Prostat kanseri

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Şuraya atla: kullan, ara
Esculaap4.svg     Bu madde yalnızca bilgi verme amaçlıdır.
Yazılanlar doktor uyarısı ya da önerisi değildir.
Prostat kanseri
Sınıflandırma ve dış kaynaklar
Diagram showing the position of the prostate and rectum CRUK 358.svg
Prostatın konumu
Hastalık Veri Tabanı 10780
ICD-10 kodu C[1]
ICD-9 kodu 185
MedlinePlus 000380
eMedicine radio/574
OMIM 176807
MeSH D011471

Tanım ve belirtiler[değiştir | kaynağı değiştir]

Prostat kanseri erkek üreme sisteminde yer alan bir bez olan prostatta gelişen bir kanserdir.[1] Prostat kanserlerinin çoğu yavaş gelişim gösterir; bununla beraber, görece hızlı gelişim gösterenleri de vardır.[2][3] Prostat kanseri hücreleri prostattan vücudun diğer kısımlarına, özellikle kemiklere ve lenf düğümlerine yayılabilir.[4] Başlangıçta hiçbir belirti vermeyebilir.[3] İlerleyen aşamalarda ise işemede zorluk, idrarda kan ya da pelviste, sırtta veya işeme sırasında ağrıya sebep olabilir.[5] İyi huylu prostat büyümesi olarak bilinen hastalık da benzer belirtiler verebilir. İleri aşamada ortaya çıkan diğer belirtiler arasında düşük alyuvar hücresi sayısından kaynaklanan yorgunluk hissi sayılabilir.[3]

Sebepleri ve tanı[değiştir | kaynağı değiştir]

Prostat kanseri riskini artıran faktörler arasında ileri yaş, ailede hastalık geçmişi ve ırk sayılabilir. Prostat kanseri vakalarının yaklaşık %99’u 50 yaşın üzerindeki kişilerde görülür. Birinci derece akrabalarda bu hastalığı taşıyan birisi varsa hastalık riski 2 ila 3 kat daha yüksektir. Bu hastalık, ABD’de Afroamerikan nüfusta beyaz nüfusa göre daha yaygındır. Hastalıkta rol oynayan diğer faktörler ise işlenmiş et, kırmızı et ya da süt ürünleri açısından zengin ya da belli sebzeler açısından fakir beslenmeyi içerebilir.[2] Prostat kanserinin tanısı biyopsi yoluyla konulur. Bunun ardından, kanserin vücudun diğer kısımlarına yayılıp yayılmadığını belirlemek için tıbbi görüntüleme gerçekleştirilebilir.[5]

Tarama ve korunma[değiştir | kaynağı değiştir]

Prostat kanseri taramasının faydası tartışmalıdır.[2][3] Prostat spesifik antijen testi, kanser tespit oranını artırır, ama hastalık kaynaklı ölümü azaltmaz.[6] Tanısı konulan kanserlerin çoğu belirti vermeden seyrettiğinden dolayı, aşırı tanı ve aşırı tedavi sebebiyle Amerika Birleşik Devletleri Koruyucu Hizmetler Görev Gücü (USPSTF), PSA testinin kullanıldığı prostat kanseri taramasının yapılmamasını önermektedir. USPSTF, bu testin potansiyel faydalarının beklenen zararlarına üstün olmadığı kararına varmıştır.[7] 5α-redüktaz inhibitörleri düşük dereceli kanser riskini azalttığı izlenimini verirler; buna karşın, yüksek dereceli kanser riskini etkilemezler ve dolayısıyla korunmada önerilmezler.[2] Vitamin ya da mineral takviyesinin kanser riskini etkilediği tespit edilmemiştir.[2][8]

Tedavi, prognoz ve epidemiyoloji[değiştir | kaynağı değiştir]

