Ölüm cezası

Vikipedi, özgür ansiklopedi
(İdam cezası sayfasından yönlendirildi)
Şuraya atla: kullan, ara
Zarmeena adındaki bir kadının Taliban tarafından Kâbil'de Ghazi Stadyumu'nda halka açık şekilde infazı (16 Kasım 1999)[1]

Ölüm cezası, bir devletin suçun karşılığı olarak bir mahkûmun hayatına son vermesidir. Ölüm cezasına çarptırılan kişinin cezasının infaz edilmesine idam denir.

Ölüm cezası suçu cezalandırmak ve siyasi ve dinî ihtilafları bastırmak amacıyla geçmişte çoğu toplum tarafından kullanılmıştır. Tarihsel olarak, ölüm cezaları sıklıkla işkence eşliğinde infaz edilmiş ve halka açık olarak yapılmıştır.

Şu anda, 58 ülkede halen ölüm cezası kullanılmaktadır. 98 ülke ölüm cezasını hukuken (de jure) tamamen kaldırmış, 7'si savaş suçları ve istisnai durumlar dışında kaldırmış, 35'i ise fiilen (de facto) ölüm cezasını uygulamadan kaldırmıştır.[2] Uluslararası Af Örgütü, 140 ülkeyi hukuken ya da fiilen idam karşıtı, 58 ülkeyi idam taraftarı olarak sınıflandırmaktadır.[2] Ölüm cezası en yaygın olarak Asya'da kullanılmaktadır, infazların % 90'ı Asya kıtasında gerçekleşmektedir.[3]

Ölüm cezası tartışmalı bir konudur. Ölüm cezasını destekleyenler, kişiyi suç işlemeden caydırdığını ve cinayet gibi bazı suçlarda hak edilen cezanın verildiğini iddia etmektedirler. Ölüm cezası karşıtları, ömür boyu hapis cezası ile caydırıcılık konusunda hiçbir farkı olmadığını, insan haklarını çiğnediğini, yanlış infazlara yol açtığını, müebbet hapis cezasının yeterli olduğunu iddia etmektedirler.

Birleşmiş Milletler Genel Kurulu, 2007, 2008 ve 2010'da ölüm cezalarını uygulamama çağrısı yapan kararlar almıştır.[4] Avrupa Birliği'nde, Avrupa Birliği Temel Haklar Bildirgesi'nin 2. maddesi gereği ölüm cezası kullanımı yasaktır.[5] Avrupa Birliği'ne ek olarak, Türkiye ve Rusya'nın da üyesi olduğu Avrupa Konseyi de üyelerinin ölüm cezasını kullanmasını yasaklamaktadır. Bu doğrultuda Türkiye'de ölüm cezası 1984'ten beri uygulanmamakta, 2004'ten beri hukuk sisteminde mevcut bulunmamaktadır.

Ölüm cezası, uygulandığı çoğu yerde, önceden tasarlanmış cinayet, casusluk, vatana ihanet veya askeri adalet kapsamında kullanılır. Birçok ülkede, uyuşturucu kaçakçılığı da kişiyi ölüm cezasına çarptırmaya yetecek bir suç sayılır. Çin'de, insan kaçakçılığı ve ciddi yolsuzluk davaları ölüm cezası ile sonuçlanabilir. Dünya çapındaki askeriyelerde, askeri mahkemeler korkaklık, firar, asilik ve ayaklanma gibi suçlarda ölüm cezasını uygulamıştır.

Cesare Beccaria, Dei delitti e delle pene

Ölüm cezasının küresel dağılımı[değiştir | kaynağı değiştir]

Ölüm cezasınin küresel dağılımı (2005/06 itibariyle).
  Bütün suçlar için kaldırılmıştır (98)
  Özel durumlar hariç bütün suçlar için kaldırılmıştır (7)
  Yürürlüktedir, ama son 10 yıl içinde kullanılmamıştır (35)
  Ölüm cezası yürürlüktedir (58)

Gelişmiş ülkeler arasında yalnızca Amerika Birleşik Devletleri ve Japonya'da ölüm cezası halen yürürlüktedir. Avrupa ve Latin Amerika devletleri ölüm cezasını yürürlükten kaldırmıştır. Avrupa kıtasında sadece Belarus ve Kazakistan'da ölüm cezası vardır. Bunlardan Kazakistan'da ölüm cezası sadece özel durumlar için yürürlüktedir, Belarus'ta ise cezalar infaz edilmektedir. Avrupa ve Latin Amerika haricinde, gelişmemiş ve demokratik olmayan ülkelerde ise ölüm cezasının kullanımı yaygındır.

