Alanya
| Alanya, Antalya | |
|---|---|
 |
|
 |
|
| Harita | |
 |
|
| Bilgiler | |
| Şehir nüfusu: | 103.673 |
| İlçe nüfusu: | 260.000 |
| Rakım: | 0-250 metre |
| Koordinatlar | |
| Genel bilgiler | |
| Ülke: |  Türkiye |
| Coğrafi Bölge: | Akdeniz |
| İl: | Antalya |
| Posta kodu: | 07400 |
| Alan kodu: | 242 |
| Plaka: | 07 |
| Kaymakam: | Hulusi DOĞAN |
| Belediye başkanı: | Hasan Sipahioğlu |
| Belediye web sitesi: http://www.alanya.bel.tr | |
| Kaymakamlık web sitesi: http://www.alanya.gov.tr | |
Alanya, önceki adıyla Alaiye, Türkiye'nin Akdeniz Bölgesi'deki Antalya iline bağlı bir turizm ilçesidir. Şehir merkezine uzaklığı 166 kilometredir. Türkiye'nin güney sahillerinde bulunan Alanya, 1.598,51 km2 km2'lik bir alana sahiptir ve nüfusu (2010 nüfus sayımına göre) 248.286'dır (ilçe merkezi 98,627).[1] Nüfusun büyük çoğunluğu Türk'tür. Bölgede 10 bin kadar ise Avrupa'lı vardır.
Stratejik konumu bakımından Akdeniz'in kıyı kesimlerinde küçük bir yarımada şeklindedir. Kuzeyinde Toros Dağları uzanır. Alanya tarih boyunca, Batlamyos, Selçuklu, Roma, Bizans ve Osmanlı gibi imparatorluklar için Akdeniz'de önemli bir kale vazifesi görmüştür. Selçuklu zamanında, I. Alaeddin Keykubad yönetimi altındaki bölge, jeopolitik bir önem kazanmıştır. Şehrin bugünkü sembollerinden Kızıl Kule, tersane ve Alanya Kalesi bu dönemde yapılmıştır. [2]
Bölgede Akdeniz ikliminin özellikleri görülmektedir. Kışın ılık ve yazın sıcak geçer. Turizm açısından Türkiye'de yüzde dokuzluk bir paya sahipken Yabancıların Türkiye'de mülk alımında ise yüzde otuzluk bir paya sahiptir. Turizm, özellikle 1958'lerden sonra gelişmeye başlayarak, ilçedeki en etkin iş kolu haline gelmiş ve bu durum bölgede nüfus artışını meydana getirmiştir. Sıcak iklimi sayesinde birçok sportif faaliyet ve kültürel etkinliğe elverişlidir. İlçenin belediye başkanlığını 1999 yılından beri Hasan Sipahioğlu yapmaktadır. [3]
Konu başlıkları |
[değiştir] Kökenbilim
Şehir, tarih boyunca birçok defa farklı isimlerle adlandırılmıştır. Alanya ismi, Latince (Coracesium) veya Yunanca'ya (Korakesion) Luvi dilinde uç/çıkıntılı şehir anlamına gelen Korakassa kelimesinden geçmiştir.[4] Bizans egemenliği altındayken, Yunanca güzel/hoş dağ anlamındaki Kalonoros veya Kalon Oros adı kullanılmıştır. Selçuklular ise şehrin adını, I. Alaeddin Keykubad'ın isminin farklı bir türevi olarak Alaiye'ye (علاعية) çevirmişlerdir. 13 ve 14. yüzyıla gelindiğinde ise İtalyan tüccarlar Candelore veya Cardelloro ismini kullanmışlardır. 1935 yılında Mustafa Kemal Atatürk buraya yaptığı ziyaret ile şehir isminin son halini almıştır. Söylentilere göre, bir hata sonucu telgraftaki Alaiye kelimesi Alanya şeklinde yazılmıştır. 1933 yılında ise Resmi Gazetede Alanya adının kullanılmasıyla bu isim resmilik kazanmıştır.
[değiştir] Tarihi
Alanya, Antik çağlarda korsanlara, Bizans döneminde derebeylerine ev sahipliği yapmış ve nihayet Anadolu Selçukluları döneminde de başkentliğe yükselmiş ender güzellikteki tarihi bir şehirdir.
