Türkiye futbol şampiyonları listesi
 | |
| Ülke |  Türkiye |
|---|---|
| Düzenleyen | TFF |
| Kuruluş | 1924 |
| Takım sayısı | 18 |
| Seviye | 1 |
| Yerel kupa(lar) | Türkiye Kupası Süper Kupa |
| Son şampiyon | Galatasaray (2025-26) |
| En çok şampiyon olan | Fenerbahçe (28 kez) Resmî: Galatasaray (26 kez) |
Türkiye futbol şampiyonları, Türkiye'nin her yıl düzenlenen en üst düzey futbol şampiyonalarını kazanan takımlardır. Ülke çapında düzenlenen ilk futbol turnuvası, Türkiye Futbol Şampiyonası ya da diğer adıyla Türkiye Futbol Birinciliği'dir.[1] İlk kez 1924 yılında Türkiye Futbol Federasyonu (eski adıyla "Futbol Hey'et-i Müttehidesi") tarafından düzenlenen bu organizasyonda bölge (mıntıka) liglerinde şampiyon olan takımlar eleme usulüne göre karşılaşıp Türkiye şampiyonunu belirlemişlerdir. İlk şampiyonada askerî mıntıkasında birinci olup katılan Harbiye, yenilgisiz ve tek bir gol yemeden Türk futbol tarihindeki ilk ülke şampiyonu olmuştur.[1][2] 1937'de ise ülkenin ilk deplasmanlı millî futbol ligi olan Millî Küme hayata geçirilmiştir.[3] Lig, 1950'de son kez icra edilip sonlandırılmıştır.
Ertesi yıl Türkiye Futbol Şampiyonası da son kez birinci seviye ulusal şampiyona olarak düzenlenmiştir. Son kez düzenlenen 1951 Türkiye Futbol Şampiyonası sonrasında 1952-1956 yıllarında birinci seviye bir ulusal şampiyona düzenlenmemiştir.
Türkiye Futbol Federasyonu tarafından 1956-57 ve 1957-58 sezonlarında Şampiyon Kulüpler Kupası'na katılacak takımı belirlemek için düzenlenen Federasyon Kupası, üçüncü ulusal futbol şampiyonası olmuştur. Sadece iki sezon düzenlenen bu turnuvadan sonra 1959'da profesyonel Millî Lig kurulmuştur. Bugünkü adıyla "Süper Lig" olarak düzenlenen organizasyon, ilk düzenlendiği 1959 sezonundan bu yana ülkenin futbol şampiyonunu belirleyen en üst düzey ligdir.
TFF'nin kurulmasından itibaren, tüm şampiyonaların toplamında en çok şampiyon olan takım, 28 şampiyonlukla Fenerbahçe'dir.[4] Fenerbahçe'yi 27 şampiyonlukla Galatasaray, 21 şampiyonlukla Beşiktaş, 7 şampiyonlukla Trabzonspor, Türk futbolunun ilk şampiyonu ünvanına sahip olan 3 şampiyonlukla Harbiye, 2 şampiyonlukla Gençlerbirliği ve tarihlerinde 1'er kez şampiyonluk yaşayan Ankara Demirspor, Göztepe, Muhafızgücü, İstanbulspor, Güneş, Eskişehir Demirspor, Ankaragücü, Bursaspor ve İstanbul Başakşehir takımları takip etmektedir.
Türkiye Futbol Federasyonu, Türkiye 1. Ligi'nin başladığı tarihi 1959 olarak kabul ettiği için, şampiyonluk sayıları da bu tarihten itibaren alınmış şampiyonluklara göre hesaplanmaktadır. Bu hesaba göre ise Galatasaray'ın 26, Fenerbahçe'nin 19, Beşiktaş'ın 16[a], Trabzonspor'un 7, Bursaspor ile İstanbul Başakşehir'in ise birer şampiyonluğu bulunmaktadır.[5] Kulüplerin armalarındaki yıldızlar, her beş Süper Lig şampiyonluğunda bir verilmektedir.
Tarihçe
[değiştir | kaynağı değiştir]Kuruluş yılları
[değiştir | kaynağı değiştir]
Türkiye'deki ilk futbol ligi İstanbul Futbol Ligi'dir. İlk kez 1904-05 sezonunda düzenlenen lig Süper Lig'in 1959'da kurulmasına dek birinci seviye yarışma olarak devam etmiştir. İstanbul Ligi'nin yanında özellikle Türkiye Cumhuriyeti ile beraber birçok farklı şehirde ligler kurulmaya başlamıştr. 1922'de Ankara, 1923'te Trabzon, 1924'te İzmir, Eskişehir, Bursa ve Adana gibi şehirlerde bölgesel ligler oluşturulmuştur.
