İslam Devleti

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
622-750 yılları arasında İslam Devleti██ Muhammed döneminde ele geçirilen topraklar (622-632)██ Dört Halife döneminde ilave edilenler (632-661)██ Emeviler döneminde ilave edilenler (661-750)

İslam Devleti, 7. yüzyılda İslamiyetin yayılmaya başlaması ile İslam peygamberi Muhammed tarafından kurulan, hilâfetle yönetilen devlet. Ayrıca Arap İmparatorluğu olarak da anılır.[1][2] İslam Devleti'nin Arapların Kureyş kabilesinin kontrolünde olduğu dönem, 622'den 1258'deki Moğol İstilası'na[3] kadar olan Asr-ı Saadet, Hulefa-i Raşidin (Dört Halife), Emevîler ve Abbâsîler dönemlerini kapsar. Bununla birlikte halifelik müessesesi, Arap kökenli olmayan Memlûk ve Osmanlı dönemlerinde de devam etmiştir.

İslam Devleti, başlangıçta Arap ağırlıklı Müslüman toplumundan oluşmuştur. Zamanla civar coğrafyadaki diğer milletleri de kapsayacak şekilde büyümüş, tüm Arabistan'a, Kuzey Afrika'ya ve Güneybatı Asya'ya yayılmıştır.

Hilafet[değiştir | kaynağı değiştir]

Ana madde: Hilâfet

İslam Devleti'nin Muhammed'den sonraki hükümdarları "halife" olarak adlandırılmıştır. Halife "arkasından başa geçen" anlamında Arapça kökenli bir kelimedir. Halifelik İslami esasların uygulandığı bir tür yönetim şeklidir.

İslam Devleti'nin yönetimi, Muhammed'in ölümü ile öncelikle Dört Halife'ye, sonrasında Emevîler'e geçmiştir.

Muhammed'den sonra başa geçen ilk hükümdarlar Müslüman toplumunun ileri gelenleri tarafından seçilirdi. Devletin kuruluşundaki yapısı, Emevîler döneminde değişmiş ve bir saltanata dönüşmüştür. Bu yapı Abbâsîler, Memlûkler ve Osmanlılar döneminde de devam etmiştir.

İlk Fitne[değiştir | kaynağı değiştir]

İlk Fitne esnasında İslam Devleti██ Dört Halife (Ali bin Ebu Talib) kontrolündeki bölge ██ I. Muaviye kontrolündeki bölge ██ Amr Bin El-as kontrolündeki bölge

İlk Fitne, 656-661 yılları arasında İslam Devleti'nde ilk iç savaşın yaşandığı dönemdir.

İkinci Fitne[değiştir | kaynağı değiştir]

İkinci Fitne, 680 - 692 yılları arasında Emevî hakimiyetinin henüz başlarında I. Muaviye’nin ölümüyle birlikte baş gösteren karışıklık dönemidir.

Yıkılışı[değiştir | kaynağı değiştir]

Osmanlı İmparatorluğu'nun İslam dünyasına hakim olması ve 1517 yılında halife unvanının Osmanlı padişahı Yavuz Sultan Selim'e verilmesi ile İslam Devleti, Osmanlı İmparatorluğu bünyesinde erimiştir. Osmanlı İmparatorluğu yıkılıp Türkiye Cumhuriyeti kurulduktan sonra 3 Mart 1924 tarihinde TBMM tarafından hilafet kaldırılmıştır.

Halifelik kurumunu bünyesinde barındıran Osmanlı Devleti'ni meydana getiren topraklardaki halklar Birinci Dünya Savaşı sonrasında Osmanlı İmparatorluğu'nun yıkılması ile başlayan süreçte bağımsızlıklarını kazanarak günümüz Arap ve Müslüman devletlerinin birçoğunu meydana getirmişlerdir.

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Science in the Arab empire Aljazeera.net. Erişim: 23 Nisan 2009 (İngilizce)
  2. ^ The Arab Empire Of The Umayyads History-world.org. Erişim: 23 Nisan 2009 (İngilizce)
  3. ^ "Abbāsid Dynasty." Encyclopædia Britannica Ultimate Reference Suite. Chicago: Encyclopædia Britannica, 2010.

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]