Mahidevran Sultan

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Mahidevran Sultan
Doğum Bosfor (kesin değil)[1]
1500 civarı
Ölüm 3 Şubat 1581
Bursa
Yattığı yer Bursa Muradiye Külliyesi
Eşi I. Süleyman
Çocukları Şehzade Mustafa, Şehzade Ahmed, Raziye Sultan

Mahidevran Sultan (bazı kaynaklarda adı Gülbahar olarak da geçmektedir;[2] 1500 civarı - 3 Şubat 1581, Bursa),[1] Osmanlı Padişahı I. Süleyman'ın eşi, Şehzade Mustafa'nın, Şehzade Ahmed'in ve Raziye Sultan'ın annesi.[3]

İlk yılları[değiştir | kaynağı değiştir]

1500 yılı civarında doğmuş olup, ilk adının Bosfor olduğu[4] ve Kırım kökenli (bazı kaynaklarda ise Arnavut)[5] olduğu iddia edilmektedir.[1][2][6] Babasının adı Bursa'daki Şehzade Mustafa Türbesi'ndeki mezar sandukası levhasında Abdullah; saray arşivindeki belgelerde ise Abdurrahman ve Abdülmennân olarak yazdığından cariye olduğu düşünülmüştür.[1][7] Öte yandan devşirme olmadığı, babasının Kabardey Çerkes hükümdarı İda Mirzey annesinin ise Mengli Giray kızı Nazcan Hatun (Yavuz Sultan Selim’in eşi Ayşe Hatun’un kızkardeşi) olduğu, gerçek adının Malhurub olduğuna dair iddia ve tartışmalar sürmektedir.[8][9][10]

Saruhan Sancak Beyi Şehzade Süleyman'ın Manisa Sarayı haremine girdi. 1515 yılında Süleyman'ın en büyük erkek çocuğu olan Mustafa'yı dünyaya getirmesinin ardından Mahidevran adını aldı.[1] 1520 eylülünde I. Selim'in vefat etmesinin ardından Süleyman'ın Osmanlı padişahı olması üzerine çocuğuyla birlikte İstanbul'a geldi. İki kızkardeşinin de sarayda onunla birlikte yaşadığı[10] ve Bursa’da Muradiye Külliyesindeki Saraylar türbesine defnedilmiş oldukları düşünülür.[11]

Haseki Sultanlık dönemi[değiştir | kaynağı değiştir]

Şehzade Mustafa yetişkinliğe ulaşınca Osmanlı geleneklerine uygun olarak Saruhan Sancak Beyi olarak görevlendirildi. Yine gelenek olduğu üzere annesi Mahidevran Sultan da oğluyla birlikte Saruhan'a gitti.[1] 6 Ekim 1553 tarihinde Süleyman, Konya'da bulunan oğlu Mustafa'yı kendisini tahttan indirmeyi planladığı inancıyla boğdurttu.[12] Mustafa'nın cenazesi Bursa'ya gönderilirken, Mahidevran ile Mustafa'nın kızı ve cariyeleri de Bursa'ya sürüldü.[1]

Bursa'daki hayatı ve vefatı[değiştir | kaynağı değiştir]

Bursa'da yaşadığı evin kirasını ödeyemez duruma geldi ve birçok yere borçlandı.[1][5] Süleyman'ın bir diğer eşi Hürrem Sultan'ın 1558'deki ölümünden sonra, oğlu padisah II.Selim, Bursa kadısı aracılığıyla Mahidevran'ın borçlarını ödetip kendisine ödenek bağlatırken; ertesi yıl ise Bursa Hisarı'nda, İmaret-i İsâ mahallesindeki Leyszâde evini kendisine aldırttı.[1]

Kendisine verilen ödenekle geçinen Mahidevran, oğlu Mustafa'nın Muradiye'deki mezarının üstüne Mustafa-i Cedit Türbesi'ni yaptırırken, türbenin bakımı için evinin yanında iki değirmen ve yüz bin dirhem gümüş para vakfetti.[1] 3 Şubat 1581 tarihinde vefat etti ve oğlunun yanına gömüldü.[1]

Popüler kültürdeki yeri[değiştir | kaynağı değiştir]

2003 yılında yayınlanan Hürrem Sultan adlı Türk televizyon dizisinde Mahidevran Sultan'ı Hatice Aslan canlandırdı. 2011-2014 yılları arasında yayınlanan Muhteşem Yüzyıl dizisinde ise Mahidevran Sultan'ı Nur Fettahoğlu canlandırmıştır.

