Romanya Krallığı

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Romanya Krallığı
Regatul României
1881-1947
{{{arma_açıklaması}}}
Arma
Slogan
Nihil sine Deo (Latince)
(Tanrısız hiçbir şey olmaz)
1939'un başlarında Romanya Krallığı.
1939'un başlarında Romanya Krallığı.
Başkent Bükreş (1881-1916, 1918-1947)
Yaş (1916-1918)
Resmî diller Rumence

Yaygın diller Almanca, Macarca
Demonim Rumen
Hükûmet Meşrutiyet
(1881-1937, 1944-1947)
Mutlak monarşi
(1938-1940)
Faşist diktatörlük
(1937-1938, 1940-1941)
Askerî diktatörlük
(1941-1944)
Kral  
• 1881-1914
I. Carol
• 1914-1927
I. Ferdinand
• 1927-1930
Mihai (ilk kez)
• 1930-1940
II. Carol
• 1940-1947
Mihai (ikinci kez)
Başbakan  
• 1881
Ion C. Brătianu (ilk)
• 1940-1944
Ion Antonescua
• 1945-1947
Petru Groza (son)
Yasama organı Parlamento
Senato
Temsilciler Meclisi
Tarihî dönem
• Krallığın ilanı
14 Mart 1881
10 Temmuz 1913
4 Haziran 1920
29 Mart 1923
20 Şubat 1938
14 Eylül 1940
21 Ocak 1941
23 Ağustos 1944
12 Eylül 1944
30 Eylül 1947
Yüzölçümü
1915b 138.000 km2 (53.000 sq mi)
1940bc 295.049 km2 (113.919 sq mi)
Nüfus
• 1915b
7.900.000
• 1940bc
20.058.378
Para birimi Rumen leyi
ISO 3166 kodu RO
Öncüller
Ardıllar
Romanya Prensliği
Besarabya Guberniyası
Bukovina Düklüğü
Erdel
Partium
Bulgaristan Krallığı
Adakale
Çumbul
Saranda Yönetimi
Romanya Sosyalist Cumhuriyeti
Moldova Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti
Ukrayna Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti
Bulgaristan Krallığı
Yugoslavya Krallığı
Arnavutluk'taki İtalyan himayesi
  1. Hükümdarın yetkilerini törensel bir makam olarak kısıtlayan 6 Eylül 1940'taki kararname ile "conducător" unvanını alarak göreve geldi.
  2. Yüzölçümü ve nüfus bilgileri Ioan Suciu'nun Istoria contemporana a României (1918-2005) adlı eserinde aktarılan bilgilerdir.
  3. Bilgiler 1941 yılındaki verilere göredir.

Romanya Krallığı (Rumence: Regatul României), 1881 ile 1947 yılları arası varlığını sürdürmüş eski bir parlamenter monarşik Rumen devletidir. Devlet 26 Mart 1881 tarihinde ilan edilmiştir.[1] I. Carol da Romanya'nın ilk kralı olarak Sinaia Peleş Sarayında taç giymiştir.[2] I. Carol ise Alman Hohenzollern Hanedanı'ndan gelmektedir ve önceki adı Prens Karl Eitel Friedrich Zephyrinus Ludwig 'dir. Romanya Krallığı, 1913 yılında Bulgaristan'a karşı diğer Balkan ülkeleriyle birleşerek II. Balkan Savaşı'na katılmıştır. Sonuç olarak Güney Dobruca'yı Bulgaristan'dan almıştır. Ancak I. Dünya Savaşı'nda Almanya'ya yenilmiş, Romanya toprakları işgal edilmiş ve Almanya ile barış imzalamak zorunda kalmıştır. Ancak savaşın sonunda Almanya, İtilaf Devletleri'ne yenilince Romanya'nın şansı tekrar değişmiş, Versailles Barış Antlaşması'nda Bukovina ve Transilvanya'yı elde etmiştir. II. Dünya Savaşı'nda Romanya, Ion Antonescu önderliğinde Mihverler'in yanında savaşa girdi. Bu seferki sonuç çok farklı oldu, Romanya savaşı kaybetti. Ion Antonescu'nun diktatörlüğü yıkıldı. 1947 yılında Sovyet güçlerinin de etkisiyle ve desteğiyle komünist yönetim başa geçti ve Romanya Halk Cumhuriyeti kuruldu.

1941-1944 yılları arasında Romanya Krallığı

Birleşme ve monarşi[değiştir | kaynağı değiştir]

Osmanlı İmparatorluğu'na bağlı özerk[3][4] devletler olan Eflak ve Boğdan'ın her ikisinin de voyvodası olan Alexandru Cuza 1859'da voyvodalıkları birleştirdi ve Romanya'yı kurdu. 5 Şubat 1862'de iki devlet birleşip Romanya Prensliği'ni kurdu ve başkenti Bükreş oldu.

