Marcus Tullius Cicero

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Cicero 60 yaşındayken, eski bir mermer anıttan

Marcus Tullius Cicero (MÖ 106 - MÖ 43), (Latin) Romalı devlet adamı, bilgin, hatip ve yazar. Felsefe öğrenimini, Epikürosçu Phaedros, Stoacı Diodotos ve Akademi'ye bağlı Philon'dan almış olan Cicero'nun önemi, Yunan düşüncesini daha sonraki kuşaklara aktarmasından oluşur. Bilgi kuramı açısından, kesinliğe bağlanmak yerine olasılıkların yolunu izlemeyi yeğleyen, buna karşın ahlak alanında, dogmatik bir tavır sergileyip, Stoacılara ve bu arada Sokrates'e yönelen Cicero, Latincenin felsefe dili olarak gelişmesine katkı yapmış ve bu arada, dinsel görüşleri açısından daima agnostik kalmıştır.

Hayatı[değiştir | kaynağı değiştir]

3 Ocak MÖ 106 yılında Arpinum'da doğmuştur. Çocukluğundan itibaren harika bir öğrenci olmuş, eğitime olan tutkusu ve sevgisi ile ünlenmiştir. Yoğun bir hukuk öğrenimi görmüş, daha sonraları ise edebiyat ve felsefeyle daha çok ilgilenmeye başlamıştır. Savaşı hiç sevmezdi, yine de orduya katıldı. Mahkemelere başkanlık yaptı, ünlü ve başarılı bir hukukçu oldu. Daha sonraları ise konsül oldu, daha önce ailesinden hiçbir kimse konsül olmamıştı, yani o bir homo novus idi. MÖ 60 yılında Sezar, ilk Triumvirliği başlattı. MÖ 58 yılında Publius Clodius Pulcher'in koyduğu yasa ve aralarında gelişen sürekli muhalefet yüzünden İtalya'yı bir yıllığına terk etti. MÖ 50'li yıllarda, Cicero popülist Milo'yu Clodius'a karşı destekledi. Sonra 50'li yılların ortasında Clodius Milo'nun gladyatörleri tarafından Via Appia'da öldürüldü. Cicero Milo'yu savundu, bariz kanıtlar yüzünden pek başarılı olduğu söylenemez. Nitekim Milo sürgüne gitti ve uzun bir süre Marsilya'da yaşadı.

MÖ 50 yılında Sezar ile Pompey arasındaki gerilim iyice artmıştı, Cicero bu yıllarda Pompeius'in tarafını tuttu, yine de Caesar'ın düşmanı olmak istemiyor buna göre daha yumuşak bir politika izliyordu. MÖ 49 yılında Caesar İtalya'yı işgal ettiğinde, Cicero kaçmak zorunda kaldı. Daha sonraları Caesar onun geri dönmesi için ikna etmeye çalışınca, Cicero İtalya'yı terk ederek Selanik'e gitti. MÖ 48 yılında Pompeius taraftarlarıylaydı, bu dönemde onlarla arası açıldı, Ceasar'ın Pharsalus'daki zaferinin ardından Roma'ya geri döndü. Caesar'ın hükümranlığı altında sesini çıkarmadı, yazılarına konsantre olmuştu.

MÖ 45 yılının Şubatında kızı Tullia öldü. Hayatı boyunca bu şoktan kurtulamadı.

MÖ 44 yılında Caesar öldürüldü. Bu dönemde popülaritesi arttı; Senato'nun en güçlü, en sözü geçer adamı haline geldi. Sezar'dan sonra giderek güçlenen Marcus Antonius'yi sevmiyordu. Yine de Marcus Antonius ve Cicero dönemin en güçlü iki adamı olarak diğerlerinden daha öne çıkıyordu. Caesar'ın veliahtı Octavianus İtalya'ya varınca, Cicero Antonius'a karşı onu savunmaya başladı. Sürekli Antonius'u eleştiriyor, Octavianius'u ise övüyordu. Senatus'u da Antonius'a karşı kışkırtmıştı. Cicero'nun ününün doruğuydu bu dönemler. Zamanla Cicero'nun Antonius'a olan kini arttı, kafasındaki plan hem Octavianus hem de Antonius'u aradan çıkarmaktı. Ama bu ikisi Lepidus ile beraber ikinci Triumvirliği kurunca, Cicero'u devlet düşmanı ilân ettiler. Cicero kaçtı, fakat yakalandı. MÖ 43 yılının 7 Aralık günü başı kesilerek idam edildi. Başı Forum Romanum'daki Rostra'da halka teşhir edildi, elleri ise Senato binasının kapısına çivilendi.

Çalışmaları[değiştir | kaynağı değiştir]

Konuşmaları[değiştir | kaynağı değiştir]

Hiç kuşkusuz Cicero'yu bu kadar büyük ve ünlü kılan özelliği onun inanılmaz hatipliği idi. Toplam 88 konuşması kayda geçirilmiş, bunlardan sadece 58'i bugüne ulaşabilmiştir.

Politik konuşmaları[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Pro Lege Manilia veya De Imperio Cn. Pompei (MÖ 66)
  • De Lege Agraria contra Rullum (MÖ 63)
  • In Catilinam I-IV (MÖ 63)
  • Pro Marcello (MÖ 46)
  • Pro Ligario (MÖ 46)
  • Pro Rege Deiotaro (MÖ 46)
  • Philippicae (MÖ 44)

Felsefesi[değiştir | kaynağı değiştir]

Retorik[değiştir | kaynağı değiştir]

  • de Inventione (MÖ 84)
  • de Oratore (MÖ 55)
  • de Partitionibus Oratoriae (MÖ 54)
  • de Optimo Genere Oratorum (MÖ 52)
  • Brutus (MÖ 46)
  • Orator ad M. Brutum (MÖ 46)
  • Topica (MÖ 44)

Diğer felsefi çalışmaları[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Epistulae
  • de Republica (MÖ 51)
  • Hortensius (MÖ 45)
  • Lucullus or Academica Priora (MÖ 45)
  • Academica Posteriora (MÖ 45)
  • De Finibus, Bonorum et Malorum (MÖ 45)
  • Tusculanæ Quaestiones (MÖ 45)
  • de Natura Deorum (MÖ 45)
  • de Divinatione (MÖ 45)
  • de Fato (MÖ 45)
  • Cato Maior de Senectute (MÖ 44)
  • Laelius de Amicitia (MÖ 44)
  • de Officiis (MÖ 44)
  • Paradoxa Stoicorum (MÖ-)
  • de Legibus (MÖ-)
  • de Consulatu Suo (MÖ-)
  • de temporibus suis (MÖ-)
  • Commentariolum Petitionis (MÖ- , Cicero'ya atfedilse de büyük ihtimalle kardeşi Quintus Tullius Cicero tarafından yazılmıştır.)

NOT: Cicero Klasik Latince'de "Kikero" şeklinde, Caesar ise "Kayzar" şeklinde okunur. Latince bir ismin İngilizce'de farklı, Fransızca'da farklı, İspanyolca'da farklı yazılıp, farklı telaffuz ediliyor olması oldukça kafa karıştırıcı olacağından insan, ülke ve şehir adlarının asıllarındaki gibi yazılması ve okunması olabilecek en uygun ve akademik yöntemdir.

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

Konuyla ilgili diğer Wikimedia sayfaları :

Commons'ta Marcus Tullius Cicero ile ilgili çoklu ortam dosyaları bulunmaktadır.

Vikisöz'de Marcus Tullius Cicero ile ilgili alıntılar bulunmaktadır.