Alanya antik çağda Pamfilya ile Kilikya arasında yer almıştır. Herodot'a göre bu bölgenin insanları Truva savaşı sonrası Anadolu'ya dağılan insanların soyundan gelir.
Yapılan araştırmalarda (Kadıini Mağarası-1957) ilk yerleşimin günümüzden 20 bin yıl öncesine üst paleotik döneme kadar uzandığı anlaşılmıştır.
Tarihte bilinen ilk adı Coracesium'dur. M.Ö. 4. yüzyılda Persler'in istilası altındadır. Daha sonra korsanların barınağı olmuştur. M.Ö. 139 yılında Seleki kralı kenti istila etse de korsanların barınağı olmaktan kurtulamamıştır. M.Ö. 65 yılında Romalı komutan Magnus Pompeius tarafından Roma İmparatorluğu topraklarına katılan şehir, Roma’nın çöküşü ile Bizans döneminde adı da “güzel dağ” anlamında Kalonoros olur.
1204 yılında Haçlı orduları'nın İstanbul'da Latin İmparatorluğu'nu kurması üzerine Anadoluda bir otorite boşluğu doğmuştur. Bir derebeyi olan Kyr Vart Kalonoros'ta hakimiyeti sağlamıştır.
Kent, 1221 yılında Anadolu Selçuklu Sultanı Alaaddin Keykubat tarafından ele geçirilmiştir. Sultan Alaaddin Keykubat derebeyi Kyr Vart'ın kızıyla evlenerek kenti yeniletmiş ve kışlık başkent yapmıştır. Kentin adını da Alaiye olarak değiştirmiştir. Alaaddin Keykubat döneminde şehir en parlak günlerini yaşar. Bugünkü kale, tersane ve hala ayakta duran yapıların birçoğu o dönemdendir.
1300 yılında Anadolu Selçukluları'nın dağılması sonucu şehir Karamanoğlu Beyliği'nin egemenliğine girer. Konya merkezli Karamanoğulları, 1427 yılında şehri 5 bin altın karşılığı Mısır Memluk Sultanlığı'na satar.
Nihayet Anadoluda birliğin sağlanması ve Osmanlı Beyliği’nin öne çıkması ile Alaiye, 1471 yılında Fatih Sultan Mehmet’in komutanlarından Gedik Ahmet Paşa tarafından Osmanlı Devleti topraklarına dahil edilir.
Osmanlı İmparatorluğu döneminde Alaiye, önce Kıbrıs eyaletine bağlanır (1571), ardından Konya Vilayetinin sancağı yapılır (1864), sonra Antalya sancağına (1868) ve nihayet 1871 yılında da Antalya’nın ilçesi yapılır. Cumhuriyet döneminde Mustafa Kemal’in emri ile Alanya adını alır.
[değiştir] Ekonomisi
Şehrin ekonomisi tamamen tarım ve turizme dayalıdır. Hizmet sektörü iyi gelişmiştir. Üretilen hizmet ve malların tamamına yakının tüketimi, çevrede bulunan turistik otellerde gerçekleşmektedir.
[değiştir] Turizmi
Alanya, ülke turizminde önemli paya sahiptir. 1980'li yıllarda başlayan turizm atılımı sayesinde şehir, bugünkü halini almıştır. İlk başlarda apart otellerin yoğun olduğu ilçede, günümüzde 1.000 kişi kapasiteli tesislerden 3.500 kişi kapasiteli devasa tesislere kadar pek çok çeşit ve türde turistik tesis mevcuttur.
