Ebulfez Elçibey

Vikipedi, özgür ansiklopedi

(Ebul Feyz Elçibey sayfasından yönlendirildi)

Ebulfez Elçibey, (d. 24 Haziran 1938, Nahçıvan - ö. 22 Ağustos 2000, Ankara) Azerbaycan Türk'ü siyaset adamı, Azerbaycan'ın 2. cumhurbaşkanıdır.

Gerçek adı Ebulfez Aliyev olan Elçibey Nahçıvan’in keleki köyünde doğdu.Babası Güney Azerbaycandan kadirkulu bey ve annesi Anadoluda doğmuş ve kelekiye göç etmiş Mehrinisa hanımdır.Babası 1943 yılında İkinci dünya savaşına katılmış ve bir daha kendisinden haber alınamamıştır.İlköğrenimini ve liseyi Nahçıvanda zor şartlar altında tamamlamıştır. 1957 yılında Azerbaycan Devlet Üniversitesine girmiş ve Doğubilimi okumuştur. Öğrencilik yıllarında Azerbaycan tarihini ve Azerbaycan inkilabı tarihini öğreten dernekler kurmuştur.Sovyetler birliğinin dağılacağını 1970'lerde öngörmüş ve halkının bu duruma hazırlıklı olması için çalışmıştır. Azerbaycanın Rus imparatorluğu içinde bir sömürge olduğuna ve elbet birgün bağımsız,demokratik bir cumhuriyet olacağına inanmıştır.Kendisini "ben Atatürk'ün askeriyim" diye tabir etmiş ve Atatürkten, Gandhi'den ve 1918-1920 yıllarında kurulmuş doğunun ilk cumhuriyeti Azerbaycan Cumhuriyeti'nin kurucusu Mehmet Emin Resulzade'den etkilenmiştir. Kuzey ve Güney Azerbaycanın mutlaka birleşmesi ve Dağıstana, Gürcistana ve Ermenistana verilen Türk topraklarının tekrar Azerbaycana geri verilmesini savunmuştur."Turan'ın yolu birleşik Azerbaycan'dan geçer" diyordu.

Azerbaycan'ın bağımsızlık mücadelesinin içinde yer alan Elçibey, 1975'te siyasi faaliyetleri yüzünden sovyetler tarafından 1 yıl 6 ay hapis cezasına çarptırıldı.KGB zindanlarında ve taş ocaklarında çok ağır şartlar içinde kaldı.Serbest kaldıktan sonra, 1977'den itibaren, Azerbaycan İlimler Akademisi'nde el yazmaları enstitüsünde görev yaptı. görevi sırasında da bağımsızlık çalışmalarına devam etmiştir.

1989'da Azerbaycan Halk Cephesi'ni kurdu ve başkanı seçildi.Ermeni saldırılarını püskürtmeye ve sovyetlerden Azerbaycanın bağımsızlığını kazanmaya çalışan Elçibey, 1991’de SSCB’nin dağılması ile bağımsızlığını kazanan Azerbaycan’ın 7 Haziran 1992’de ikinci Cumhurbaşkanı olarak seçildi.

Cumhurbaşkanlığı döneminde Kiril alfabesinen Latin alfabesine geçilmiş, devlet dili olarak Türkçe kabul edilmiştir.Milli ordu kurulmuş ve Ermenilerle mücadeleye devam edilmiştir.200 yıldır Azerbaycanda bulunan Rus askerlerini kansız bir şekilde Azerbaycandan çıkartmıştır.İçeride çıkan çeşitli isyanlarla mücadele etmiştir. Cumhurbaşkanlığı süresinde iki kez Türkiye'ye gelmiştir.

cephedeki yanlış uygulamalardan ve yenilgilerden ötürü cephe komutanı Suret Hüseyinov'u görevden almıştır. Fakat Rusya'nın Azerbaycan'ı terk ederken silahlarını suret hüseyinov'a vermesi, İran ve Rusyanın planlarıyla Suret Hüseyinov Azerbaycan'ın 2. büyük şehri Gence'yi1993’te işgal ederek ayaklanma başlatmıştır.Kardeş kanının akmasını istemeyen Elçibey, İran ve Rus gizli servislerinin Bakü'de terör olayları yapacağını öğrenmiş ve gizlice uçakla Nahçıvan'a gitmiş ve sonunda Cumhurbaşkanlığı’nı bırakmak zorunda kalmıştır. Tam 4 yıl 4 ay sonra Bakü'ye geri dönmüş ve Azerbaycan muhalefetine katılmıştır.Bütöv Azerbaycan Birliğini kurarak çalışmalarını Kuzey ile Güney Azerbaycan'ın birleşmesine yoğunlaştırmıştır. Elçibey 22 Ağustos 2000’de 62 yaşında prostat tümörü nedeni ile tedavi gördüğü çok sevdiği Türkiyesinin başkenti Ankara'da vefat etti.