Müslüman Yunanlar

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Gezinti kısmına atla Arama kısmına atla

Müslüman Yunanlar Türkiye, Kıbrıs ve Yunanistan'da bulunur, Lübnan ve Suriye'ye de göçmenlik bildirilmiştir. Tarihsel olarak dilsel ve etnik mensupluğuna rağmen Yunan Ortodoksu Rum, İslam ise Türk (Τούρκος) olarak ilişkilendirilmiştir.

Trakya'daki mukim olan istisna bu Yunanların çoğu Lozan Antlaşmasında nüfus değişime göre Türkiye'ye geçmişlerdi.

Günümüzde hem otokton olan hem nüfus mübadelesinden ya da göçmen olarak gelen Türkiye'de mevcut çeşitli gruplar vardır.

İslam'a geçiş nedenleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Osmanlı döneminde Yunanların Müslüman olmalarını gerektiren bir kanun yoktu ancak Osmanlı yönetiminin sosyal ekonomik zorluğunu aşmak için ya da Rum ruhban sınıfın bozulması nedeniyle birçok Yunan İslam dinini kabul etmiştir. Bir oryantalist, Thomas Walker Arnold Rum Kilisesi hiyerarşisi Hristiyanları büyük vergi ile yükledi ve Hristiyan cenaze töreni hakkı için yüksek ücret istediklerini dikkat çekti.[özgün araştırma?] Din adamları çocukları köle olarak sattığını iddia ediliyordu. İslam'a geçmeleri başka bir nedeni Arnold'a göre "intelektüel yaşamın enerjisi din ve namus konusunda tartışmasını yasaklayan dogmatizmin ağırlığın altında ezen kilise despotizm" ine haline gelen Rum Kilise'nin durumuydu. Arnold'a göre diğerleri "Kutsal Ayin'de maya veya mayasız ekmeğin kullanmasının gibi ehemmiyetsizliğin'e sonsuz muhavere sağlayan Hristiyan doktrinlerin aksine İslam ilkelerinin açık anlayışı olduğu için Hristiyanlığı bırakıp İslam'a geçtiler.

Pontoslular[değiştir | kaynağı değiştir]

Trabzon'un Tonya, Maçka, Sürmene, Çaykara, Dernekpazarı,Yomra ilçelerinde ve Rize'de yaşamaktadır. Hanefi mezhebine tâbii olan bu grup genellikle muhâfazakar Sünni Müslüman olarak bilinir.

Yanyalılar[değiştir | kaynağı değiştir]

Epir bölgesinde tüm Müslümana Rumlar tarafından Τουρκογιαννιώτες ("Türk Yanyalılar") denilirdi. 1912 ve 1923 yıllarında Türkiye'ye göç ettiler. Epirli Müslümanın çoğu Arnavut asıllı olduğu halde Helen asıllı olanlar da az değildi. 18. yüzyılda Yanya'da yaşamış olan Hoca Esat Efendi Aristoteles'i Türkçeye çeviren ilk tercümandır.

Makedonyalılar[değiştir | kaynağı değiştir]

Makedonya (bölge) için bakınız. Yunanistan Makedonyasının merkezinde yaşamış olan Müslümanlaşmış Helenlere "Valaades (Βαλαάδες)" denirdi. Nüfus mübâdelesiyle Türkiye'ye yerleştiler. Kayıtlara göre, 1912'de Makedonya bölgesinde yaşayan Müslüman sayısı 13.753 idi.

Mora Müslümanları[değiştir | kaynağı değiştir]

Navarin Katliamı,[1] Yunanistan'ın bağımsızlığını kazanması sırasında yaşanan katliam dizisinin bir parçası olan bir katliamdı. Katliam 19 Ağustos 1821 günü Mora Yarımadası'ndaki Navarin şehrinde gerçekleşti ve şehrin yaklaşık 3000 kişilik Türk sakinleri katledildi.

Avrupa kaynaklarında Navarin katliamı hakkında bilgiler onlarca yıl sonra yayınlanmıştır.

Tripoliçe katliamı, Yunan Bağımsızlık Savaşı'ndaki Tripoliçe kuşatması esnasında Türklerin ve Yahudilerin katledilme olaylarıdır. İngiliz asker ve tarihçi Thomas Gordon, katledilen sivillerin sayısını 8.000 olarak tahmin ederken, 8.000 de Osmanlı askerinin öldürüldüğünü belirtmektedir.[2] J. M. Wagstaff ise 10.000 - 15.000 sivilin katledildiğini yazmıştır.[3] Yunan tarihi üzerinde uzman olan tarihçi ve yazar William St. Clair öldürülen sivillerin sayısının 10.000 üzerinde olduğunu belirtmiştir.[2] Katledilenlerin içinde kadınların da olduğu görülmüştür.[4]

Kıbrıs[değiştir | kaynağı değiştir]

Kıbrıs'taki Müslümanlaşmış Yunanlar karakter olarak hristiyan komşularına benzerdi. 1936'da en son grupları Antalya'da yerleştiğini bildirirmiştir.