Türkiye'de ilk ülke çapındaki şampiyona Türkiye Futbol Şampiyonası adı altında düzenlenmeye başlamıştır. 1924 yılında ilk kez düzenlenen bu turnuvada kendi bölge liglerinde birinci olan farklı şehir takımları eleme usulüyle karşılaşıp Türkiye şampiyonunu belirlemişlerdir.[2][6] Turnuva ilk yıllarında kimileyin maddî imkânsızlıktan düzenlenememiştir.[7] 1937'de ülkenin ilk deplasmanlı ligi olan Millî Küme kurulmuştur. İstanbul, Ankara ve İzmir liglerinde derece yapan takımların katıldığı bu lig 1950 yılına dek düzenlenmiştir.[8]
1940 yılında Millî Küme ülkenin tek ulusal şampiyonası olarak devam ederken, Türkiye Futbol Federasyonu aldığı kararla 1935'te kesintiye uğrayan Türkiye Futbol Şampiyonası'nı yeniden düzenlemeye karar vermiştir. O yıldan itibaren 1950'ye dek iki şampiyona aynı anda düzenlenmiştir. 1944'te iki organizasyonun şampiyonu Ankara'da iken dönemin Başbakanı Şükrü Saracoğlu'nun fikriyle Başbakanlık Kupası hayata geçirilmiştir. İki şampiyon takımın karşılaştığı bu kupa, Avrupa'daki ilk süper kupalardan biridir.[9]
Profesyonel dönem ve Süper Lig
[değiştir | kaynağı değiştir]Millî Küme ile Türkiye Futbol Şampiyonası'nın sona ermelerinden sonra 1952-1955 yılları arasında Türk futbolunda birinci seviyede bir ulusal şampiyona olmadığından, Türkiye Futbol Federasyonu 1956'da Şampiyon Kulüpler Kupası'nda Türkiye'yi temsil edecek takımı belirlemek için Federasyon Kupası'nı düzenlemiştir. Üç büyük ligin takımlarına açık olan ve sadece iki sezon düzenlenen bu turnuvanın ikisini de, daha sonra bu şampiyonluklarını Süper Lig'e de dahil edecek olan Beşiktaş kazanırken, Şampiyon Kulüpler Kupası'na katılma hakkını da elde etmiştir. 1959'da ise profesyonel Millî Lig kurulmuştur. 1959'daki ilk sezonu ikili grup sistemiyle yapılan lig, ikinci sezondan itibaren deplasmanlı iki maç üzerinden oynanmaya başlamıştır.[10] Ligde 1987-88 sezonuna kadar galibiyete iki, beraberliğe bir puan veren sistem uygulanırken bu sezondan itibaren galibiyete üç, beraberliğe bir puan veren üç puanlı sisteme geçilmiştir.[11] Zaman içinde "Millî Lig" (1959–1963), "1. Lig" (1963–2001) gibi adlarla anılan ligin adı 2001-02 sezonundan itibaren "Süper Lig" olmuştur.
Süper Lig'de bugüne dek altı takım şampiyonluğa ulaşmıştır. Bu takımlar; Galatasaray, Fenerbahçe, Beşiktaş, Trabzonspor, Bursaspor ve İstanbul Başakşehir'dir.
