Mehmet Ebussuud Efendi
 |
Bu maddenin tarafsızlığı konusunda kuşkular bulunmaktadır. Ayrıntılar için lütfen maddenin tartışma sayfasına bakınız. Şablonu maddeden çıkarmadan önce lütfen şablonun yardım sayfasını inceleyiniz. |
 |
Bu maddedeki veya maddenin bir bölümündeki bazı bilgilerin kaynağı belirtilmemiştir. Ayrıntılar için maddenin tartışma sayfasına bakabilirsiniz. Maddeye uygun bir biçimde kaynak ekleyerek Vikipedi'ye katkıda bulunabilirsiniz. |
Mehmet Ebussuud Efendi (1490 – 23 Ağustos 1574[1]),"El-İmâdî" diye anılır[1], çünkü ailesi Musul civarındaki İmâdiyye'deydi[1][2], "Ebū s-Su'ūd" veya "Hoca Çelebi"3, İslam dininin Hanefi mezhebinde Osmanlı Şeyhülislamı'dır. 30 Aralık 1491 tarihinde Çorum'un İskilip ilçesinde doğdu. İskilipli Şeyh Muhiddin Mehmed Efendi'nin oğludur (anne tarafından da Ali Kuşçu'nun torunudur.) [1].1530'larda İstanbul, Bursa ve Rumeli'de kadılıklarda bulundu. Rumeli Kazaskeriliği'nden sonra Sultan I. Süleyman devrinde 1545 tarihinde Şeyhülislamlığa getirdi. [3] Başarılı olduğu için ölümnden sonra II. Selim devrinde de görevini sürdürdü. Kıbrıs'ın fethi gibi olayların kabülünde önemli rol oynadı.[3]
Kanuni ve II. Selim devrindeki önemli kanun hareketlerinde bulundu. Kanuni Sultan Süleyman gibi çetin bir Padişah karşısında bile ‘Padişah emriyle nâ-meşrû’ olan nesne meşrû’ olmaz’ diyebilecek kadar ilim haysiyeti ve islam şerefiyle kemal bulmuş bir alimdir. Sadece Osmanlı topraklarında değil bütün islam coğrafyasında itibar sahibi ve eserleri günümüzde de kıymetini koruyan büyük bir islam alimidir.Çok önemli bir kişi olarak kabul edilmiştir.[3]Kanunnameler hazırlattı. II. Selim onun ölümüne çok özülmüşür, ki oğullarının ölümünden çok üzüldüğü kaydedilir.[3]
Önemli fetvalar hazırlayan Mehmed Ebussud ,Anadolu'da 16yy vuku buluan Kızılbaş soykırımının I. Selim ve Kanuniyle beraber baş sorumlularından biridir. aynı zamanda bir şairdi. Bir çok alim yetişdirdiği için İlmiye sınıfı daha uzun bir müddet zayıflamadı.İrşadü’l-Aklu’s-Selim Mezaye’l-Kitabü’l-Kerim adlı tefsiri yüzyıllardır alanında en önemli eserlerden biridir. 23 Ağustos 1574'de vefat etti.
Konu başlıkları |
[değiştir] References
- {{{başlık}}}. ISBN 3406 45957 9.
[değiştir] Eserleri
Malumat olunan 22 adet önemli eseri ile çeşitli risaleleri vardır. Aşağıda bunlardan bazıları verilmiştir:
[değiştir] Tefsir
- İrşadü’l-Aklu’s-Selim Mezaye’l-Kitabü’l-Kerim (Arapça tefsir),
- Maâk'dü t-tarrâffi evveli sureti'l-Feth minel-Keşşâf
- Tefsirü sureti'I-Furtan
- Tef sini sureti'I Müminin
- Risale fi bahsi imâni'l-Firavn
[değiştir] Hukuk
- Fetavayı Ebussuud Efendi,
- Kanunname-i Ali Osmani (Kanuni devrine adını veren kanun)
- Maruzaat (çeşitli fıkhî ve ameli hükümler),
- Arâzî-yi Harâcıyye ve Oşriy-ye Hacında Kanun ve Fetvalar,
- Risale fi vakfı'I-men kül ve'n-nufçûd,
- Bidâatü'l-kadî li-ihtiyâcihi fil-müstakbel ve'l-mâzî,
- Fe-tâvâ Kâtiblerine Tenbih,
- el-Fetva'l müteallikti bı-beyânı'I-valftı'I-muteber e lı'l-hasad ve istihlâk) I-galat,
- Gamezâtü I-melih fi evveli mebâhisi kasri'l-âmm mine't-Telvîh,
- Sevâkjbii'l-enzâr fi evâılı Menârı'l-envâr,
- Hasmü'l-hılâffi'l-mesh ale'l-htfaf,
- Risale fi val^fi'I-arazî ve bazı âhkami'l-vakj,
- Rishile fi tescili'I-evkaf Risale fi vakfı't-tâvahîn ale'I-arzı'l-mevkûfe li'l-gayr.
- Öşür Hakkında Risale
[değiştir] Dil ve edebiyat
- Calatüt-ı Ebussuud (Gala-tât-ı Avam),
- el-Kasîdetü'l-mîmiyye,
- el-Kasâidü'l-Arabiyye,
- Ka-sîde fi nsai's-Sultân Süleyman,
- Münşeat-ı Ebussuud.
- Galatat (yanlış kullanılan kelimeler),
- Kaside-i Mimiyye (Arapça şiir)
- Sevâkibü’l-Enzâr fi Evâili’l-Menâr
- Ğamazâtu’l-Melih
- Sevâkibü’l-Enzâr fi Evâili Menâri’l-Envâr fi’l-Usûl
[değiştir] Akaid
- Risale fi beyanı'I -kaza ve'l-kader
[değiştir] Tıp
- Risale li-ecli'ttaûn
- Duânâme-ı Ebussu-ûud (Duaname yalın bir dil ilə yazılmış duar və hadisler),
- Risale fi ediyeti'l-me'sûre
- Risale-i Mergûbe
- Mecmua-ı Deavât
