Kızıl Ordu'nun Gürcistan'ı işgali

Vikipedi, özgür ansiklopedi
(Kızıl Ordu'nun Gürcistan'ı İşgali sayfasından yönlendirildi)
Gezinti kısmına atla Arama kısmına atla

Kızıl Ordu'nun Gürcistan'ı işgali, bir diğer ismiyle Sovyet–Gürcü Savaşı[1] ya da Sovyetlerin Gürcistan'ı İşgali[2] (15 Şubat – 17 Mart 1921), Rusya Sovyet Federatif Sosyalist Cumhuriyeti'ne bağlı Kızıl Ordu'nun Gürcistan Demokratik Cumhuriyeti'nin Menşevik hükümetini çökertme ve yerine Bolşevik rejimi hakim bir ülke yaratma amacıyla yaptığı askeri harekâttır.

İşgalden önce[değiştir | kaynağı değiştir]

Birinci Dünya Savaşı'nın ardından Güney Kafkasya'da üç ulus, Gürcü, Azeri ve Ermeniler 1918'de bağımsızlıklarını ilan etti. Ne var ki Lenin'in Sovyetleştirme planının ilk hedefi Kafkasya idi. Azerbaycan Demokratik Cumhuriyeti ve Ermenistan Demokratik Cumhuriyeti'nin işgalinin ardından Gürcistan Demokratik Cumhuriyeti de hedef haline geldi. Yaklaşık 25.000 kişilik Gürcü ordusuna karşı Kızıl Ordu 50.000 kişilik bir güçle saldırıya geçti. Gürcistan'ın, sonradan Ermenistan'a bırakılan Lore bölgesinde Kızıl Ordu'nun ayaklandırdığı Ermenilerin korunması bir gerekçe olarak kullanıldı.

İşgal[değiştir | kaynağı değiştir]

İşgali yöneten Anatoli Gekker 11. Rus Ordusu ile ilk önce Tiflis Operasyonu düzenleyerek Khrami Nehri'ni geçti ve kısa sürede Gürcü kuvvetlerini yenilgiye uğrattı. Sonra Kutaisi Operasyonu düzenledi. İtilaf Devletleri'ni yardımı engellemek için Ruslar Karadeniz'deki tüm Gürcü limanlarını ele geçirdi. Ayrıca Ruslar Abhazlara Rus ordusuna katılmak karşılığında Abhazlara bir Abhaz Oblastı kurulacağına dair bir teklif sunmuşlardı. Abhazlar bu teklifi kabul ettiler.

İşgalde Türkler[değiştir | kaynağı değiştir]

Bu sıralarda Türkler Kurtuluş Savaşı'ıyla bağımsızlık mücadelesi veriyorlardı. Moskova Antlaşması ile Türk-Sovyet ilişkisi olumlu yolda ilerlemiş; Ruslar Ankara Hükümeti'ni tanımış, Moskova'ya elçi göndermelerini istemiş, silah ve cephane yardımı yapmaya başlamıştı. Ruslar Gürcistan'ın işgalinde Türklerin katkısını istiyordu. Bu teklifi Ruslar Ali Fuat Paşa'ya sundu. Ali Fuat Paşa bu teklifi Ankara'ya ulaştırdı ve Mustafa Kemal Paşa de onayladı. Kazım Karabekir komutasındaki 3. Ordu bu iş için görevlendirdi. Artvin'den kalkan Türk ordusu Batum'daki tüm Gürcü kuvvetlerini yendi. Batum ve dolaylarını ele geçirdi. Hemen ardından Giorgi Mazniaşvili komutasındaki Gürcü kuvvetleri Batum'dan Türkleri çıkardı ve kenti Bolşevik kuvvetlerine teslim etti.

Güçler

  • 50.000 Sovyet - 5.500 öldü veya yaralı
  • 20.000 Türk (Sovyetler adına) - Kayıp sayısı bilinmiyor
  • 35.000 Gürcü - 7.000 ölü veya yaralı

Komutanlar

  • Anatoli Gekker (Sovyet)
  • Mikhail Velikanov (Sovyet)
  • Grigoriy Ordzhonikidze (Sovyet)
  • Kazım Karabekir (Sovyetler adına görev yapan Türk)
  • Giorgi Kvinitadze (Gürcü)
  • Giorgi Mazniashvili (Gürcü)
  • Valiko Jugheli (Gürcü)

Sonuç[değiştir | kaynağı değiştir]

Sonuç olarak Gürcistan yenilgi üstüne yenilgi almasından dolayı artık pes etmek zorunda kalmıştır. Sovyetler Gürcistan'ı kendine bağlayıp Türklerle daha sıcak ilişkiler kurmuşlardır.

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ (Rusça) "Советско-грузинская война 1921 г. (Soviet-Georgian war of 1921)". Хронос ("Hronos"). 12 Nisan 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2006-11-02. 
  2. ^ Debo, R. (1992). Survival and Consolidation: The Foreign Policy of Soviet Russia, 1918-1921, pp. 182, 361-364. McGill-Queen's Press. ISBN 0-7735-0828-7