Çin Komünist Partisi

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Çin Komünist Partisi
中国共产党
Zhōngguó Gòngchǎndǎng
Kısaltma ÇKP
Kurucu Mao Zedong
Li Dazhao
Henk Sneevliet
Genel Sekreter Şi Cinping[1]
Politbüro Daimi Komitesi Şi Cinping
Li Qiang
Zhao Leji
Wang Huning
Cai Qi
Ding Xuexiang
Li Xi
Slogan(ları)

Halka Hizmet Et

(Çince 为人民服务; pinyin: wèi rénmín fúwù)
Kuruluş tarihi 1 Temmuz 1921
Merkez Zhongnanhai, Xicheng, Pekin
Gazete(leri) Halkın Günlüğü
Gençlik kolu Çin Komünist Gençlik Birliği
Düşünce Kuruluşu Merkez Politikaları Araştırma Ofisi
Silahlı Kanat Çin Halk Kurtuluş Ordusu
Halkın Silahlı Polisi
Çin Milisyası
Üyelik (2022) artış 96,710,000
İdeoloji
Siyasi pozisyon

Mao Zedong dönemi:

Ulusal üyelik Birleşik Cephe
Uluslararası üyelik Komintern (eskiden)
Uluslararası Komünist ve İşçi Partileri Toplantısı
Resmî renkleri      Kırmızı
Marş Enternasyonal
Ulusal Halk Kongresi
2.090 / 2.980
Ulusal Halk Kongresi Daimi Komitesi
118 / 175
İnternet sitesi
Parti bayrağı
Flag of the Chinese Communist Party.svg
Çin Halk Cumhuriyeti

Çin Komünist Partisi (ÇKP) (Çince: 中国共产党/中國共產黨, Pinyin: Zhōngguó Gòngchǎndǎng), Çin Halk Cumhuriyeti'nin kurucu ve iktidar partisidir. 1 Temmuz 1921 tarihinde Şanghay'da kurulmuş olan Çin Komünist Partisi, 2022 yılında açıklanan ve toplam Çin nüfusunun ciddi kısmına tekabül eden 97 milyona yakın üye sayısıyla dünyadaki en büyük ikinci siyasi parti konumundadır. (Büyüklük açısından rakibi Hindistan'da kurulu olan yaklaşık 180 milyon üye sayısına sahip Hindistan Halk Partisi'dir.[3])

Çin Komünist Partisi'nin bütün devlet kademelerinin ve yasama süreçlerinin kontrolünü elinde tutmasıyla Çin'de ÇKP'nin üst düzey bir siyaset otoritesi ve gücü olması gerçekleşmiştir.[4]

ÇKP'nin çekirdeği Mayıs 1920'de Şangay'da oluşturuldu ve Çin İç Savaşı'nda rakibi olan Kuomintang'ı (KMT) yendikten sonra bütün Çin'de yönetime el koydu.

İdeoloji[değiştir | kaynağı değiştir]

Günümüzde Çin Komünist Partisi, Çin'in kapitalistleştiği söylemlerini reddederek Çin Halk Cumhuriyeti'ni günümüzün en büyük sosyalist devleti olarak tanımlar.[5] Parti başkanı Şi Cinping, 2018 yılında komünist filozof Karl Marx'ın 200. doğum günü kutlamasında Çin Halk Cumhuriyeti'nin komünizm ve Marksizm bayrağını Dünya'da daha da yükselteceğini açıkladı.[6]

Çin Komünist Partisi, çeşitli ülkelerden komünist partilerin çağırıldığı "Dünya Marksist Partiler Forumu" düzenledi. 70 ülkeden 100'e yakın komünist partinin katıldığı toplantıda Çin Komünist Partisi lideri Şi Cinping; "Marksizm, 21. yüzyılda yeniden dirilişte" yorumunu yaparak "Marksizm'in 21'inci yüzyılda yeni ufuklara açıldığını ve giderek daha fazla canlılık gösterdiğini" belirtti.[7]