2013 yılında Türkiye Büyük Millet Meclisine, Süper Lig'in ilk sezonuna denk gelen 1959'dan önceki şampiyonlukların neden yıldız kriterine dahil edilmediğini soran Milliyetçi Hareket Partisi Ankara Milletvekili Özcan Yeniçeri'ye Türkiye Futbol Federasyonu, tahkim kurulunun şampiyonların tespitini yaparken yalnızca millî olan ligleri göz önünde bulundurduğunu bunun sonucu olarak yerel olarak oynanan ve Türkiye'nin tamamını kapsamayan liglerin millî olarak kabul edilmediği bildirmiştir.[12]
Şampiyonlar
[değiştir | kaynağı değiştir]Türkiye Futbol Şampiyonası (1924–1951)
[değiştir | kaynağı değiştir]| Sezon | Şampiyon | İkinci | Üçüncü | Gol kralı | Sayı |
|---|---|---|---|---|---|
| 1924 | Harbiye (1) | Bahriye | Ankaragücü | – | – |
| 1927 | Muhafızgücü (1) | Altınordu | Balıkesir | – | – |
| 1932 | İstanbulspor (1) | Altınordu | – | – | – |
| 1933 | Fenerbahçe (1) | İzmirspor | – | Zeki Rıza (Fenerbahçe) |
10 |
| 1934 | Beşiktaş (1) | Altay | – | Hakkı Yeten (Beşiktaş) |
9 |
| 1935 | Fenerbahçe (2) | Altınordu | – | – | – |
| 1940 | Eskişehir Demirspor (1) | Fenerbahçe | – | – | – |
| 1941 | Gençlerbirliği (1) | Beşiktaş | – | – | – |
| 1942 | Harbiye (2) | Göztepe | Beşiktaş | – | – |
| 1944 | Fenerbahçe (3) | Harbiye | Mersin Talim Yurdu | – | – |
| 1945 | Harbiye (3) | İzmit Harp Filosu | Beşiktaş | – | – |
| 1946 | Gençlerbirliği (2) | Beşiktaş | Eskişehir Demirspor | – | – |
| 1947 | Ankara Demirspor (1) | Fenerbahçe | Adana Demirspor | – | – |
| 1949 | Ankaragücü (1) | Galatasaray | Eskişehir Demirspor | – | – |
| 1950 | Göztepe (1) | Gençlerbirliği | Beşiktaş | – | – |
| 1951 | Beşiktaş (5) | Altay | Adana Demirspor | – | – |
Millî Küme (1937–1950)
[değiştir | kaynağı değiştir]| Sezon | Şampiyon | İkinci | Üçüncü | Gol kralı | Sayı |
|---|---|---|---|---|---|
| 1937 | Fenerbahçe (4) | Galatasaray | Beşiktaş | Sait Altınordu (Üçok) |
13 |
| 1938 | Güneş (1) | Beşiktaş | Galatasaray | Şeref Görkey (Beşiktaş) |
13 |
| 1939 | Galatasaray (1) | Ankara Demirspor | Ankaragücü | Cemil Erlertürk (Galatasaray) Hakkı Yeten (Beşiktaş) |
13 |
| 1940 | Fenerbahçe (5) | Galatasaray | Muhafızgücü | Melih Kotanca (Fenerbahçe) |
23 |
| 1941 | Beşiktaş (2) | Galatasaray | Fenerbahçe | Hakkı Yeten (Beşiktaş) |
18 |
| 1943 | Fenerbahçe (6) | Galatasaray | Beşiktaş | Şeref Görkey (Beşiktaş) |
13 |
| 1944 | Beşiktaş (3) | Fenerbahçe | Göztepe | Kemal Gülçelik (Beşiktaş) Hakkı Yeten (Beşiktaş) |
15 |
| 1945 | Fenerbahçe (7) | Beşiktaş | Galatasaray | Melih Kotanca (Fenerbahçe) |
17 |
| 1946 | Fenerbahçe (8) | Beşiktaş | Kayagücü | Melih Kotanca (Fenerbahçe) |
12 |
| 1947 | Beşiktaş (4) | Fenerbahçe | Galatasaray | İsmet Artun (Vefa) Şükrü Gülesin (Beşiktaş) |
12 |
| 1950 | Fenerbahçe (9) | Galatasaray | Beşiktaş | Lefter Küçükandonyadis (Fenerbahçe) |
14 |
Federasyon Kupası (1956–1958)
[değiştir | kaynağı değiştir]| Sezon | Şampiyon | İkinci | Üçüncü | Gol kralı | Sayı |
|---|---|---|---|---|---|
| 1956-57 | Beşiktaş (6) | Galatasaray | Altay | Nazmi Bilge (Beşiktaş) |
8 |
| 1957-58 | Beşiktaş (7) | Galatasaray | – | Lefter Küçükandonyadis (Fenerbahçe) Metin Oktay (Galatasaray) |
10 |
Süper Lig (1959–)
[değiştir | kaynağı değiştir]Anahtar
| Şampiyon takım, bu sezon Türkiye Kupası'nı da kazandı. | |
| Şampiyon takım, bu sezon UEFA Avrupa Ligi'ni de kazandı. | |
| Şampiyon takım, bu sezon UEFA Avrupa Ligi ve Türkiye Kupası'nı da kazandı. |
Toplam şampiyonluk sayıları
[değiştir | kaynağı değiştir]Türkiye şampiyonalarının düzenlenmeye başladığı 1924 sezonundan bu yana on beş takım şampiyon olmuştur. Fenerbahçe 28 kez, Galatasaray 27 kez, Beşiktaş 21 kez, Trabzonspor 7 kez, Harbiye 3 kez, Gençlerbirliği 2 kez, Ankara Demirspor, Göztepe, Muhafızgücü, İstanbulspor, Güneş, Eskişehir Demirspor, Ankaragücü, Bursaspor ve İstanbul Başakşehir ise birer kez.