Kırım[değiştir | kaynağı değiştir]

II. Katerina, 1777-1778 yıllarında Kırım yarımadasını Osmanlı İmparatorluğu'ndan fethedince oradaki Ortodoks mukimleri çıkarılıp Ukrayna'da yerleşildiler. Sürgün edilmemek için bazı Yunanlar İslam'a geçti. Kermençik köyünde yaşayan Tatarlar Yunan kimlikler tutarak gizlice Hristiyan dinini uyguladılar. 19. yüzyılında Kermençiğin güney yarısı Anadolu'dan yerleşen Hristiyan Yunanlar, kuzey ise Müslümanlar tarafından ikamet edildi. 1944 Josef Stalin döneminde Tatar olarak geçen Müslümanlar Kırım'daki diğer azınlıklar ile beraber Orta Asya'ya sürgün gittiler.

Lübnan ve Suriye[değiştir | kaynağı değiştir]

Trablusşam'da yaklaşık 7000, Suriye'nin Hamidiye kentinde yaklaşık 8000 çoğu Giritli olan Müslüman Yunanlar var. 1866-1897 yılları arasında Osmanlı-Yunan Savaşının sonunu getiren isyana kadar Girit adasını terk ettikleri kayıtlanmıştır. Sultan II. Abdülhamit o Girit Müslümanlarına Levent bölgesinde bir sığınak sağlamış, ardından yeni kurulan kente Hamidiye adı verilmiştir.

Hamidiye nüfusun en az %60 Yunan'dır. Bugüne kadar o Yunan toplumu dil ve kültürü korunmuştur.

Orta Asya[değiştir | kaynağı değiştir]

Orta Çağında IV. Romanos karşı Selçuklu zaferinden sonra birçok Bizanslılar köle olarak Orta Asya'ya götürüldü. Onlardan en ünlü olan biri el-Hazini'idi. O sonra serbest bırakıldı ve meşhur bir bilim adamı oldu.

Rum kökenli Müslümanlar[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Muhammed Mehdi, Hüccet bin el-Hasan olarak da bilinen Şii İslam da On İki İmamlar arasında son İmam, annesi Bizans prensesi Nercis.
  • Şah Birinci İsmail, Safevi Hanedanı'nın kurucusu, annesi Martha. Martha Uzun Hasan ve Trabzon imparatoru IV. İoannis'in kızı Despina Hatun'un kızıydı.
  • Osman Hamdi Bey (1842 - 24 Şubat 1910), Osmanlı devlet adamı ve sanat uzmanı ve aynı zamanda önemli ve öncü ressam, İstanbul Arkeoloji Müzesi'nin kurucusu, Yunan asıllı Sadrazam İbrahim Edhem Paşa'nın oğlu, 1821'de Yunan isyanı ve Sakız Adası katliamından sonra öksüz bırakıldı ve Kaptan-ı Derya Koca Hüsrev Mehmed Paşa tarafından evlat edilmiş.
  • Ali bin el-Rumi, babası yarı Yunan.
  • II. İzzeddin Keykavus, Selçuklu Sultan, annesi Yunan papazın kızıydı ve yaşam boyunca sürekli İznikli Rumlardan yardım isterdi.
  • Şeyh Bedreddin- (1359-1420) Devrimci ilahiyatçı, Yunan annesi Melek Hatun.

Müslüman Yunanlar listesi[değiştir | kaynağı değiştir]

İslam'a geçen Yunanlar[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

Özel
  1. ^ St. Clair 1972, s. 40.
  2. ^ a b St. Clair 1972, s. 43.
  3. ^ Wagstaff 1978, s. 301.
  4. ^ Finlay 1861, s. 269.
Genel
  • Wagstaff, J. M. (1978), War and Settlement Desertion in the Morea, 1685-1830 (İngilizce), 3, Transactions of the Institute of British Geographers 
  • St. Clair, William (1972), That Greece Might Still Be Free The Philhellenes in the War of Independence (İngilizce), Londra: Oxford University Press, ISBN 0-19-215194-0 
  • Finlay, George (1861), History of the Greek revolution (İngilizce), Edinburgh: William Blackwood