Tarihçe[değiştir | kaynağı değiştir]

Kuruluşu ve erken tarihi (1921–27)[değiştir | kaynağı değiştir]

ÇKP'nin kökeni 1919'da gerçekleşen 4 Mayıs Hareketi'ne dayanmaktadır ve Rus politikacı Vladimir Lenin'in Öncü parti teorisine göre kurulmuştur. Kuruluş Ulusal Kongresi 23–31 Temmuz 1921 tarihleri arasında Şanghay'da bulunan bir kız okulunda yapıldı.[8]

Çin İç savaşı ve İkinci Dünya savaşı (1927–49)[değiştir | kaynağı değiştir]

Tek parti rejimi (1949–günümüz)[değiştir | kaynağı değiştir]

Mao, 1949 yılında Çin Halk Cumhuriyeti’nin kuruluşunu ilan etti. Böylece Komünist Parti devletin karar ve yürütme mekanizması haline geldi. 1950’li yıllarla beraber, Çin'in Amerika Birleşik Devletleri ve Sovyetler Birliği ile ilişkileri bozulmaya başladı. Yapılmaya çalışılan reformların başarısız olması Mao'nun Komünist Parti içerisindeki gücünü büyük ölçüde zayıflattı. Partinin kontrolünü ele almak ve Çin Devrimi'nin ruhunu tekrar canlandırmak için 1966 yılında Kültür Devrimi'ni başlattı.[9] Mao'nun ölümünün ardından Komünist Parti içerisinde iktidar mücadelesi başladı. 1978 yılında partinin başına Deng Şiaoping geçti.[10]

Parti örgütü[değiştir | kaynağı değiştir]

Parti örgütü Kültür Devrimi sırasında tamamen dağıtılmıştı. Çin değerleri ile sosyalizm hareketini başlatan Deng Şiaoping tarafından yeniden oluşturuldu ve bütün devlet yapılarının kontrolünü tekrar ÇKP'nin elinde toplandı.

Kuramsal olarak, partinin en yüksek organı her beş yılda bir toplanan Çin Komünist Partisi Ulusal Kongresi'dir. Parti tüzüğünde detaylı bir şekilde anlatılan Komünist Parti içinde yetkinin temel dağılımı şöyledir:

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ "China's new leaders". BBC. 2012. 2 Şubat 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Mayıs 2013. 
  2. ^ "Belgelerle ÇKP'nin Dönüm Noktaları". dr.com.tr. 26 Kasım 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Kasım 2022.  Kitabın açıklama kısmında yer alan: "...bu hatalar daha da derinleşmiş ve parti 1966 yılından itibaren bir Kültür Devrim'ine girişilmesi kararına yol açan "aşırı sol" bir çizgiye evrilmişti." ifadesi.
  3. ^ "Why politics is fun from catbirds' seats". 24 Mayıs 2010 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 14 Şubat 2010. 
  4. ^ Ralph H. Folsom, John H. Minan, Lee Ann Otto, Law and Politics in the People's Republic of China, West Publishing Co. (St. Paul 1992), pp. 76–77.
  5. ^ "No regrets: Xi says Marxism still 'totally correct' for China". CNBC.com. 6 Mayıs 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Ağustos 2022. 
  6. ^ "Şi: Çin, Marksizm bayrağını daha da yükseltecek". tr.sputniknews.com. Erişim tarihi: 4 Ağustos 2022. 
  7. ^ "Çin lideri Şi Cinping: Marksizm, 21. yüzyılda yeniden dirilişte; teoriyi zamana uygun hale getirin". tr.euronews.com. 29 Temmuz 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Ağustos 2022. 
  8. ^ "Arşivlenmiş kopya". 22 Aralık 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 11 Temmuz 2016. 
  9. ^ "Arşivlenmiş kopya". 25 Temmuz 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 11 Temmuz 2016. 
  10. ^ "Arşivlenmiş kopya". 7 Ağustos 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 11 Temmuz 2016. 

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]