Basınç

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara

Basınç, bir yüzey üzerine etkide bulunan dik kuvvetin, birim alana düşen miktarı. Katı, sıvı ve gazlar ağırlıkları nedeniyle bulundukları yüzeye bir kuvvet uygularlar. Kuvvetin kaynağı ne olursa olsun birim yüzeye dik olarak etki eden kuvvete basınç (P), bütün yüzeye dik olarak etki eden kuvvete de basınç kuvveti (F) denir.

Basınç Gradyan Kuvveti

P=F/S

  • P  : Basınç
  • F : Kuvvet
  • S : Alan

Katılarda basınç[değiştir | kaynağı değiştir]

Katı maddeler ağırlıklarından dolayı bulundukları zemine kuvvet uygularlar. Bu nedenle katıların bulundukları zemine uyguladıkları basınç oluşturan dik kuvvet, ağırlıklarıdır. Uygulanan kuvvet ve yüzey alanı değiştirilerek basınçın büyüklüğü değiştirilebilmektedir. Katılar kendilerine uygulanan kuvveti yönü ve şiddetini değiştirmeden aynen iletir. Bazı durumlarda yüzey alanı artırılarak basınç etkisi azaltılmaya çalışılır. Birim zamanda birim noktaya uygulanan kuvvet olarak tanımlayabilir.

Kapalı gaz basıncı[değiştir | kaynağı değiştir]

Gazlarda basınç ise birçok unsurla bağlantılıdır. Gazların basıncının hesaplanmasında sıcaklık, bulunduğu kabın hacmi, gazın miktarı ve R sayısı önemlidir. Bunları formülle ifade edecek olursak; P.V=n.R.T Gazlarda basınç, gazın molekül sayısı ve sıcaklığı artarsa artar; gazın bulunduğu kabın hacmi artarsa azalır. R sayısı ise sabit bir sayıdır. Kapalı gazlarda basınç manometreler yardımı ile ölçülür.

Sıvılarda basınç[değiştir | kaynağı değiştir]

Sıvı basıncı, sıvının ağırlığından dolayı bulunduğu kabın her noktasına uyguladığı basınçtır. Sıvı basıncı o noktanın sıvı sütununun ağırlığı kadardır. Yani, P=hxd (sıvı basıncı=yükseklik x yoğunluk). Sıvı basıncı kabın biçimine ve genişliğine bağlı değildir.

P=h.d.g

Basınç birimleri[değiştir | kaynağı değiştir]

paskal (Pa) bar (bar) atmosfer (atm) tor (Tor)
1Pa ≡ 1 N/m2 10−5 9.8692×10−6 7.5006×10−3
1bar 100,000 ≡ 106 dyn/cm2 0.98692 750.06
1atm 101,325 1.01325 ≡ 1 atm 760
1Tor 133.322 1.3332×10−3 1.3158×10−3 ≡ 1 Torr; ≈ 1 mmHg

Örneğin: 1 Pa = 1 N/m2 = 10−5 bar = 9.8692×10−6 atm = 7.5006×10−3 tor

Fizik problemlerinde genellikle basınç birimi olarak, "Pascal (birim)" kullanılır.