Safiye Sultan

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Safiye Sultan
Safiye Valide Sultan'ın sandukası kocası III. Murad'ın Ayasofya Camii'ndeki türbesindedir.
Safiye Valide Sultan'ın sandukası kocası III. Murad'ın Ayasofya Camii'ndeki türbesindedir.
Doğum Sofia Bellicui Baffo
1550
Korfu, Venedik Cumhuriyeti
Ölüm 10 Kasım 1619
İstanbul, Osmanlı Devleti
Yattığı yer III. Murad Türbesi, Ayasofya Camii, İstanbul
Diğer adı Melike
Din Katolik, daha sonra Islam
Ebeveyn(ler) Korfu adası Venedikli valisi Leonardo Baffo
Eşi Sultan III. Murat
Çocukları Sultan III. Mehmet
Ayşe Sultan
Fatma Sultan

Haseki Safiye Valide Sultan veya Melike Safiye Vâlide (Osmanlıca: صفیه سلطان doğum adı: Sofia Bellicui Baffo, d. 1550 - ö. 10 Kasım 1619), Osmanlı Padişahı III. Murat'ın eşi ve Sultan III. Mehmet'in annesi.

Kimliği[değiştir | kaynağı değiştir]

Kocası III. Murad'ın Türbesinde yer alan üzerinde Safiye Sultan'ın da buraya defnedilmiş olduğunu kanıtlayan kitabe.

Sofia Bellicui Baffo adıyla 1550'de Venedik'te dünyaya geldi. Çok zengin bir ailenin tek çocuğu (babası Leonardo Baffo Korfu adasının Venedik valisiydi) olan Sofia, dönemine göre oldukça iyi koşullarda bir eğitim aldı. Henüz on iki yaşındayken Akdeniz'de gemiyle yapılan bir seyahat sırasında Osmanlı korsanları tarafından kaçırıldı.

Saraya gelmeden önceki hayâtı[değiştir | kaynağı değiştir]

Bir yıl sonra ise kendisini İstanbul'daki Pera köle pazarında bulan genç Sofia'nın güzelliği III. Murat'ın annesi Nurbanu Sultan'ın kulağına kadar geldi. Manisa sancağındaki genç veliaht Murat'ın devlet meselelerinden uzak pasif karakteri, annesi Nur Banu Sultan'nı düşündürmekteydi. Nurbanu Sultan, Sofia'yı görür görmez onun oğlu için aradığı kız olduğuna karar verdi ve bir servet ödeyerek kızı satın aldı.

Saraya gelişi[değiştir | kaynağı değiştir]

İki yıl süreyle haremde eğitim gören Sofia'nın adı, Safiye, yani arı, duru, saf güzellik olarak değiştirildi. On beş yaşında III. Murat'a sunulan Safiye, beline kadar uzanan sarı saçları, iri gözleri, uzun boyu, beyaz teni ve yürüyüşüyle Murat'ı kendisine âşık etti.

İnşaati III. Mehmed'in annesi Safiye Sultan tarafından başlatılmış ve IV. Mehmed'in annesi Turhan Hatice Valide Sultan döneminde tamamlanıp ibâdete açılmış olan İstanbul Eminönü'ndeki Yeni Camii.

Haseki Sultanlık Dönemi[değiştir | kaynağı değiştir]

III. Murat, tahta geçince baş kadın oldu. Büyüleyici güzelliği yanında parlak zekâsı sayesinde büyük bir nüfuz sahibi oldu. Bu nüfuz yeni Valide Sultan olan Nurbanu Sultan tehdit olarak gördü ve ondan kurtulmak istedi. Bu rekabettin öncüleri Mihrimah Sultan , Esmehan Sultan ve Gevherhan Sultan. Sultan Murat'a her gün yeni bir cariye sunuldu ve Safiye Sultan'in düşmanlari onu gözden düşürmek istediler. Ancak III. Murat'in gözü hep en sevidiği Hasekisine baktı. 1585'dan itibaren en güçlü kadın düşmanları yoktu, ama halen kadın rakipleri vardı . Bunlar Mihriban Haseki Sultan, Şahuban Haseki Sultan, Nazperver Haseki Sultan, Şemşi Ruhsar Haseki Sultan, Fahriye Haseki Sultan ve diğerleridir. İktidar yolunda, önüne çıkan engelleri kaldırma mücadelesi verdi.[1]