- ↑ Beşiktaş'ın Süper Lig'de 14 şampiyonluğu bulunmakla birlikte, TFF Tahkim Kurulu'nun verdiği karar uyarınca Süper Lig kurulmadan önce 1956-57 ve 1957-58 sezonlarında kazandığı Federasyon Kupaları da şampiyonluk hesabına dahil edildiği için tescil edilen şampiyonluk sayısı 16'dır.[5]
- ↑ Maddî imkansızlıktan dolayı 1925-1926 yıllarında lig düzenlenmedi.
- ↑ Maddî imkansızlıktan dolayı 1928-1931 yılları arasında lig düzenlenmedi.
- ↑ Millî Küme'nin başlatılmasından dolayı 1936-1939 yılları arasında lig düzenlenmedi.
- ↑ 1948 Yaz Olimpiyatları nedeniyle lig düzenlenmedi.
- ↑ Olumsuz hava koşulları ve bölge liglerinin geç sonlanması nedeniyle lig düzenlenmedi.
- ↑ 1948 Yaz Olimpiyatları nedeniyle lig düzenlenmedi.
- ↑ 1949 Akdeniz Kupası nedeniyle lig düzenlenmedi.
Şehirlere göre
[değiştir | kaynağı değiştir]
| Şehir | Şampiyon | Takım(lar) |
|---|---|---|
| İstanbul | 79 | Fenerbahçe (28), Galatasaray (27), Beşiktaş (21), İstanbulspor (1), Güneş (1), İstanbul Başakşehir (1) |
| Ankara | 8 | Harbiye1 (3), Gençlerbirliği (2), Muhafızgücü (1), Ankara Demirspor (1), MKE Ankaragücü (1) |
| Trabzon | 7 | Trabzonspor (7) |
| Bursa | 1 | Bursaspor (1) |
| Eskişehir | 1 | Eskişehir Demirspor (1) |
| İzmir | 1 | Göztepe (1) |
Süper Lig şampiyonluk sayıları (1959–)
[değiştir | kaynağı değiştir]Süper Lig'in düzenlenmeye başlandığı 1959 sezonundan bu yana altı takım şampiyon olmuştur. Galatasaray 26 kez, Fenerbahçe 19 kez, Beşiktaş 16[a] kez, Trabzonspor 7 kez, Bursaspor ve İstanbul Başakşehir ise birer kez.
| Takım | Şampiyon | İkinci | Şampiyonluklar | İkincilikler |
|---|---|---|---|---|
| Galatasaray | 26 | 13 | 1962, 1963, 1969, 1971, 1972, 1973, 1987, 1988, 1993, 1994, 1997, 1998, 1999, 2000, 2002, 2006, 2008, 2012, 2013, 2015, 2018, 2019, 2023, 2024, 2025, 2026 | 1957, 1958, 1959, 1961, 1966, 1975, 1979, 1986, 1991, 2001, 2003, 2014, 2021 |
| Fenerbahçe | 19 | 27 | 1959, 1961, 1964, 1965, 1968, 1970, 1974, 1975, 1978, 1983, 1985, 1989, 1996, 2001, 2004, 2005, 2007, 2011, 2014 | 1960, 1962, 1967, 1971, 1973, 1976, 1977, 1980, 1984, 1990, 1992, 1994, 1998, 2002, 2006, 2008, 2010, 2012, 2013, 2015, 2016, 2018, 2022, 2023, 2024, 2025, 2026 |
| Beşiktaş | 16 | 14 | 1957,[a] 1958,[a] 1960, 1966, 1967, 1982, 1986, 1990, 1991, 1992, 1995, 2003, 2009, 2016, 2017, 2021 | 1963, 1964, 1965, 1968, 1974, 1985, 1987, 1988, 1989, 1993, 1997, 1999, 2000, 2007 |
| Trabzonspor | 7 | 9 | 1976, 1977, 1979, 1980, 1981, 1984, 2022 | 1978, 1982, 1983, 1995, 1996, 2004, 2005, 2011, 2020 |
| İstanbul Başakşehir | 1 | 2 | 2020 | 2017, 2019 |
| Bursaspor | 1 | — | 2010 | — |
Şehirlere göre
[değiştir | kaynağı değiştir]| Şehir | Şampiyon | Takım(lar) |
|---|---|---|
| İstanbul | 62 | Galatasaray (26), Fenerbahçe (19), Beşiktaş (16), İstanbul Başakşehir (1) |
| Trabzon | 7 | Trabzonspor (7) |
| Bursa | 1 | Bursaspor (1) |
Yıldız derecelendirme sistemi
[değiştir | kaynağı değiştir]Türkiye'de kulüplerin Süper Lig'in kurulmasından itibaren kazandıkları her beş ulusal şampiyonluk için armalarının üzerine bir yıldız yerleştirmelerine izin verilmektedir.
