Belirti

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Şuraya atla: kullan, ara

Belirti ve ya semptom (Yunanca σύμπτωμα, "kaza, aksilik[1]) hasta tarafından farkedilen, bir hastalık veya alışılmışın dışında bir durum nedeniyle vücut işlevlerinin veya hislerin normalden ayrılış halidir. Semptom subjektif bir kavramdır,[2] hasta tarafından gözlenir[3] ve doğrudan ölçüm yapılamaz,[4] oysa bulgu başkaları tarafından objektif olarak gözlemlenebilir. Örneğin, Parestezi bir semptomdur (sadece bunu yaşayan kişi doğrudan karıncalanma hissini yaşayabilir), oysa eritem bir bulgudur (cildin anormal şekilde kızardığını herkes onaylayabilir). Semptomlar ve bulgular genelde karakteristik değillerdir. ancak bunların çeşitli kombinasyonları belirli tanıları düşündürür, Tanı aralığını daraltmakta yardımcı olur. 

Bu terim bazen hamilelik belirtilerinde olduğu gibi, hastalık bağlamı dışında fizyolojik durumlar için de kullanılır, 

Türleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Belirtiler kronik, tekrarlayan ya da remisyon tarzında olabilir. Asemptomatik koşullarda da olabilir (örneğin subklinik enfeksiyon ve bazen de yüksek tansiyon)

Yapısal ya da genel belirtiler hastalığın sistemik etkileri ile ilişkilidir (örneğin: ateş, keyifsizlik, iştahsızlık ve kilo kaybı). bu belirtiler tüm vücutta, belirli bir organda veya bölgede ortaya çıkablir..

 "Baş şikayet", "belirti takdimi" ve "şikayetlerin sunulması" hastayı doktora getiren kişi tarafından ilk şüpheleri anlatmak için kullanılan terimlerdir. Tanıya götüren semptoma "cardinal symptom" denir.

Karakteristik olmayan semptomlar karakteristik hastalık sürecine işaret etmeyen veya izole bir vücut sistemini kapsayan kendi kendine bildirilen belirtilerdir. Örneğin halsizlik birçok tıbbi durumun özelliğidir , zihinsel olabilir veya olmayabilir ve birincil veya ikincil belirti olabilir. Halsizlik, günün sonunda çalışma sonrası yaşanan normal bir durum da olabilir.

Pozitif ve negatif[değiştir | kaynağı değiştir]

Akıl hastalıklarında,[5][6] özellikle şizofrenide, semptomlar pozitif ve negatif olarak ayrılabilirler .[7]

  • Pozitif belirtilerde: Bozukluk belirtiler mevcuttur, Çoğu bireyde görülmezler. Normal fonksiyonların fazlalığını veya bozukluğunu yansıtır (kişinin normal işlevlerine eşlik eden davranışlar ve deneyimler).[8] Halüsinasyonlar, delüzyonlar ve garip davranışlar buna örnektir.[5]
  • Negatif belirtilerde: Sağlıklı bireylerde bulunan mevcut fonksiyonlar etkilenen kişilerde azalmış hatta kaybolmuştur. Böylece, kişinin normal fonksiyonları kaybolur.[8] Sosyal çekinme, duyarsızlık, anhedoni ve dikkat kontrolü kusurları bu duruma örnektir.[6]

Olası nedenler[değiştir | kaynağı değiştir]

Bazı belirtiler hastalık sürecinde geniş bir aralıkta ortaya çıkabilir, oysadiğer belirtiler hastalığın belli zamanlarında görülür.

Bazı belirtiler hastayı ya da hekimi yanıltabilir. Örneğin, safra kesesi iltihabı genellikle sağ omuz ağrısına neden olur, bu belirtinin kas zorlaması sonucu ortaya çıktığı düşündürebilir, karın ağrısı da bu tür belirtilerdendir.

Belirti ile bulgu farkı[değiştir | kaynağı değiştir]

Belirti hasta tarafından bildirilen daha basit bir deneyim olarak tanımlanabilir . Bulgu ise diğer insanlar tarafından da farkedilir.

Bir gözlem, gözlemciye(lere) bağlı olarak bulgu veya belirti ya da her ikisi olabilir. Örneğin: deri kaşıntısı uzman bir hekim tarafından gözlemlenebilir, aynı zamanda hasta tarafından da gözlemlenir. Her iki taraf da farkederse bu bir belirti ve bulgu olur.

Ağrı gibi bazı gözlemler sadece belirti olabilirler çünkü diğer insanlar tarafından doğrudan gözlemlenemezler. Tıbbi laboratuvarda ölçülen kan hücresi sayımı ise sadece bir bulgudur.

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynaklar[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ "Sumptoma, Henry George Liddell, Robert Scott, ''A Greek-English Lexicon'', at Pursues".
  2. ^ Pathology - Glossary[dead link]
  3. ^ eMedicine/Stedman Medical Dictionary Lookup![dead link]
  4. ^ Devroede G (1992).
  5. ^ a b "Encyclopedia of Mental Disorders: positive symptom".
  6. ^ a b http://www.minddisorders.com/Kau-Nu/Negative-symptoms.html Encyclopedia of Mental Disorders: negative symptom
  7. ^ "Mental Health: a Report from the Surgeon General".
  8. ^ a b Understanding Psychosis, Mental Health Illness of Australia.