[değiştir] Tarımı
Seracılık ve narenciye üretimi bölgenin sıcak ikliminden dolayı son derece gelişmiş tekniklerle yapılmaktadır. Üretilen ürünlerin bir kısmı sadece Alanya'ya hastır. Bunların başında avokado ve muz gelir. Alanya muzunun boyutları yaklaşık ithal muzunkiyle aynıdır ve ithal muzdan daha tatlıdır. Alanya Ticaret ve Sanayi Odası'nın 2004 verilerine göre üretilen bazı ürünlerin verileri:
- Yıllık muz üretimi: 4.318.365 kg
- Yıllık portakal üretimi: 6.283.114 kg
- Yıllık malta eriği üretimi: 2.060.636 kg
- Yıllık mandalina üretimi: 950.465 kg
- Yıllık limon üretimi: 2.626.988 kg
- Yıllık domates üretimi: 26.500.882 kg
- Yıllık salatalık üretimi: 88.257.721 kg
- Yıllık sebze-meyve geliri: 37.908.836,13 YTL
- Yıllık deniz ürünleri üretimi: 260.470 kg
[değiştir] Nüfusu
Alanya nüfusu her geçen gün artmaktadır. 1980'li yıllarda 30.000 insanın yaşadığı ilçede yoğun yurt içi ve yurt dışı göçler sonucu artmıştır. İlçenin nüfusu 2010 adrese dayalı nüfus kayıt sistemine göre 241.451'dir. Bunun 100.000 ilçe merkezinde, 160.000'i ise kasaba ve köylerde yaşamaktadır. Avrupa vatandaşlarının gözdesi olan şehirde büyük çoğu yaşlı ve emekli 10.000 civarinda Avrupalı yaşamaktadır.
Merkez hariç olmak üzere ilçe merkezine bağlı; Demirtaş, Kargıcak, Mahmutlar, Kestel, Tosmur, Oba, Çıplaklı, Cikcilli, Konaklı, Emişbeleni, Güzelbağ, Payallar, Türkler, Avsallar, İncekum (eski adı: Yeşilköy), Okurcalar adında beldeleri bulunur. Yaz nüfusu, 800.000-1.000.000 civarındadır.
| Tarisi Nüfus | ||
|---|---|---|
| Alanya İlçesi | ||
| Yıl | Nüfus | +/- |
| 1985 | 87.080 | - |
| 1990 | 129.936 | %49 |
| 1997 | 222.028 | %71 |
| 2000 | 264.240 | %19 |
| 2007 | 384.949 | %46 |
| Alanya Merkez | ||
| 1893 | 37.914 | - |
| 1960 | 10.129 | - |
| 1965 | 12.436 | - |
| 1970 | 15.011 | - |
| 1975 | 18.520 | - |
| 1980 | 22.190 | - |
| 1985 | 28.733 | - |
| 1990 | 52.460 | %83 |
| 1997 | 110.181 | %110 |
| 2000 | 88.346 | -%20 |
| 2007 | 91.713 | %4 |
| 2008 | 92.223 | %1 |
| 2009 | 94.316 | %2 |
| Turkish/Ottoman census[5][6] Address based registration[7] |
||
[değiştir] Coğrafya
Antalya Körfezi'nde, Anadolu'nun güney sahili boyunca Pamfilya ovasına yerleşmiş, kuzeyinde Toros Dağları ve güneyinde Akdeniz bulunan, Türk Rivierası sınırları dahilinde, kıyı şeridi boyunca 70 kilometrelik alana sahip bir ilçedir.[8] Batıdan doğuya sahil şeridi boyunca Manavgat ilçesi, kuzeybatı kısımlarında dağlık bir araziye sahip Gündoğmuş ilçesi, kuzeyinde Hadim, doğusunda Taşkent ve Sarıveliler, güneydoğusunda ise Gazipaşa ilçeleriyle çevrilidir.[9] Manavagat, Side ve Selge gibi eski şehirlere ev sahipliği yapmaktadır.