Birçok olgu aktif ya da yakın izlem ile güvenli şekilde takip edilebilir. Diğer tedaviler ise cerrahi müdahale, radyoterapi, hormon tedavisi ya da kemoterapinin bir kombinasyonunu içerebilir.[5] Hastalık yalnızca prostatın içindeyse tedavi edilebilir.[3] Hastalığın kemiklere yayıldığı vakalarda ise diğer tedavilerin arasında ağrı kesiciler, bifosfonatlar ve hedef odaklı tedavi faydalı olabilir. Tedavinin sonuçları hastanın yaşıyla diğer sağlık sorunlarına ve kanserin ne kadar agresif ve yaygın olduğuna bağlıdır. Prostat kanserine yakalanan çoğu kişide hastalık ölümle sonuçlanmamaktadır.[5] ABD’de 5 yıllık yaşam oranı %99’dur.[9] Dünya genelinde en yaygın ikinci kanser türüdür ve erkeklerde kanserle bağlantılı ölümlerin sebepleri arasında beşinci sıradadır.[10] 2012 yılında 1,1 milyon erkekte görülmüş ve 307.000 ölüme yol açmıştır.[10] 84 ülkede erkeklerde en çok rastlanan kanser türü olmuş[2] ve en yaygın olarak gelişmiş ülkelerde görülmüştür. Görülme sıklığı gelişmiş ülkelerde artmaktadır.[11] Artan PSA testlerinden dolayı 1980’lerde ve 1990’larda çoğu yerde hastalığın tespit edilme oranı önemli oranda artmıştır.[2] Bilinmeyen sebeplerle ölen erkekler üzerinde yapılan çalışmalarda, 60 yaşın üstündeki fertlerin %30 ila %70’inde prostat kanseri tespit edilmiştir.[3]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ "Prostate Cancer". http://www.cancer.gov/cancertopics/types/prostate. Erişim tarihi: 12 October 2014. 
  2. ^ a b c d e f g World Cancer Report 2014. World Health Organization. 2014. ss. Chapter 5.11. ISBN 9283204298. 
  3. ^ a b c d e f "Prostate Cancer Treatment (PDQ®)". 2014-04-11. http://www.cancer.gov/cancertopics/pdq/treatment/prostate/HealthProfessional/page1/AllPages. Erişim tarihi: 1 July 2014. 
  4. ^ Ruddon, Raymond W. (2007). Cancer biology (4th ed. bas.). Oxford: Oxford University Press. s. 223. ISBN 9780195175431. http://books.google.ca/books?id=PymZ1ORk0TcC&pg=PA223. 
  5. ^ a b c d "Prostate Cancer Treatment (PDQ®)". 2014-04-08. http://www.cancer.gov/cancertopics/pdq/treatment/prostate/Patient/page1/AllPages. Erişim tarihi: 1 July 2014. 
  6. ^ Djulbegovic M, Beyth RJ, Neuberger MM, Stoffs TL, Vieweg J, Djulbegovic B, Dahm P (2010). "Screening for prostate cancer: systematic review and meta-analysis of randomised controlled trials". BMJ 341: c4543. DOI:10.1136/bmj.c4543. PMC =pmcentrez 2939952. PMID 20843937. http://www.pubmedcentral.nih.gov/articlerender.fcgi?tool=pmcentrez&artid=2939952. 
  7. ^ "Talking With Your Patients About Screening for Prostate Cancer". http://www.uspreventiveservicestaskforce.org/prostatecancerscreening/prostatecancerscript.pdf. Erişim tarihi: 2012-07-02. 
  8. ^ Stratton J, Godwin M (2011). "The effect of supplemental vitamins and minerals on the development of prostate cancer: A systematic review and meta-analysis". Family practice 28 (3): 243–52. DOI:10.1093/fampra/cmq115. PMID 21273283. 
  9. ^ "SEER Stat Fact Sheets: Prostate Cancer". http://seer.cancer.gov/statfacts/html/prost.html. Erişim tarihi: 18 June 2014. 
  10. ^ a b World Cancer Report 2014. World Health Organization. 2014. ss. Chapter 1.1. ISBN 9283204298. 
  11. ^ Baade PD, Youlden DR, Krnjacki LJ (February 2009). "International epidemiology of prostate cancer: geographical distribution and secular trends". Molecular nutrition & food research 53 (2): 171–84. DOI:10.1002/mnfr.200700511. PMID 19101947.