Ayşe Hafsa Sultan
Vikipedi, özgür ansiklopedi
Ayşe Hafsa Sultan (1479- 19 Mart 1534[1]), Osmanlı padişahı Yavuz Sultan Selim'in eşi, Kanuni Sultan Süleyman'ın annesi ve Valide Sultan.
Ayşe Hafsa Sultan Kanuni Sultan Süleyman 1520 yılında tahta çıkınca Valide Sultan oldu. Bu sıfat ile anılmış ilk padişah annesidir. 14 yıl Valide Sultan kaldı. Her ne kadar Valide Sultanlık döneminin sonları Kanuni'nin çok etki sahibi eşi Hürrem Sultan'ın zamanına denk gelmişse de Kanuni'nin annesine sık sık danıştığı ve fikirlerine büyük önem verdiği bilinmektedir[2].
Yavuz Sultan Selim, ünlü,
- Şirler pençe-i kahrımda olurken lerzan,
- Beni bir gözleri ahuya zebun etti felek,
mısralarını Hafsa Sultan için yazmıştır.
Manisa'da 1522 yılında tamamlanan bimaristanı ile ünlü külliyesinin yanısıra, gelirlerini bu külliyeye vakfettiği Urla'da bir mescid yaptırdı. Marmaris'teki Osmanlı kervansarayı da, kitabesi 1545 tarihini taşımakla birlikte, Hafsa Sultan'ın ismi ile anılmaktadır [3].
19 Mart 1534 tarihinde oğlunun saltanatı sırasında öldü. İstanbul'daki Sultan Selim Camii'ndeki türbeye gömüldü.
[değiştir] Ayşe Hafsa Sultan'ın Kökeni
Ayşe Hafsa Sultan'ın kökeni hakkında çeşitli kaynaklarda iki değişik teori yer almaktadır. Bunlardan birincisine göre Ayşe Hafsa Sultan'ın Kırım hanı Mengli Giray'ın kızı olduğu öne sürülmüştür[4]. Gerçekten de Yavuz Sultan Selim'in eşlerinden birinin Mengli Giray'ın kızı olduğu kesin olarak bilinmektedir. Ancak ikinci bir teoriye göre Kanuni Sultan Süleyman Mengli Giray'ın kızından değil de, Yavuz Sultan Selim'in başka bir eşi olan Avrupa kökenli bir cariyeden dünyaya gelmiştir[5][6].
Ayşe Hafsa Sultan, kendisinden yüz yıl kadar önce yaşamış, Aydınoğlu Beyliği'nin son beyi Aydınoğlu İsa Bey'in kızı ve Yıldırım Beyazıd'ın eşi olan Hafsa Hatun ile karıştırılmamalıdır. Edirne, Havsa kasabası, isminin bu son şeklini, Hafsa Hatun'un orada yaşamış olmasından dolayı almıştır.
[değiştir] Kaynaklar
- ^ E.J. Brill's First Encyclopaedia of Islam, 1913-1936 By Martijn Theodoor Houtsma
- ^ Kanuni Sultan Süleyman'ın saltanatının ilk yıllarında Venedik Cumhuriyeti'nin İstanbul'daki elçisi olan Pietro Bragadin, mektuplarında Hafsa Sultan'ın "48 yaşında çok güzel bir kadın olduğunu ve oğlu hükümdarın kendisine karşı büyük hürmet ve sevgi beslediğini..." belirtmektedir. .
- ^ Kervansarayın, Kanuni Sultan Süleyman'ın 1522 Rodos Seferi sürecinde, Marmaris Kalesi ile eşzamanlı olarak inşa edildiğini belirten kaynaklar da mevcuttur.
- ^ Prof. İlber Ortaylı'nın Ceviz Kabuğu programında padişah anneleriyle ilgili sözleri hakkında bir yazı
- ^ Bahçesaray Dergisi 35. sayı, Eylül-Ekim 2005, Kırım Derneği, İstanbul
- ^ Yavuz Sultan Selim'in eşleri, Osmanlı Araştırmaları Vakfı web sitesinden
[değiştir] Dış bağlantılar
- Manisa Hafsa Sultan külliyesi: Hafsa Sultan Complex (İngilizce). Archnet.
- Fatih, İstanbul, Yavuz Sultan Selim külliyesi: Selim I Complex (Hafsa Sultan tomb) (İngilizce). Archnet.