Sokullu Mehmed Paşa'nın öldürülmesi[değiştir | kaynağı değiştir]

Sokollu 1574'te ölen II. Selim'in yerine geçen III. Murad döneminde de sadrazamlığını sürdürdü. Fakat artık eski gücü yoktu çünkü padişah da artık onun karşıtlarıyla işbirliği halindeydi. Sokollu yine de bazı siyasal başarılara imza attı. Fas'ı Portekiz akınlarından kurtardı, Avusturya'nın saray içine dönük oyunlarını etkisiz hale getirdi. Fakat baskılar artık iyice artmıştı, amcasının oğlu Budin Beylerbeyi Sokollu Mustafa Paşa sudan bir nedenle idam edildi.Sokollu Mehmed Paşa , 11 Ekim 1579 tarihinde III. Murad'ın eşi Safiye Sultan tarafından tutulan ve derviş kılığına girmiş bir yeniçeri tarafından bir ikindi divanı çıkışında kalbinden hançerlenerek öldürüldü. Paşa'yı öldüren şahıs ise hemen oracıkta askerler tarafından parçalanırken başta padişah olmak üzere bütün devlet ileri gelenleri hemen içeri alındı. Sokollu ise yapılan bütün müdahalelere rağmen kurtarılamadı ve kısa bir sürede hayatını kaybetti. Daha sonra Eyüp'te defnedildi.Safiye Sultan, özellikle Sokollu Mehmet Paşa'nın 1579 yılındaki ölümünden sonra devlet yönetiminde oldukça önemli bir rol üstlenmiştir.[1]

Valide Sultanlık Dönemi[değiştir | kaynağı değiştir]

Safiye Sultan, Valide Sultan'lık döneminde etkin bir rol oynadı.[1] 1595 yılında III. Murad’ın vefatı ve oğlu III. Mehmed’in tahta geçmesiyle birlikte vâlide sultan olarak devlet içindeki konumu daha da güçlendi. Kocasına ve onun ölümünden sonra çevresindeki diğer tehlikelere karşı oğlunu korumaya çalıştı. Nitekim III. Mehmed’in büyük oğlu Mahmud’un annesinin girişimiyle tahta geçme planları yaptığı gerekçesiyle hem onun hem annesinin öldürülmesini sağlamıştı. III. Mehmed önemli konularda kendisine danışırdı. Nurbânû Vâlide Sultan günlük 2000 akçe alırken oğlu onun maaşını günlük 3000 akçeye çıkardı ve bu maaş oğlunun ölümünden sonra gönderildiği Eski Saray’da da kendisine ödendi. Devlet adamlarından rüşvet ve hediyeler alarak memuriyetlere tayinlerinde başrolü oynadı. Halk ve memurlar devlet işlerindeki bu etkin rolünü bildiği için işlerini gördürebilmek amacıyla ona başvurur, hatta bazan arabasının önünü kesip bu gibi konularda isteklerde bulunurdu. Sadrazamdan şeyhülislâma kadar bütün azil ve tayinlerde, devlet işlerinin yürütülmesinde birinci derecede etkili oldu.1596 yılında Eğri seferine çıkan III. Mehmed, 1 milyar akçelik bir hazineyi annesinin kullanımına verdi. Bu sırada İstanbul’daki azil ve tayinlerle devlet işleri onun doğrudan müdahalesine daha açık bir duruma geldi. Ancak söz konusu müdahaleler onun sevilmeyen bir insan olmasına ve merkezde pek çok düşman kazanmasına sebep oldu. Eğri Kalesi’nin fetih haberinin İstanbul’a ulaşması üzerine fakirlere, yetim ve dullara sadaka dağıttı.

