Güzel ve Çirkin (film, 1991)

Vikipedi, özgür ansiklopedi
(Güzel ve Çirkin (film,1991) sayfasından yönlendirildi)
Atla: kullan, ara
Güzel ve Çirkin
Beauty and the Beast

Filmin John Alvin tarafından yapılan afişi
Yönetmen Gary Trousdal
Kirk Wise
Yapımcı Don Hahn
Howard Ashman
Senarist Linda Woolverton
Oyuncular (orijinal seslendirenler)
Paige O'Hara (Belle)
Robby Benson (Canavar)
Richard White (Gaston)
Jesse Corti (Lefou)
Angela Lansbury (Bayan Potts)
Jerry Orbach (Lumiere)
David Ogden Stiers (Cogsworth)
Rex Everhart (Maurice)
Bradley Pierce (Chip)
Jo Anne Worley (Gardırop)
---- (Türkçe seslendirenler)
Figen Sümeli (Belle)
Volkan Severcan (Canavar)
Suat Arıkan (Gaston)
Bülent Emin Yarar (Lefou)
Bedia Ener (Bayan Potts)
Engin Alkan (Lumiere)
Sezai Aydın (Cogsworth)
Ahmet Eres (Maurice)
Burak Urans (Chip)
Zuhal Yunga (Gardırop)
İstemi Betil (Anlatıcı)
Müzik Alan Menken
Howard Ashman
Kurgu John Carnochan
Stüdyo Walt Disney Feature Animation
Dağıtıcı Walt Disney Pictures
Çıkış tarih(ler)i Amerika Birleşik Devletleri 13 Kasım 1991
Türkiye 22 Ocak 1993 [1]
Süre 84 dakika

Güzel ve Çirkin (Özgün adı: Beauty and the Beast), Walt Disney Feature Animation tarafından üretilen 1991 yapımı Amerikan animasyon filmidir. Olan filmin dağıtımını Walt Disney Pictures yapmıştır. Film, Fransız romancı Jeanne-Marie Le Prince de Beaumont'un, güzel, genç bir kız ile canavara dönüşmüş bir prensi konu alan masalına dayanır. Ayrıca, filmdeki çeşitli öğeler, 1946 yapımı Güzel ile Hayvan filminden ilham alınarak kullanılmıştır.

Walt Disney Animasyon Klasiklerinin 30. filmidir olan Güzel ve Çirkin, ayrıca, Akademi Ödülleri tarihinde En İyi Film Oscar 'ına aday gösterilen iki animasyon filminden ilkidir. (İkinci film 2009 yılı yine bir Disney/Pixar yapımı Yukarı Bak'tır).

Filmin senaryosunu Linda Woolverton, yönetmenliğini Gary Trousdale ve Kirk Wise, yapımcılığını Don Hahn yapmıştır. Filmin müziklerini yine Disney yapımı Küçük Deniz Kızı'nın da müziklerini yapan Alan Menken ve Howard Ashman bestelemiştir. Güzel ve Çirkin gösterime girdiğinde büyük bir başarı kazanmış ve dünya çapında 377 milyon dolar gişe hasılatı elde etmesinin yanı sıra En İyi Müzikal veya Komedi Film dahil olmak üzere üç Altın Küre ve iki Akademi Ödülü kazanmıştır. [2][3][4]

2002 yılında, Güzel ve Çirkin "kültürel, tarihî ya da estetik açıdan önemli" olduğu gerekçesiyle ABD Ulusal Film Arşivi'ne seçilmiştir.

Konusu[değiştir | kaynağı değiştir]

Filmin açılışında,prensin canavara dönüşme hikâyesi, çeşitli vitrayların işlendiği sahneler eşliğinde anlatılır. Buna göre, kendini yaşlı bir dilenci kadın olarak gizlemiş bir peri, prens'e soğuk bir kış gecesinde sığınacak yer karşılığı tek bir gül teklif eder. Peri kovulunca, Prens'i çirkin bir canavara; Prens'in hizmetkarlarını da mobilya ve diğer ev eşyalarına dönüştürür. Canavar'a dış dünya ile bağlantı kurması için sihirli bir ayna ve teklif ettiği gülü bırakır. Gülün, Prens 21 yaşına gelene kadar tazeliğini koruyacağını, son yaprağı dökülene kadar eğer bir kıza aşık olup, kızın da aşkını kazanabilirse, büyünün bozulacağını söyler. Aksi takdirde Prens sonsuza dek çirkin bir canavar olarak kalacaktır.

