Ayşe Hafsa Sultan

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Ayşe Hafsa Sultan
Manisa'da Hafsa Sultan'ın büstü
Manisa'da Hafsa Sultan'ın büstü
Doğum Ayşe Hafsa
5 Aralık 1479
Bahçesaray, Kırım Hanlığı
Ölüm 19 Mart 1534
İstanbul, Osmanlı Devleti
Yattığı yer Fatih, İstanbul'daki Yavuz Sultan Selim Camii'ndeki Türbesi
İkâmet İstanbul
Din Müslüman
Ebeveyn(ler) Babası Abd'ûl-Muin
Eşi Yavuz Sultan Selim
Çocukları I. Süleyman, Şehzade Orhan, Şehzade Musa, Şehzade Korkut, Hatice Sultan, Fatma Sultan ile Hafsa Sultan

Ayşe Hafsa Valide Sultan (Osmanlı Türkçesi: عایشه حفصه سلطان; d. 5 Aralık 1479 - ö. 19 Mart 1534[1]), Osmanlı Padişahı I. Selim'in 1494'te Trabzon'da evlendiği İkinci eşi, Abd'ûl-Muin’in kızı;[2] Kanuni Sultan Süleyman, Hatice Sultan, Fatma Sultan ile Hafsa Sultan’ın annesi[2] ve Valide Sultan.

Manisa'da 1522 yılında tamamlanan bimaristanı ile ünlü külliyesinin yanı sıra, gelirlerini bu külliyeye vakfettiği Urla'da bir mescid yaptırdı. Marmaris'teki Osmanlı kervansarayı da, kitabesi 1545 tarihini taşımakla birlikte, Hafsa Sultan'ın ismi ile anılmaktadır [3].

19 Mart 1534 tarihinde oğlunun saltanatı sırasında öldü. İstanbul'daki Yavuz Sultan Selim Camii'ndeki türbeye gömüldü.

Ayşe Hafsa Sultan'ın kökeni[değiştir | kaynağı değiştir]

Manisa'da Ayşe Hafsa Sultan tarafından inşa ettirilmiş külliyenin bir parçası olan ve özellikle psikiyatrik tedavide ün salmış Darüşşifa.

Ayşe Hafsa Sultan'ın kökeni hakkında çeşitli kaynaklarda iki değişik görüş yer almaktadır. Bunlardan birincisine göre Ayşe Hafsa Sultan'ın Kırım hanı Mengli Giray'ın kızı olduğu öne sürülmüştür[4]. Gerçekten de Yavuz Sultan Selim'in eşlerinden birisinin Mengli Giray'ın kızı, Beyhan Sultan, Hâfize Sultan ile Devlet-Şah (Yenişah) Sultan’ın annesi olan II. Ayşe Hâtûn olduğu kesin olarak bilinmektedir. Ancak kesin olan görüşe göre Kanuni Sultan Süleyman, Mengli Giray'ın kızı olan Ayşe Hatun'dan değil de, Yavuz Sultan Selim'in Avrupa kökenli başka bir eşinden dünyaya gelmiştir[5][6].

Diğer taraftan da Ayşe Hafsa Sultan, kendisinden yüz yıl kadar önce yaşamış olan Aydınoğlu Beyliği'nin son beyi Aydınoğlu İsa Bey'in kızı ve Yıldırım Beyazıd'ın eşi olan Hafsa Hatun ile karıştırılmamalıdır. Edirne'nin Havsa kasabasının ismini Hafsa Hatun'un orada yaşamış olmasından dolayı aldığı söylenir ama aslında adını yakınlardaki Has Köyünde büyük bir külliye yaptıran Fatih Sultan Mehmet'in sadrazamlarından Mahmud Paşa'ya izâfeten "Havass’ı Mahmud Paşa"dan (i.e. Mahmud Paşa Has'ları) almıştır[7].

Çocukları[değiştir | kaynağı değiştir]

I. Süleyman, Şehzade Orhan, Şehzade Musa, Şehzade Korkut, Hatice Sultan, Fatma Sultan ile Hafsa Sultan.[2]

Popüler Kültürdeki Yeri[değiştir | kaynağı değiştir]

2003 yapımlı Hürrem Sultan dizisinde Ayşe Hafsa "Valide Sultan"ı Deniz Türkali canlandırırken, Muhteşem Yüzyıl dizisinde ise 2011-2012 sezonunda Nebahat Çehre tarafından canlandırılmıştır.

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ E.J. Brill's First Encyclopaedia of Islam, 1913-1936 By Martijn Theodoor Houtsma
  2. ^ a b c The Imperial House of Osman - 4
  3. ^ Kervansarayın, Kanuni Sultan Süleyman'ın 1522 Rodos Seferi sürecinde, Marmaris Kalesi ile eşzamanlı olarak inşa edildiğini belirten kaynaklar da mevcuttur.
  4. ^ Prof. İlber Ortaylı'nın Ceviz Kabuğu programında padişah anneleriyle ilgili sözleri hakkında bir yazı
  5. ^ Bahçesaray Dergisi 35. sayı, Eylül-Ekim 2005, Kırım Derneği, İstanbul
  6. ^ Yavuz Sultan Selim'in eşleri, Osmanlı Araştırmaları Vakfı web sitesinden
  7. ^ Edirne Sâl Nâme'si, 1310 sahife 395

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]

Önce gelen:
I. Gül-Bahar Hâtûn
Valide Sultan
1520–1534
Sonra gelen:
Nurbanu Sultan