Yıllara göre infazlar[değiştir | kaynağı değiştir]

Alman Köylüleri Savaşı'nda köylülerin lideri Jakob Rohrbach'ın yakılışı
Ling che yöntemiyle, yavaş yavaş dilimlenerek idam edilen bir Çinli
Hindistan'da idam yöntemi olarak suçluların fillerin ayakları altında ezilerek parçalanması
Meksika Devrimi'nde kurşuna dizilerek idam edilen Arcadio Jiménez, Hilario Silva ve Marcelino Martínez (28 Nisan 1900)
Fransa'da Anarşistler giyotine götürülürken
1925'de Fransız Ordusu tarafından asılan Suriyeli direnişçiler

2008 yılında gerçekleştirilen idamlar[değiştir | kaynağı değiştir]

Ülke İnfaz
Çin Halk Cumhuriyeti Çin Halk Cumhuriyeti 1700+[6] - 5000 [7]
İran İran 349+
Suudi Arabistan Suudi Arabistan 102+
Kuzey Kore Kuzey Kore 63+
Amerika Birleşik Devletleri Amerika Birleşik Devletleri 37
Pakistan Pakistan 36+
Irak Irak 34+
Vietnam Vietnam 19+
Afganistan Afganistan 17+
Japonya Japonya 15
Yemen Yemen 13+
Endonezya Endonezya 10
Libya Libya 8+
Sudan Sudan 5+
Bangladeş Bangladeş 5
Beyaz Rusya Belarus 4
Somali Somali 3+
Mısır Mısır 2+
Birleşik Arap Emirlikleri Birleşik Arap Emirlikleri 1+
Malezya Malezya 1+
Moğolistan Moğolistan 1+
Singapur Singapur 1+
Suriye Suriye 1
Bahreyn Bahreyn 1
Botsvana Botsvana 1
Saint Kitts ve Nevis Saint Kitts ve Nevis 1

2006 yılında gerçekleştirilen idamlar[değiştir | kaynağı değiştir]

Sıralama Ülke İnfaz sayısı
1 Çin Halk Cumhuriyeti Çin 2,100+
2 İranİran 523
3 PakistanPakistan 217
4 Irak Irak 110+
4 Sudan Sudan 110+
5 Amerika Birleşik Devletleri Amerika Birleşik Devletleri 65
6 Suudi Arabistan Suudi Arabistan 70+
7 Yemen Yemen 50+
8 Vietnam Vietnam 13
9 Kuveyt 11+
10 Somali Somali 9+
11 Singapur Singapur 5+
12 Japonya Japonya 4
12 Malezya Malezya 4
12 Mısır Mısır 4+
12 Ürdün 4+
13 Bahreyn Bahreyn 4
13 Moğolistan Moğolistan 3
13 Endonezya Endonezya 3+
14 Kuzey Kore Kuzey Kore 3
14 Suriye Suriye 2
14 Uganda 2
15 Bangladeş Bangladeş 2
15 Botsvana Botsvana 2
15 Ekvator Ginesi 2
Toplam 3,323
  • "+" belirtilen sayının daha yüksek olabileceği ihtimalini belirtir
  • Dünya genelinde toplam infaz sayısı 2005 yılında 2,148 2006 yılında ise 2,200
  • Çin hükümeti infaz sayılarını resmi olarak açıklamadığı için belirtilen rakamın gerçekte 7,000 ve 8,000 arasında olduğu tahmin ediliyor
  • İran'da evli olan kişilerin başkasıyla cinsel ilişkiye girmesi halinde verilen ölüm cezası taşlanarak infaz edilmeye devam ediyor
  • 2006 yılında infazı bekleyenlerin sayısının 19,000 ve 24,000 arasında olduğu tahmin ediliyor
  • 2006 yılında 5 çocuk idam edildi (4'ü İran'da, 1'i Pakistan'da) [8]
  • Kaynak:[9] ve [10]