Yıllar geçer. Güzel bir kız olan Belle, yakınlarda bir köyde mucit babası Maurice'le birlikte yaşamaktadır. Belle kitap okumayı çok sever ve köyün dışındaki hayatı merak etmektedir. Hiç istemese de kasabanın kendini beğenmiş genci Gaston'un ilgisini çekmektedir.

Maurice son icadı tahta kesme makinasını fuarda sergilemek üzere evden ayrılır. Yolunu kaybeder ve Canavar'ın şatosuna rastlar. Burada şatonun büyülenmiş hizmetkarları Lumiere, Cogsworth, Bayan Potts ve onun oğlu Chip'le tanışır. Canavar, Maurice'in varlığından haberdar olduğunda onu tutsak eder. Belle, babasının şatodan kaçan atıyla birlikte şatoya gelir ve Canavar'a babasının yerine kendisinin tutsak kalmasını teklif eder. Bunu kabul eden Canavar, Maurice'i geri gönderir. Maurice kasabadakilere ve Gaston'a olanları anlatır fakat herkes onun deli olduğunu düşünür ve hiç kimse ona inanmaz. Bunun üzerine Maurice kızını kendi başına aramaya karar verir.

Bu arada Belle, Canavar'ın yemek teklifini reddeder. Canavar'ın talimatına rağmen Lumiere, Belle'e yemek sunar ve Cogsworth de şatoyu gezdirir. Belle, Canavarın gezmesini yasakladığı bölgede sihirli gülü görür. Belle şatodan kaçar. Belle kaçarken ormanda kurtların saldırısına uğrar. Canavar Belle'i kurtarmaya gelir ve yaralanır. Şatoya döndüklerinde Belle, Canavar'ın yaralarını temizler. Canavar da ona şatonun kütüphanesini hediye eder ve arkadaş olurlar. Romantik bir akşam yemeği ve dansın sonunda Canavar, kullanması için sihirli aynayı Belle'e verdiğinde, Belle babasını ormanda ölmek üzereyken görür. Gülün son yaprağının dökülmesine saatler kala Canavar, Belle'i serbest bırakır ve kendisini hatırlatması için sihirli aynayı da Belle'e hediye eder. Bu durum hizmetkarları dehşete düşürür. Gidişini izlerken Canavar, Cogsworth'e, Belle'e aşık olduğunu itiraf eder.

Belle, babasını bulup eve döner. Yalnız Gaston yanında bir kalabalıkla evin önündedir. Belle'e, eğer kendisiyle evlenmeyi kabul etmezse babasını tımarhane'ye kapattıracağını söyler. Belle, babasının Canavar hakkında doğru söylediğini, sihirli ayna sayesinde kanıtlar. Yalnız bu durum, Gaston ve yanındakileri şatoya gidip Canavar'ı öldürmek üzere harekete geçirir. Gaston Belle ve babasını bodruma kilitler ama Belle'in çantasına gizlenen Chip, tahta-kesme makinasını çalıştırarak onları kurtarır.

Şatodaki hizmetkarlar, öfkeli kalabalıkla başederken, Gaston Canavar'a saldırır. Canavar karşılık veremeyecek kadar üzgündür ama Belle'in şatoya geri döndüğünü görünce dövüşmeye başlarlar. Sonunda Canavar Gaston'un hayatını bağışlar. Belle'in kendisini beklediği yere doğru giderken, Canavar, Gaston tarafından sırtından bıçaklanır. Gaston bu sırada dengesini kaybederek uçuruma düşer.

Belle yaraları nedeniyle ölmek üzere olan Canavar'a onu sevdiğini fısıldar. Gülün son yaprağı tam o sırada düşmüştür. Canavar ve içindekiler tekrar insan olurlar. Filmin sonunda, balo salonunda Maurice ve bütün hizmetkarlar mutlu bir şekilde izlerlerken, Belle ve Prens dans ederler.

