dunya barisi icin (Zaman), 10 Şubat 1998
  19. ^ Fethullah Gülen Web sitesi, Onu tanıyanlar, Suat Yıldırım
  20. ^ a b Yeni Umut, Suat Yıldırım, Mealim Hakkında Hezeyanlar, Sayı : 71 Ocak - Şubat - Mart 2006 (Erişim: 13 Eylül 2009)
  21. ^ Aralık 2003, Sayı: 470 Aksiyon dergisi Kapak konusu, İsa, insanlık onu bekliyor
  22. ^ Harun ODABAŞI, Aralık 2003, Sayı: 470 Aksiyon dergisi, Hz. İsa kimdi?
  23. ^ ""Gülen Hareketi'nin Siyasî Gündemi Yok"". 20.10.2009. http://tr.fgulen.com/content/view/17909/11/. Erişim tarihi: 12 Ocak 2011. 
  24. ^ "'Hareketin ekonomik faydaları yadsınamaz'". http://haberevet.com/haber/20110112/272439/hareketin-ekonomik-faydalari-yadsinamaz.html. Erişim tarihi: 12 Ocak 2011. 
  25. ^ Ceylan, Yasin (19/04/2009). "İslam, Nurculuk ve Fethullah Gülen hareketi". radikal.com.tr. http://www.radikal.com.tr/Radikal.aspx?aType=RadikalEklerDetay&ArticleID=932027. Erişim tarihi: 12 Ocak 2011. 
  26. ^ Ülsever, Cüneyt (16 Haziran 2010). "Milli Görüş vs. Gülen Hareketi (II)". hurriyet.com.tr. http://www.hurriyet.com.tr/yazarlar/15035874.asp. Erişim tarihi: 12 Ocak 2011. 
  27. ^ http://www.yeniaktuel.com.tr/tur108,221@2100.html
  28. ^ Hürriyet Gazetesi, 1 Kasım 2005
  29. ^ Milliyet 10 Aralık 2005
  30. ^ http://www.turktoresi.com/viewtopic.php?f=208&t=9963

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]