Alman Prensi Charles Hohenzollern-Sigmaringen, gelecekteki Almanya birliğine ve bağımsızlığına destek sağlamak adına Romanya Prensi olarak atandı. I. Carol olarak taç giydi ve onun soyundan gelenler 1947'de monarşinin devrilmesine kadar Romanya'yı yönetti.

93 Harbi'nin ardından Berlin Antlaşması ile Romanya bağımsız bir devlet olarak tanınıdı. Antlaşmaya göre her ne kadar BucakRus İmparatorluğu'na teslim etmesi gerekse de Dobruca'yı Osmanlı'dan satın aldı. 15 Mart 1881'de Romanya Parlementosu, devleti krallık olarak ilan etti ve Romanya Krallığı kuruldu. 10 Mayıs 1881'de Carol kral olarak taç giydi.

Osmanlı, Avusturya-Macaristan ve Rusya arasında sıkışan yeni kurulan devlet kültürel, eğitimsel ve idari olarak batıyı özellikle Fransa'yı model aldı.[kaynak belirtilmeli]

Romanya Krallığı, Osmanlı İmparatorluğu'na karşı olan Birinci Balkan Savaşı'na girmese de Haziran 1913'te Bulgaristan Krallığı'na karşı olan İkinci Balkan Savaşı'na girdi. Böylece 330,000 Romen askeri Tuna Nehri'ni geçerek Bulgaristan'a girdi. Ordulardan biri Güney Dobruca'yı işgal ederken diğeri ise savaşı hemen bitirmek için Kuzey Bulgaristan üzerinden Sofya'ya yürüdü. Böylece Romanya, etnik olarak karışık olan Güney Dobruca'yı sonunda ele geçirdi.

1916'da Romanya, İtilaf Devletleri safında I. Dünya Savaşı'na girdi. Romanya, savaş sırasında Bulgaristan ile bir dizi çatışmaya girdi ancak bu çatışmalar başarılı olmadığı gibi daha önce Bükreş Antlaşması ve Berlin Kongresi ile Romanya'ya verilen Dobruca'yı kaybetti. Romen kuvvetleri askeri olarak başarı gösteremese de savaşın sonunda Avusturya ve Rusya imparatorlukların çökmesi ile otorite boşluğundan yararlandı. Transilvanya, Besarabya ve Bukovina'daki çeşitli halk meclisleri Romanya ile birleşme kararı aldı. 1919'daki Saint-Germain Antlaşması ve 1920'deki Trianon Antlaşması ile bu toprakların çoğunun Romanya tarafından ilhak edildiği tanındı.

I. Dünya Savaşı[değiştir | kaynağı değiştir]

Romanya, I. Dünya Savaşı'na geç girdi ancak sonunda 1916'da İttifak Devletleri'ne savaş ilan ederek İtilaf Devletleri'nin yanında savaşa girdi. Romanya askeri operasyonları, İttifak Güçleri'nin 1916'da Transilvanya Savaşı'nı kazanması ve hızlıca stratejik petrol sahalarını içeren Bükreş de dahil olmak üzere Eflak'ı ve Dobruca'yı işgal etmesiyle çıkmaza girdi. 1917'de özellikle Maraşeşti'de süren direnişe rağmen Rusya'da Ekim Devrimi'nin gerçekleşmesi ve savaştan çekilmesiyle Romanya destekten yoksun kaldı. Böylece önce Focşani Ateşkesi'ni bir yıl sonra Mayıs 1918'de ise Bükreş Antlaşması'nı imzalayarak savaştan çekilmek zorunda kaldı. Ancak Selanik cephesinde gerçekleşen ve Bulgaristan'ı savaştan çıkaran başarılı bir taarruzdan sonra Romanya hükümeti, Batı Avrupa'da savaşın bitmesinden bir gün önce 10 Kasım 1918'de bölgede kontrolü yeniden ele geçirdi. Rusya'da meydana gelen güç boşluğundan yararlanarak önce 1918'de Besarabya daha sonra da 1 Aralık 1918'de Transilvanyalı Romenlerin Alba İulia'da Transilvanya ve Romanya Krallığı'nın birleşmesi bildirisinin yayınlaması ile Transilvanya, Romanya Krallığı'na katıldı. 1919'da Macar Sovyet Cumhuriyeti ile yapılan savaş sonucunda Romen güçleri Budapeşte'yi işgal etti ve Béla Kun'un Bolşevik rejimine son verdi.

Kaynaklar[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Central Intelligence Agency (2007). "The CIA World Factbook 2008". Skyhorse Publishing. ss. sf. 516. ISBN 1-60239-080-0. 
  2. ^ Osman Karatay, Bilgehan Atsız Gökdağ (2006). "Balkanlar el kitabı". KaraM. ss. sf. 522. ISBN 975-6467-13-4. 
  3. ^ "Timeline". 19 Aralık 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  4. ^ "Romania - The Crimean War and Unification". 13 Kasım 2004 tarihinde kaynağından arşivlendi.