Kıbrıs Rumları

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Şuraya atla: kullan, ara
Kıbrıs Rumları
Toplam nüfus
1.150.000[1]
Önemli nüfusa sahip bölgeler
Kıbrıs Cumhuriyeti Kıbrıs Cumhuriyeti 690.000[2]
Birleşik Krallık Birleşik Krallık 270.000[1]
Amerika Birleşik Devletleri ABD 9.115[3]
Avustralya Avustralya 9.730–13.850 (Kıbrıs doğumlular)[4]
Kanada Kanada 4.815[5]
Diller
Yunanca, Kıbrıs Yunancası
Din
Hristiyanlık (Ortodoksluk)
İlgili etnik gruplar
Yunanlar

Kıbrıs Rumları veya Kıbrıs Yunanları, (Yunanca: Ελληνοκύπριοι Elinokiprii) Kıbrıs'ta bulunan Yunanca konuşan etnik nüfus. Kendilerini Κυπραίος Kipreos (Kıbrıslı) olarak adlandırırlar. Adanın en büyük etnik topluluğunu oluştururlar, adanın tamamını kapsayan son nüfus sayımı olan 1960'taki sayıma göre ada nüfusunun yaklaşık %78'lik kesimine denk gelirler.[6] Kıbrıs Rumlarının çoğunluğu Hristiyanlığın Ortodoks mezhebinden olmak üzere Kıbrıs Ortodoks Kilisesi'ne mensuptur[7] ve kilisenin başpiskoposu geleneksel olarak cemaat liderleridir.

Tarih[değiştir | kaynağı değiştir]

Yunanca konuşan Kıbrıs Rum halkının varlığı, MÖ 1400 yıllarında Miken Uygarlığı menşeli Yunanların adaya yerleşmesi ve Yunan kültürünü beraberlerinde getirmesiyle başladı.[8] Bu tarihten önce, Kıbrıs Rumlarının kökeninin parçası olan Eteokıbrıs halkı adada mevcuttu.[9] MÖ 1400-1050 yılları adada Miken usulü vazolar üretildi. Bu dönemde üretilen çanak çömlekler, adada çok sayıda Miken yerleşimcisinin varlığını gösterir.[10] Arkeolojik kanıtlara göre bu yerleşim MÖ 1400 yıllarında sistematik olmayan biçimde başladı, sonraları duruldu. MÖ 1200 yıllarına gelindiğinde yerleşik koloniler oluşmuş hâldeydi.[11] Pamfilya ve Kıbrıs ağızlarıyla Arkadia arasındaki benzerlik, Yunan göçünün Akhea bölgesinden geldiğini gösterir. Akaların bu kolunun, Kıbrıs'a Dor istilasından önce yerleşmiş bir kol olması muhtemeldir, zira Dor etkisi Kıbrıs Yunancasında gözlenmez.[12] Yunanların adaya edebi gelenekleri getirildiği düşünülür; MÖ 7. yüzyılda yazılan Cypria destanının Kıbrıs kökenli olduğu öne sürülmüştür.[13]

Kıbrıs Rum halkının Yunan kültürel mirası antik dönemden itibaren korundu. İmparator I. Konstantin Hıristiyanlığı kabul etmeden önce, Pavlus, Barnabas ve Markos'un misyonerlik çalışmaları sonucunda Kıbrıs Rum halkının Hıristiyan olduğu düşünülür. Bizans döneminde Yunan kültüründe Hıristiyan karakter de eklenerek Kıbrıs Rum kültürüne hakim olacak Yunan-Hıristiyan karakter ortaya çıktı. Bu dönemde, Antakya'nın baskılarına rağmen Kıbrıs Kilisesi özerkliğini korudu.[7]

Bizans döneminde Kıbrıs topraklarını ellerinde bulunduran Kıbrıs Rumu toprak ağalarının toprakları, 1184'te İsaakios Komnenos'un yönetime geçmesinden itibaren ellerinden alınmaya başladı.[14] Lüzinyan idaresindeki Kıbrıs Krallığı'nın altında bu süreç devam etti, Kıbrıs Kilisesi'nden de topraklar alındı, Rumlar Latin kökenli aristokrasinin altındaki sınıf hâline geldi. Bu dönemde adada yönetici İtalyan kökenlilerle alt tabaka Rumlar arasında ayrım oluştu. Katolikliği yayma çabası gösterilse de Ortodoks Rum kültürü yaygınlığını korudu.[7]

Kültür[değiştir | kaynağı değiştir]