Karakterler ve Seslendirenler[değiştir | kaynağı değiştir]

Karakter Orijinal Seslendiren Türkçe Seslendiren Karakter Özelliği
Belle Paige O'Hara Figen Sümeli Küçük bir köyde yaşayan bir kitapkurdu. Canavarın şatosunda tutsak kalır ve zamanla Canavar'a aşık olur.
Canavar Robby Benson Volkan Severcan Acımasız bir prensken, çirkin bir canavara dönüştürülmüştür. Belle'in sayesinde karakteri değişir.
Gaston Richard White Suat Arıkan Kasabanın kendine beğenmiş, yakışıklı avcısı. Kasabanın kızları kendisine hayran olmasına rağmen o Belle'in ilgisini çekebilmek için her yola başvurur.
Lumiere Jerry Orbach Engin Alkan Şato'nun bir şamdana dönüştürülmüş çapkın hizmetkarı.
Cogsworth David Ogden Stiers Sezai Aydın Şato'nun bir saate dönüştürülmüş disiplinli ve sadık uşağı.
Bayan Potts Angela Lansbury Bedia Ener Şato'nun mutfağından sorumludur. Yumuşak kalplidir ve bir çaydanlığa dönüştürülmüştür.
Chip Bradley Pierce Burak Urans Bayan Potts'un bir çay fincanına dönüştürülmüş olan oğlu.
Maurice Rex Everhart Ahmet Eres Belle'in mucit babası.
Le Fou Jesse Corti Bülent Emin Yarar Gaston'un safça olan suç ortağı.
Gardırop Jo Anne Worley Zuhal Yunga Şatonun eski bir opera sanatçısı olan ve bir gardıroba dönüştürülmüş hizmetkarı.

Yapım[değiştir | kaynağı değiştir]

Geliştirme[değiştir | kaynağı değiştir]

Pamuk Prenses ve Yedi Cüceler'in başarısından sonra Walt Disney, animasyon filmlere uyarlamak üzere başka öykülerin arayışına girdi.

Güzel ve Çirkin hikâyesini filme uyarlamak için 1930'larda ve 1950'lerde çeşitli denemeler yapıldıysa da, hikâye takımı için zorluklar barındırdığı için projeden vazgeçildi.[5]

Yıllar sonra, Don Hahn'ın yapımcılığında Victoria devri Fransa'sında geçen bir Güzel ve Çirkin filmi için çalışmalara başlandı. [6] O zamana kadar sadece resimli taslaklarla çalışılan animasyon filmler arasında Güzel ve Çirkin, dönemin Disney CEO'su Michael Eisner'in isteği ile bir senaristi olan ilk animasyon film oldu. Film müziklerini yapan Alan Menken ve Howard Ashman, senaryonun oluşturulma aşamasında yönetmenler,yapımcı ve senariste katıldılar. Hikayede sadece iki ana karakter olması sebebiyle, senaryoya "sıcaklık ve komedi katmak" amacıyla büyülenmiş şato hizmetkarları ve "gerçek bir düşman olması" amacıyla Gaston karakteri eklendi. Senaryodaki bu eklemeler 1946 yapımı Güzel ile Hayvan filminin Gaston'a benzer Avenant karakteri ve şatonun sonradan canlanan öğeleri ile benzeşmektedir.

Animasyon[değiştir | kaynağı değiştir]

Güzel ve Çirkin'in yapımı önceki bir versiyonun yapımında harcanan zaman sebebiyle 4 yıl yerine 2 yıl içinde tamamlanmak zorundaydı.[7] Filmin büyük bir kısmı Glendale, California'daki animasyon stüdyolarında çekildi. Disney-MGM Stüdyoları eğlence parkı'nda çalışan küçük bir grup ise çeşitli sahnelerde, özellikle "Be Our Guest" sekansında animasyon takımına destek oldu.[5]

Güzel ve Çirkin bir dijital tarama, çizim, boyama ve kompozisyon sistemi olan CAPS'i (Computer Animation Production System) kullanan ikinci film oldu. Pixar tarafından geliştirilen sistem daha geniş renk aralıklarıyla çalışılmasını, yumuşak gölgelendirmeyi ve bunun gibi elektrostatik baskı nedeniyle yitirilen efektlerin uygulanmasını sağlamıştır.[5] CAPS aynı zamanda karakter veya arka plan katmanlarının Z aksı üzerinde yerleşimleri gibi multiplan efektleri oluşturulmasını, ve el çizimleriyle bilgisayar tarafından oluşturulan görüntülerin kolayca birleştirilmesini de mümkün kılmıştır.[5] Güzel ve Çirkin' de CAPS, bu efektleri oluşturmak için dans sahnesinde kullanılmıştır.

Müzik[değiştir | kaynağı değiştir]

Filmin yapım aşamasından önce, Alan Menken ve Howard Ashman müzikleri bestelemeye başlamışlardı. Operet stilli "Belle" filmin ilk parçası oldu.[5] Onu, hizmetkarların Maurice'e söyledikleri "Be Our Guest", hikayenin kötü karakterini anlatan "Gaston" , Belle ve Canavar'ın ilişkisini hizmetkarların gözünden anlatan "Human Again", meşhur dans sahnesinde kullanılan "Beauty and the Beast" ve son olarak da "The Mob Song" izliyordu.