Şehzade Mahmud'un boğdurulması[değiştir | kaynağı değiştir]

Şehzade Mahmut ve annesi, Safiye Sultan'ın iktidarının geleceğini tehdit ediyorlardı. Bu yüzden gelininin ve torununun ortadan kalkması gerekiyordu.Oğlu III. Mehmed'i dolduran Safiye Sultan amacına ulaştı.Şehzade Mahmut sessizce sarayda boğduruldu.Annesi ise sürgün edildi.Böylece Safiye Sultan için ortadan bir engel daha kalktı."

Yemişçi Hasan Paşanın idamı[değiştir | kaynağı değiştir]

Safiye Sultan, Şeyhülislâm Sun‘ullah Efendi ile Yemişçi Hasan Paşa arasındaki çekişme neticesinde huzursuzlukları giderek artan kesimlerin 1603'de çıkardığı karışıklıklar sırasında da zor durumda kaldı. Âsiler onun sürgüne yollanmasını istedilerse de yakın adamları Kapıağası Gazanfer Ağa ile Dârüssaâde Ağası Osman Ağa’yı öldürtüp onlara teslim etmek zorunda kalan III. Mehmed bu şekilde askeri yatıştırdı. Daha sonra Safiye Sultan, Vezîriâzam Yemişçi Hasan Paşa ile anlaşmazlığa düştü ve onun da idam edilmesini sağladı.

Büyük Valide Sultanlık Dönemi[değiştir | kaynağı değiştir]

Oğlu sultan III. Mehmet'in vefâtından sonra valide sultanlığı bitip Büyük Valide Sultan makamına geçti.[1] Handan Sultan'ın oğlu I. Ahmed tahta çıkmasına rağmen Harem'i hala babaanne Safiye Sultan yönetiyor ve Valide Sultan olan Handan Sultan'dan daha fazla maaş alıyordu. Bu gücü uzun sürmedi. I. Ahmed'in eşi olan Kösem Sultan'ın Haseki Sultan olmasıyla gözden düştü ve eski saraya sürgün edildi.[1]

Yaptırdığı hayır kurumları[değiştir | kaynağı değiştir]

Safiye Valide Sultan, 1597 yılında Yeni Cami'nin yapımına başlanma emri verdi. Fakat, tamamlandığını göremeden vefat ettiği için, caminin tamamlanması Turhan Hatice Sultan dönemini bulur. Caminin etrafında Valide Sultan Türbesi ve Mısır Çarşısı bulunmaktadır. Ayrıca Kahire'deki Melike Safiye Cami Safiye Valide Sultan'ın onuruna yapılmıştır.

Ölümü[değiştir | kaynağı değiştir]

10 Kasım 1619 tarihinde vefat etti. Cenazesi İstanbul Ayasofya Camii'nin eski vaftizhanesi olan kocası Sultan III. Murat'ın türbesine defnedildi. Ölüm nedeni bilinmemektedir.[1]

Popüler Kültürdeki Yeri[değiştir | kaynağı değiştir]

2011 yılından itibaren yayınlanan Muhteşem Yüzyıl adlı Türk dizisinde kendisini Gözde Türker canlandırmaktadır.

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ a b c d e f Öztuna, Yılmaz, Hürrem Sultan, Ötüken Yayınevi, İstanbul, 1978. (isbn=9754371415)
Önce gelen:
Nurbanu Sultan
Valide Sultan
1595 – 1603
Sonra gelen:
Handan Sultan
Önce gelen:
Nurbanu Sultan
Kadınlar saltanatı
1583 – 1604
Sonra gelen:
Kösem Sultan