Sarık

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Şuraya atla: kullan, ara
Osmanlı'da kullanılan biçimiyle (kavuğa sarılmış) sarık, II. Selim.

Sarık, genellikle pamuklu veya ipek kumaştan yapılmış, doğrudan başa veya fes, kavuk gibi bir başlığın üzerine sarılan kumaş baş örtüsü.[1] Sih ve müslüman toplumlarında, genellikle Asya ülkelerinde yaygındır.[2] Türkçede sarık dendiğinde özel olarak Osmanlı'da kullanılan, fes veya kavuk üzerine sarılan sarık türü de kastedilir.[1]

Sarık pek çok Avrupa dilinde turban olarak anılır. Bu kelimenin kökeni Farsça dulband sözcüğüne dayanır. Türkçeye tülbent olarak geçen kelime Fransızcaya turban olarak geçmiştir.[2] Fransızcadan Türkçeye geçen türban kelimesi ise Türkçede kadın başörtüsü anlamında kullanılır.

Kullanımı[değiştir | kaynağı değiştir]

Bugün özellikle Batı'da sarık kavramı Sihlerle yakından ilişkilendirilmiştir.[kaynak belirtilmeli]

Sihlerde sarık[değiştir | kaynağı değiştir]

Sarık takan bir Sih erkeği.

Vaftiz olmuş Sihler inanışları gereği saçlarını kesemezler. Sarık takmak zorunlu değildir ancak sarık uzun saçı toplamak için çok kullanışlıdır. Zamanla saçı uzun olmayanlar da bu geleneksel başlığı takmaya başlamışlardır. Özellikle Batı'da Sihler için sarık kimlikleriyle ilgili bir öğe haline de gelmiştir. Sihler taktıkları sarığı, daha çok, Pencapça "sarık" anlamına gelen ve daha saygın bir isim olduğu kabul edilen dastār (ਦਸਤਾਰ) olarak anarlar. Hintçe'de sarık için kullanılan sözcük pagṛī`dir.

Müslüman toplumlarda sarık[değiştir | kaynağı değiştir]

Seyyid Muhammed Rizvi, Şii ilahiyatçı, sarıkla.

Dünyanın farklı yerlerindeki Müslüman toplumlarda sarık çeşitli şekillerde kullanılır. Sarılma şekli, rengi vs. ülkeden ülkeye ve toplumdan topluma farklılık gösterebilir.

Sudan'da takılan beyaz sarık "toplumsal statü" göstergesidir.

Sarık Arap Yarımadası'nda yüzü ve başı doğrudan güneş ışığından korumak için geleneksel olarak takılır. Nitekim sarığın Arap geleneklerinde farklı bir yeri vardır. Eski Arap kültüründe bir kişinin sarığını atmak, düşürmek hakaret olarak kabul edilirdi.

Sarık Şii liderler arasında da yaygındır.

Sarık Türklerde halk arasında yaygınlaşmamıştır. Osmanlı Devleti zamanında Osmanlı sultanları ve din büyükleri tarafından takılırdı. Osmanlı padişahları da başlangıçtan II. Mahmud dönemine kadar sarık takmışlardır.

Ayrımcılık[değiştir | kaynağı değiştir]

11 Eylül saldırıları, Irak ve Afganistan'ın işgali ve sonrasında yaşananlar dünyada Müslümanlara olan önyargıyı artırmış, nefret suçu olarak tabir edilen saldırılarda büyük bir artış görülmüştür. Müslüman veya Arap olmayan ve sarık takan toplumun çoğunluğunu oluşturan Sihler ve sarık takan diğer azınlıklar da bu saldırılardan paylarını almışlardır. Bu durum batı medyasında büyük yankı bulmuştur.[3][4][5][6]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ a b http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_gts&arama=gts&guid=TDK.GTS.4f5b8734821601.21533535&kelime=sar%C4%B1k
  2. ^ a b Oxford Dictionary of English 2e, Oxford University Press, 2003, turban maddesi
  3. ^ "Turbans Make Sikhs Innocent Targets", Larry B. Stammer, The Los Angeles Times, 20 Eylül 2001, ayrıca WackyIraqi.com'da yayınlanmıştır. [1]
  4. ^ "Kaliforniya'lı bir kadın Oregon'da Sihleri tehdit etmekten yargılanıyor", Steven Du Bois, Berkeley Daily Planet, 18 Eylül 2001 [2]
  5. ^ "Göçmenler terör saldırılarına karşı oluşan tepkiden korkuyorlar", Suhasini Haidar, CNN, 19 Eylül 2000 [3]
  6. ^ "Nefret suçu kurbanı içki dükkânındaki saldırıyı anlatıyor", Cadonna M. Peyton, Associated Press. Berkeley Daily Planet, 8 Aralık 2001 [4]