Pamfilya ovası, denizin ve dağların arasında izole edilmiş, tipik Doğu Akdeniz kozalaklı-sklerofil-geniş yapraklı ormanlara sahiptir. Bu ormanlarda Lübnan sediri, yıl boyunca yapraklarını dökmeyen makiler, incir ağarçları ve karaçam yetişmektedir.[10] Antalya'nın doğusu ve Alanya'da dağlar genellikle başkalaşım kayaçlarından meydana gelmektedir. Bu oluşumla birlikte kayaların yüksekten alçağa hareket etmesi sonucu ilçe bölünmüştür. Böylece Mahmutlar, Sugözü ve Yumrudağ bölgeleri oluşmuştur. Benzer bir litojik hareketin şehrin altında da oluştuğu gözlemlenmiştir.[11] Boksit, alüminyum cevheri, ilçenin kuzeyinde sıkça görülür ve mayınlı olabilme ihtimali vardır.[12]
Bölgenin belirgin özelliklerinden birisi de kayalık özelliğe sahip yarımadanın doğu ve batı olarak bölünmüş olmasıdır. Limanı, ilçe merkezi ve Keykubat sahili isimlerini, I. Alaeddin Keykubad'ın buraya yerleşmesi sonucu almışlardır. Damlataş sahili adını, meşhur Damlataş Mağarası'ndan almıştır. Kleopatra sahili ise ilçenin batısındadır. Kleopatra Plajı adı muhtemelen bir efsaneye dayanmaktadır. Efsaneye göre, İmparator Marcus Antonius ve Kleopatra burada balayılarını geçirdikten sonra, İmparator şehri düğün hediyesi olarak Kleopatra'ya vermiştir.[13][14] Atatürk bulvarı şehrin ana caddesidir ve denize paralel uzanır. Caddenin güneyinde birçok turistik bölge bulunur. Kuzeyde ise dağlık alanlar uzanır. Çevre Yolu Caddesi ve diğer büyük caddeler, kuzeyden ilçe merkezini çevrelemektedir.
[değiştir] İklim
Alanya tipik bir Akdeniz iklimine sahiptir. Akdeniz havzası kışın çok fazla yağış getirir, yazları ise kışa oranla daha uzun, sıcak ve yağışsız geçer.[15] Bu durum, turizmde "güneş gülümsüyor" sloganına ilham kaynağı olmuştur.[16] Pek sık olmasa da kıyıya yakın bölgelerde sağanak yağış yıl içinde görülür.[17] Toros Dağları'nın denize yakın olması sise neden olur ve çoğu sabah gökkuşağı oluşur. Sıcak günlerde sıklıkla olmasa da dağların yüksek kesimlerine kar yağmaktadır. Alanya'da deniz suyunun yıllık ortalama sıcaklığı 21,4 °C (71 °F), Ağustos ayında ise 27,9 °C (82 °F)'dir.[18]
 Alanya iklimi  |
|||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Aylar | Ocak | Şubat | Mart | Nisan | Mayıs | Haziran | Temmuz | Ağustos | Eylül | Ekim | Kasım | Aralık | Yıl |
| Ortalama en yüksek sıcaklık, °C | 16,8 | 17,3 | 20,5 | 23,0 | 24,5 | 30,6 | 38,4 | 39,0 | 37,7 | 33,8 | 28,5 | 20,0 | 27,51 |
| Ortalama en düşük sıcaklık, °C | 6,9 | 7,7 | 9,8 | 20,9 | 22,5 | 22,8 | 23,5 | 24,0 | 19,5 | 15,8 | 12,9 | 9,2 | 16,29 |
| Ortalama yağış, mm | 226 | 173 | 107 | 64 | 36 | 8 | 3 | 5 | 10 | 81 | 170 | 224 | 1.105 |
| Kaynak: Worldweather.org[19] Türkiye Devlet Meteoroloji Genel Müdürlüğü (DMİ)[20] | |||||||||||||
[değiştir] Spor
Alanya’nın spor dünyasındaki en önemli başarılı organizasyonu olan triatlon her yıl Ekim ayında ikinci haftası Keykubat Plajı'nda başlayıp limanda son bulur. Ayrıca diğer bir uluslararası organizasyonda Avrupa Plaj Voleybol turnuvasıdır. Dünyaca meşhur Kleopatra (Damlataş) Plajında Nestle'nin sponsorluğunda yapılmaktadır.
Alanya Belediyesi'ne ait bir bayan basketbol takımı vardır. Alanyaspor futbol takımı, TFF 2. Lig'de mücadele etmektedir.
İlçenin değişik özel ve kamuya açık bölgelerinde amatör olarak futbol, basketbol, tenis, voleybol gibi sporların yapılabileceği açık hava tesisleri mevcuttur. Ayrıca şehir merkezinde iskeleye yakın bölgede kaykay, paten ve BMX sporlarının yapılabileceği geniş ve düzgün zemine sahip festival ve organizasyon alanı mevcuttur.