Ses ve şarkı kayıtları New York'ta başladı. Belle'in şarkıları film yapımcılarının ve söz yazarlarının isteği üzerine ayrı ayrı kaydedilmek yerine orkestra ve seslendirenlerin aynı anda canlı olarak kayda girmeleri sonucu oluşturuldu.[7] Yapım aşamasında filmle ilgili değişiklikler şarkılara da yansıdı. "Be Our Guest" parçasında hizmetkarların Maurice yerine Belle'e şarkı söylemeleri kararlaştırıldı.[5]

"Human Again" şarkısının sözleri hikayenin zaman akışı ile uyuşmayınca filmden çıkarıldı.[5] Onun yerine Belle ile Canavarın birbirilerine ait düşüncelerini anlatan "Something There" şarkısı filme dahil oldu.[7] Menken daha sonra "Human Again" şarkısını, filmin Broadway versiyonu için yeniden düzenledi. Şarkının bir diğer versiyonu ise filmin 2002'deki yeniden gösteriminde kullanıldı.[7] [5]

Ashman 14 Mart 1991'de AIDS'le ilişkili komplikasyonlar sonucu, filmin gösterime girmesinden sekiz ay önce hayatını kaybetti. Filmin tamamlanmış halini hiç göremedi ve üzerinde çalıştığı Disney filmi Alaaddin'in yarım kalan parçaları başka bir besteci olan Tim Rice tarafından tamamlandı.[6]

Celine Dion ve Peabo Bryson, filmin soundtrack albümü için "Beauty and the Beast" şarkısının pop versiyonunu kaydetti. Şarkının bu versiyonu uluslararası başarı sağlayarak Amerika Birleşik Devletleri ve Birleşik Krallık Top Ten listelerine girdi. [8] [9] 2002 yılında filmin soundtrack albümü çeşitli değişiklikler yapılarak "Özel Versiyon" adı altında yeniden yayınlandı.

2002 Özel Versiyon Albüm Kapağı

Müzikal Parçalar[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. "Belle" - Belle, Gaston, & Köy Halkı
  2. "Belle" (Tekrar)- Belle
  3. "Gaston" - Gaston, Lefou, & Köy Halkı
  4. "Gaston" (Tekrar) - Gaston & Lefou
  5. "Be Our Guest" - Lumière, Mrs. Potts, & Hizmetkarlar
  6. "Something There" - Belle, Beast, Lumière, Cogsworth, & Mrs. Potts
  7. "Human Again" (2002 Özel Versiyon'da eklenmiştir) - Lumière, Cogsworth, Mrs. Potts, Gardırop, Chip & Hizmetkarlar
  8. "Beauty and The Beast" - Mrs. Potts
  9. "The Mob Song" - Gaston, Lefou & Köy Halkı

Dağıtım[değiştir | kaynağı değiştir]

Gösterim[değiştir | kaynağı değiştir]

Güzel ve Çirkin ilk kez "şimdiye kadar anlatılan en güzel aşk hikayesi" sloganıyla Eylül 1991'de henüz çalışma haliyle New York Film Festivali'nde gösterildi ve yoğun övgü topladı. Bitmiş film 1992 Cannes Film Festivali'nde yarışma dışı olarak gösterildi ve Kasım 1992'den itibaren sinemalarda gösterime girdi.[10]

Güzel ve Çirkin dünya çapında 375 milyon $ hasılatla Terminatör 2: Kıyamet Günü ve Robin Hood: Hırsızlar Prensi'nin ardından 1991 yılının gişede en fazla başarı sağlayan 3.filmi oldu.[11]

2002 yılında, Güzel ve Çirkin "kültürel, tarihî ya da estetik açıdan önemli" olduğu gerekçesiyle ABD Ulusal Film Arşivi'ne seçildi. Aynı yıl film, çıkarılmış bazı müzikal sahnelerin eklenmesiyle yenilenip, özel versiyon adı altında IMAX sinemalarında tekrar gösterime girdi.