Tartışma: Destekçiler ve Karşıtlar[değiştir | kaynağı değiştir]

Alman General Anton Dostler kurşuna dizilmeden önce direğe bağlanıyor (1 Aralık 1945, İtalya)

Karşıtlar hareketi[değiştir | kaynağı değiştir]

İngiliz'lerin Hindistan'da 1857 isyancılarını caydırmak amacıyla top namlusuna bağlıyarak gerçekleştirdiği idam yöntemi

Ölüm cezası karşıtlarının nedenleri[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Evrensel İnsan Hakları'nın 5.maddesini ihlal ediyor. 5. maddeye göre "Hiç kimseye işkence yapılamaz ya da zalimce, insanlık dışı veya aşağılayıcı muammele uygulanamaz."
  • Suçluları suç işlemekten caydırmıyor. Örneğin, ölüm cezasını destekleyen ABD ölüm cezasına karşıt Avrupa ülkelerine göre daha yüksek bir suç oranına sahiptir.
  • Bazı kişiler infazlarına dakikalar kala ortaya çıkan yeni deliller sebebiyle affedilmiş, beraat etmiş veya yeni dava açmalarına izin verilmiştir. Amerika'da ölüm cezasının 1976 yılında yeniden yürürlüğe girmesinden bu yana yaklaşık 100 kişi idamdan kurtulmuştur. DNA kanıtları idam davalarının çok azında mevcut olmasına rağmen, Amerika'da 1992 yılından bu yana, senede birden fazla kişinin beraat etmesine sebep olmuştur.[11] Birleşik Krallık'ta yakın zamanda yeniden gözden geçirilen davalar, 1950 ve 1953 yıllarında idam edilenler arasında, bir kişinin af edilmesi ve üç kişinin de beraati ile sonuçlanmıştır.
  • Şiddetle yanıt verilince, ölüm cezasının kaldırılmasını destekleyen bazı kişiler toplumun daha şiddetli bir hale geleceğine inaniyorlar çünkü ölüm cezası devlet tarafından uygulanan bir şiddet haline geliyor.
  • Suç işlemiş insanların doğru yolu bulup toplumun yeniden bir parçası olmalarını engelliyor.
  • İdam mahkumları duygusal nedenlerle ölmek istemiyorlar bu da insan haklarını ihlal ediyor.
  • Bir yerlerde birilerinin idam edildiğini bilmek toplum için bir vicdan azabı olabiliyor.
  • Vahşice idam yöntemleri insanlarda psikolojik yaralar açıyor.
  • İdam mahkumları kaybedecek hiçbir şeyleri olmadığı için isyan edip gardiyanlara vb. zarar verebiliyor.
  • Müebbet hapis gibi bir seçeneğimiz varken idam insanlık dışı kalıyor.

Ünlü karşıtlar[değiştir | kaynağı değiştir]

Destekçiler hareketi[değiştir | kaynağı değiştir]

Ölüm cezası destekçilerinin nedenleri[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Burada esas olan suçluları veya suç işlemeye niyetleri olanları caydırmak değil insanların vicdanındaki adaleti ve adalete olan güveni sağlamaktır.
  • İleride cinayet işlenmesine karşı caydırıcıdır.
  • Suçlu cinayet işlediğinde, kendi yaşama hakkını kaybetmiştir, ve bu nedenle hayatını yaşamaya layık değildir.
  • Suçlunun yaşamasına izin verilmediği takdirde, mağdur aile adaletin yerine geldiğine inanır.

Ünlü destekçiler[değiştir | kaynağı değiştir]

İdam Yöntemi Çeşitleri[değiştir | kaynağı değiştir]

ABD'de Kullanılan elektrikli sandalye

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynaklar[değiştir | kaynağı değiştir]

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]

Konuyla ilgili diğer Wikimedia sayfaları :

Commons'ta Ölüm cezası ile ilgili çoklu ortam dosyaları bulunmaktadır.

Vikisöz'de Ölüm cezası ile ilgili alıntılar bulunmaktadır.

Ölüm cezasına karşı bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]

Ölüm cezasını destekleyen bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]