Kıbrıs Rumlarının Yunanistan'la yakın kültürel bağları olsa da, toplumun sadece bir bölümü ayrı bir "Kıbrıslı" kimliğini tamamen reddedip kendisini "Kıbrıs adasında yaşayan Yunan" olarak tanımlar. Tam tersi yönde, Yunanlığı reddedip kendini sadece "Kıbrıslı" olarak tanımlayan bir kesim de vardır. Kıbrıs Rumlarının çoğuysa bu iki görüşün arasında yer alır; Yunan kimliğini kabul etmekle beraber kendileriyle Yunanistan Yunanları arasına net bir ayrım koyarlar. Yunanistan'a farklı derecelerde bağlılık hissetseler dahi, Kıbrıs adasına güçlü bir bağlılık gösterirler. 2000'lerde yapılan anket sonuçlarına göre, "Kıbrıslı" özelliği ağır basanlarla "Yunan" özelliği ağır basanlar toplumda %50'lik iki kesim oluşturmaktaydı. Bununla beraber, Kıbrıs Rumları müzik ve televizyon alanlarında Yunanistan'ı takip ederler, çoğunluğu Yunan futbol millî takımını destekler, Yunan üniversitelerinde eğitim görmeleri yaygın bir durumdur.[15][16]

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ a b Cole, Jeffrey (2011), Ethnic Groups of Europe: An Encyclopedia, ABC-CLIO, ss. 92, ISBN 1598843028 
  2. ^ "Statistical Service - Population and Social Conditions - Population Census - Announcements - Preliminary Results of the Census of Population, 2011" (el). 2011-12-29. 26 Mart 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20170326094303/http://www.cystat.gov.cy/mof/cystat/statistics.nsf/All/732265957BAC953AC225798300406903?OpenDocument&sub=2&sel=1&e=. Erişim tarihi: 2016-09-17. 
  3. ^ Results   American Fact Finder (US Census Bureau)
  4. ^ "Community Information Summary – Cyprus-born" (PDF). The Australian Government's Department of Immigration and Citizenship. 13 Şubat 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20140213070415/https://www.immi.gov.au/media/publications/statistics/comm-summ/_pdf/cyprus.pdf. Erişim tarihi: 14 March 2013. 
  5. ^ "2011 National Household Survey: Data tables". 13 Haziran 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20170613031714/http://www12.statcan.gc.ca/nhs-enm/2011/dp-pd/dt-td/Rp-eng.cfm?LANG=E&APATH=3&DETAIL=0&DIM=0&FL=A&FREE=0&GC=0&GID=0&GK=0&GRP=1&PID=105396&PRID=0&PTYPE=105277&S=0&SHOWALL=0&SUB=0&Temporal=2013&THEME=95&VID=0&VNAMEE=&VNAMEF=. Erişim tarihi: 18 March 2015. 
  6. ^ Ker-Lindsay, James (2011). The Cyprus Problem: What Everyone Needs to Know. New York: Oxford Üniversitesi Yayınları. s. 2. https://books.google.com.tr/books?id=xTL382g5sWwC&pg=PA2#v=onepage&q&f=false. 
  7. ^ a b c Solsten, Eric (January 1991). "A Country Study: Cyprus". Federal Research Division. Library of Congress. 27 Temmuz 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20150727050545/http://lcweb2.loc.gov:80/frd/cs/cytoc.html. Erişim tarihi: 9 February 2010. 
  8. ^ Forward, Jean S. (2001). Endangered Peoples of Europe: Struggles to Survive and Thrive. Westport: Greenwood Publishing Group. ss. 49-51. https://books.google.co.uk/books?id=8p3P1u_xmEEC&pg=PA51#v=onepage&q&f=false. 
  9. ^ Diez, Thomas (2002). The European Union and the Cyprus Conflict: Modern Conflict, Postmodern Union. Manchester: Manchester Üniveristesi Yayınları. ss. 80-82. https://books.google.co.uk/books?id=A4QTUWBEC2kC&pg=PA82#v=onepage&q&f=false. 
  10. ^ V. R. d'A. Desborough (5 February 2007). The Last Mycenaeans and Their Successors: An Archaeological Survey, c.1200 - c.1000 B.C.. Wipf & Stock Publ. ss. 196–. ISBN 978-1-55635-201-0. https://books.google.com/books?id=HO5JAwAAQBAJ&pg=PA196. 
  11. ^ George Hill (23 September 2010). A History of Cyprus. Cambridge University Press. ss. 84–. ISBN 978-1-108-02062-6. https://books.google.com/books?id=jYxi-PQiDL8C&pg=PA84. 
  12. ^ Hill, a.g.e., s. 85
  13. ^ Hill, a.g.e., ss. 90-3.
  14. ^ A Companion to Latin Greece. Leiden: BRILL. 2015. ss. 101-4. https://books.google.com.tr/books?id=z3ajBQAAQBAJ&pg=PA101#v=onepage&q&f=false. 
  15. ^ Ker-Lindsay, a.g.e., ss. 2-4
  16. ^ Faustmann, Hubert (2009). The Government and Politics of Cyprus. Bern: Peter Lang. ss. 19-22. https://books.google.co.uk/books?id=AzIXtVdDDwgC&pg=PA21#v=onepage&q&f=false.