Eleştiriler[değiştir | kaynağı değiştir]

Güzel ve Çirkin, Walt Disney Stüdyolarının 1940'tan beri almadığı çoğunlukta olumlu eleştiriler aldı.[6] Rotten Tomatoes sitesinde yer alan 56 yorumdan 52'si pozitiftir.[12]

Eric Smoodin, Animating Culture adlı kitabında stüdyonun daha önceki filmlerinde kullandığı cinsiyet kalıplarını telafi etmeye çalıştığını yazmıştır. [13] Smoodin bununla birlikte, filmin bilgisayar ve geleneksel animasyonu biraraya getirdiği gibi, klasik peri masalları ile feminizmi buluşturduğunu belirterek "filmin büyüklüğü teknolojik anlatım ve hatta politika açısından bile kanıtlanabilinir" demiştir. [14] David Whitley, The Idea of Nature in Disney Animation adlı kitabında Belle karakterinin Disney'in önceki kadın kahramanlarından farklı olduğu belirterek,Gaston'un şovenizmini ve doğaya karşı olan tavrını, cyborg gibi hizmetkarları,ve Maurice'in bir tüccar yerine mucit olmasını modern dünyanın filme olan etkilerine örnek göstermiştir.[15]

The Bulletin of the Center of Children's Books editorü Betsy Hearne filmin peri masalında yer alan "iç güzellik" mesajını küçülttüğünü belirterek, "Disney'in canavarını neredeyse öldürecek olan Güzel'in sevgi eksikliği değil, bir düşmanın hançeridir." demiştir.[16]

Güzel ve Çirkin, Amerikan Film Enstitüsü'nün 2008 yılında hazırladığı "En İyi Animasyon Filmleri" listesinde 7.sırada, 2006 yılında hazırladığı "En İyi Müzikal Filmler" listesinde 22.sırada ve 2002 yılında hazırladığı "En İyi Romantik Filmler" listesinde 34.sırada yer almıştır.[17] [18] [19]

Kaynaklar[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Milliyet Gazetesi, 22 01 1993
  2. ^ http://www.boxofficemojo.com/movies/?page=main&id=beautyandthebeast.htm
  3. ^ http://tr.wikipedia.org/wiki/En_İyi_Film_Akademi_Ödülü
  4. ^ http://tr.wikipedia.org/wiki/En_İyi_Sinema_Filmi_Altın_Küre_Ödülü_-_Müzikal_veya_Komedi
  5. ^ a b c d e f g h Tale as Old as Time: The Making of Beauty and the Beast. [VCD]. Walt Disney Home Entertainment. 2002.
  6. ^ a b c Hahn, Don. (2009). Waking Sleeping Beauty. [Documentary film]. Burbank, California: Stone Circle Pictures/Walt Disney Studios Motion Pictures.
  7. ^ a b c d Trousdale, Gary; Wise, Kirk; Hahn, Don; and Menken, Alan (2002). DVD audio commentary for Beauty and the Beast: Special Edition. Walt Disney Home Entertainment
  8. ^ "Celine Dion And Peabo Bryson - Beauty And The Beast". Chart Stats. http://www.chartstats.com/songinfo.php?id=19808. Erişim tarihi: 15 Temmuz 2010. 
  9. ^ "Beauty and the Beast (From Beauty and the Beast) - Peabo Bryson". Billboard. http://www.billboard.com/search/?keyword=Where+Does+My+Heart+Beat+Now#/song/celine-dion/beauty-and-the-beast-from-beauty-and-the/315262. Erişim tarihi: 15 Temmuz 2010. 
  10. ^ http://www.festival-cannes.com/en/archives/ficheFilm/id/24/year/1992.html
  11. ^ http://www.boxofficemojo.com/movies/?id=beautyandthebeast.htm
  12. ^ http://www.rottentomatoes.com/m/1038728-beauty_and_the_beast/
  13. ^ Smoodin, Eric (1993). Animating Culture. Rutger’s University Press. ss. 189. ISBN 0813519489. 
  14. ^ Smoodin (1993), p. 190.
  15. ^ Whitley, David (2008). The idea of Nature in Disney Animation. Ashgate Publishing Limited. ss. 44–57. ISBN 9780754660859. 
  16. ^ Hearne, Betsy (February 1992). "You did it, little teacup!". The Bulletin of the Center for Children's Books (Chicago, IL: The university of Chicago Graduate Library School; University of Chicago Press) 45 (6): 145–6. ISSN 00089036. 
  17. ^ http://www.afi.com/100Years/musicals.aspx
  18. ^ http://www.afi.com/10top10/category.aspx?cat=1
  19. ^ http://www.afi.com/100Years/passions.aspx

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]