[değiştir] Kardeş şehirleri
Gladbeck, Almanya
Wodzisław Śląski, Polonya
Schwechat, Avusturya
Fushun, Çin
Nea Ionia, Yunanistan
Talsi, Letonya
Trakai, Litvanya
Keszthely, Macaristan
Boras, İsveç
Moskova, Rusya
[değiştir] Kaynaklar
- ^ Statistical Institute page for Antalya Alanya 2010 nüfus sayımı (ayrıntılı).
- ^ Kültür Bakanlığı web sitesi, Alanya hakkında bilgi, Kızıl Kale ve Alanya Kalesi tarihçeleri. Ulaşım tarihi 4 Temmuz 2011
- ^ Alanya Belediyesi resmi web sitesi, ulaşım tarihi 4 Temmuz 2011.
- ^ Alanya – Korekesion. Daily Life, Culture, and Ethnography of Antalya. Antalya Valiliği (February 6, 2008). Asıl adresinden August 26, 2007 tarihinde arşivlenmiştir. Temmuz 7, 2011 tarihinde erişilmiştir.
- ^ Kaynak hatası: Geçersiz
<ref>etiketi;popisimli refler için metin temin edilmemiş (Bkz: <a class="external text" href="//tr.wikipedia.org/wiki/Vikipedi:Kaynak_gösterme">Kaynak gösterme</a>) - ^ Kaynak hatası: Geçersiz
<ref>etiketi;censusisimli refler için metin temin edilmemiş (Bkz: <a class="external text" href="//tr.wikipedia.org/wiki/Vikipedi:Kaynak_gösterme">Kaynak gösterme</a>) - ^ "İlçelere göre merkez ve belde/köy nüfus toplamları". Turkish Statistical Institute (2007). July 7, 2009 tarihinde erişilmiştir."İlçelere göre merkez ve belde/köy nüfus toplamları". Turkish Statistical Institute (2008). July 7, 2009 tarihinde erişilmiştir.
- ^ "Rakamlarla Alanya". Alanya Chamber of Commerce (2005). September 7, 2008 tarihinde erişilmiştir.
- ^ Akiş, Ayhan (2007). "Alanya'da Turizm ve Turizmin Alanya Ekonimisine Etkisi". Selcuk Universitesi Sosyal Bilimler Enstitusu Dergisi (17): 15–32. ISSN 13021796. http://www.doaj.org/doaj?func=abstract&id=239534&q1=Is&f1=all&b1=and&q2=&f2=&recNo=9971. Erişim tarihi February 23, 2008.
- ^ Şablon:Cite web kullanımında hata: Parametreler url ve başlık tanımlanmalı..
- ^ Koçkar, M. K.; H. Akgün (March 2003). "Engineering geological investigations along the Ilıksu Tunnels, Alanya, southern Turkey". Engineering Geology 68 (3–4): 141–158. doi:. http://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S0013795202002041. Erişim tarihi February 22, 2008.
- ^ Temur, Sedat; Gürsel Kansun (September 1, 2006). "Geology and petrography of the Masatdagi diasporic bauxites, Alanya, Antalya, Turkey". Journal of Asian Earth Sciences 27 (4): 512–522. doi:. http://www.sciencedirect.com/science?_ob=ArticleURL&_udi=B6VHG-4J617XB-6&_user=10&_rdoc=1&_fmt=&_orig=search&_sort=d&view=c&_version=1&_urlVersion=0&_userid=10&md5=c0463f0fd860736b9f4b53cbb7649b68. Erişim tarihi February 22, 2008.
- ^ "Kleopatra Beach". http://www.alanya.cc (2007). September 7, 2008 tarihinde erişilmiştir.
- ^ "Alanya / Alanya, Turkey". SunSearch Consulting Ltd (2007). September 7, 2008 tarihinde erişilmiştir.
- ^ Şablon:Cite web kullanımında hata: Parametreler url ve başlık tanımlanmalı..
- ^ Şablon hatası:başlık gerekiyor.
- ^ Şablon:Cite web kullanımında hata: Parametreler url ve başlık tanımlanmalı..
- ^ Şablon:Cite web kullanımında hata: Parametreler url ve başlık tanımlanmalı..
- ^ Worldweather.org
- ^ İstanbul Yıllık Toplam Yağış Verileri - Türkiye Devlet Meteoroloji Genel Müdürlüğü (DMİ)
Altav "Alanya Güneşin Gülemsediği Yer"
|
||||||||
|
||||||||