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ a b c d e f g h i j k Sakaoğlu, Necdet (Nisan 2012). Süleyman, Hurrem ve Diğerleri: Bir Dönemin Gerçek Hikayesi. ss. 26-27. 
  2. ^ a b Yermolenko, Galina I. (2010). Roxolana in European Literature, History and Culture. Ashgate Publishing. ss. sf. 2. ISBN 0754667618. http://books.google.com.tr/books?id=iRE-ybv0SLkC&pg=PA153&dq=%22Mahidevran%22&hl=tr&sa=X&ei=buCqT_vIL8fIhAe7prCdCg&ved=0CD8Q6AEwAw#v=onepage&q&f=false. 
  3. ^ "Mahidevran Sultan'ın kanserle pençeleşen torunu". Habertürk. http://www.haberturk.com/gundem/haber/803791-mahidevran-sultanin-kanserle-pencelesen-torunu. 
  4. ^ Uluçay, Çağatay (1985). Padişahların kadınları ve kızları. Türk Tarih Kurumu. ss. sf. 35. http://books.google.com.tr/books?id=47agAAAAMAAJ&q=%22Mahidevran%22+bosfor&dq=%22Mahidevran%22+bosfor&hl=tr&sa=X&ei=o-WqT93YH4OY-wa85OScCg&ved=0CDAQ6AEwAA. 
  5. ^ a b Peirce, Leslie P. (1993). The Imperial Harem: Women and Sovereignty in the Ottoman Empire. Oxford University Press. ss. sf. 55-56. http://books.google.com.tr/books?id=L6-VRgVzRcUC&pg=PA56&dq=%22Mahidevran%22&hl=tr&sa=X&ei=wsiqT8-nA8Gq-AaS9JmeCg&ved=0CDkQ6AEwAg#v=onepage&q&f=false. 
  6. ^ Freely, John (2000). Inside the Seraglio: private lives of the sultans in Istanbu. Penguin Books. ss. sf. 51. http://books.google.com.tr/books?id=Za0TAQAAIAAJ&q=%22Mahidevran%22+albanian&dq=%22Mahidevran%22+albanian&hl=tr&sa=X&ei=luKqT-DtJY6JhQfi8MSeCg&ved=0CDYQ6AEwAQ. 
  7. ^ Uluçay, Çağatay (1985). Padişahların kadınları ve kızları. Türk Tarih Kurumu. ss. sf. 36. http://books.google.com.tr/books?id=nktpAAAAMAAJ&q=%22Mahidevran%22&dq=%22Mahidevran%22&hl=tr&sa=X&ei=wsiqT8-nA8Gq-AaS9JmeCg&ved=0CDUQ6AEwAQ. 
  8. ^ Edadil Açba, Kanuni Sultan Süleyman’ın Çerkes Eşi, Jineps Gazetesi, Haziran 2014
  9. ^ Bazı yayın organlarında Çerkes Bitu Mustafa Paşa’nın kızı olduğu şeklinde yer almıştır.Mahidevran Sultan ve Üç Hanım Kızlar'ın sırrını Fransa'dan gelen mektup çözdü, Zaman gazetesi, 23.11.2014, Mahidevran Hatun'un Sırrını Çözen Mektup, Haber Artıbir, 24.11.2014
  10. ^ a b Esra Açıkgöz, Ailesinin Ağzından Mahidevran’ın Hikayesi, Cumhuriyet gazetesi Pazar eki, 07.10.2012
  11. ^ Doç. Dr. Doğan Yavaş, Saraylılar ve Üç Hanım Kızlar Türbelerinde Medfun Olanlar Kimlerdir?, Bursada Zaman, 17.11.2014
  12. ^ Sakaoğlu, Necdet; sf. 11