Bu bağlamda, 2026-27 sezonu için Galatasaray'a beş, Fenerbahçe ve Beşiktaş'a üç, Trabzonspor'a ise armasının üzerine yerleştirmek üzere bir yıldız izni verilmiştir.[13]
Notlar
[değiştir | kaynağı değiştir]Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- 1 2 "Türkiye Futbol Federasyonu Kuruluyor". tff.org. Türkiye Futbol Federasyonu. 30 Haziran 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Ocak 2019.
1936'ya kadar süren bu dönemde ilk Türkiye Şampiyonası Ankara'da yapılmış ve şampiyon Harbiye olmuştur.
- 1 2 "TamSaha dergisi - Memleketin ilk futbol birincisi". Türkiye Futbol Federasyonu. Mayıs 2015. s. 60-66. 25 Aralık 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Ocak 2019.
- ↑ "Türkiye Futbol Federasyonu Kuruluyor". tff.org. Türkiye Futbol Federasyonu. 30 Haziran 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Ocak 2019.
...ilk deplasmanlı lig kapsamındaki Milli Küme maçları da yine bu dönemde tertip edilmiştir.
- ↑ "Fenerbahçe Spor Kulübü 116 yaşında". Anadolu Ajansı. 3 Nisan 2023. Erişim tarihi: 15 Mart 2026.
... Futboldaki başarılar – Sarı-lacivertliler, 19'u Süper Lig, 6'sı Milli Küme ve 3'ü Türkiye Futbol Şampiyonası adı altında toplamda 28 kez Türkiye Şampiyonu oldu. ...'
- 1 2 3 "Süper Lig: Tarihçe, Şampiyonluklar, Arşiv, Gol Krallığı". TFF. 19 Ağustos 2007 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Şubat 2020.
- ↑ Kaynak hatası: Geçersiz
<ref>etiketi; "Birincilik" isimli refler için metin sağlanmadı (Bkz: Kaynak gösterme) - ↑ "TamSaha dergisi - "Muhafızgücü'nün muazzam başarısı"" (PDF). Türkiye Futbol Federasyonu. Şubat 2016. s. 90. 14 Temmuz 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 4 Ocak 2019.
- ↑ Kaynak hatası: Geçersiz
<ref>etiketi; "Milli Küme" isimli refler için metin sağlanmadı (Bkz: Kaynak gösterme) - ↑ "Before the national Turkish leagues". Erdinç Sivritepe. 31 Mayıs 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Ocak 2019.
- ↑ "Spor Toto Süper Ligi Tarihçesi". Türkiye Futbol Federasyonu. 24 Nisan 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Şubat 2012.
- ↑ Sadık Söztutan (7 Mart 2012). "Yılmaz bir savaşçı Alex". turkiyegazetesi.com. 26 Ağustos 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Mart 2012.
- ↑ "1959 önceki şampiyonlukların yıldız kriterine dahil edilmemesi" (PDF). Türkiye Büyük Millet Meclisi. 29 Ağustos 2017 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 14 Eylül 2019.
- ↑ "TÜRKİYE FUTBOL FEDERASYONU SPORTİF EKİPMAN TALİMATI" (PDF). 7 Mayıs 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 14 Ekim 2024.
| Türkiye Futbol Şampiyonası | |
|---|---|
| Millî Küme | |
| Federasyon Kupası | |
| Millî Lig | |
| 1. Lig |
|
| Süper Lig |
|