Birinci Çeçen Savaşı

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Gezinti kısmına atla Arama kısmına atla
Birinci Çeçen Savaşı
Çeçen-Rus çatışması
Evstafiev-helicopter-shot-down.jpg
Başkent Grozni yakınlarında Çeçen savaşçıları tarafından düşürülmüş Rus Mil Mi-8 askeri helikopteri, Aralık 1994.
Tarih11 Aralık 1994 – 31 Ağustos 1996
Bölge
Sonuç

Çeçen zaferi

Taraflar

Flag of Chechen Republic of Ichkeria.svg Çeçen İçkerya Cumhuriyeti
Flag of Jihad.svg Arap mücahitleri[1][2][2][3][4]
UNSO-flag.svg UNA-UNSO "Viking"

[5]
Flag of Russia.svg Rusya Federasyonu
Komutanlar ve liderler
Flag of Chechen Republic of Ichkeria.svg Cahar Dudayev
Flag of Chechen Republic of Ichkeria.svg Aslan Mashadov
Flag of Chechen Republic of Ichkeria.svg Zelimhan Yandarbiyev
Flag of Chechen Republic of Ichkeria.svg Şamil Basayev
Flag of Chechen Republic of Ichkeria.svg Turpal-Ali Atgeriev
Flag of Chechen Republic of Ichkeria.svg Ruslan Gelayev
Flag of Chechen Republic of Ichkeria.svg Ahmed Zakayev
Flag of Jihad.svg Fethi el-Ürdüni
Rusya Boris Yeltsin
Rusya Pavel Graçev
Rusya Aleksey Mityuhin
Rusya Anatoli Kulikov
Rusya Anatoli Şkurko
Rusya Vyaçeslav Tihomirov
Rusya Vladimir Şamanov[6]
Güçler
Flag of Chechen Republic of Ichkeria.svg Yaklaşık 6,000 (Çeçen iddiası)
Flag of Jihad.svg 500–700[7]
Rusya 38,000 (Aralık 1994)
70,500 (Şubat 1995)
Kayıplar
Flag of Chechen Republic of Ichkeria.svg 3,654-5,622 ölü veya kayıp (Çeçen iddiası)

17,391 ölü veya kayıp (Rus iddiası)

Rusya 5,732 asker ölü veya kayıp (Rus iddiası)
17,892[8]–52,000[9] yaralandı


Diğer iddialar:
14,000 asker ölü veya kayıp (CSMR'ye göre)
1,906[8]–3,000[9] kayıp
30,000–40,000 sivil öldü (Rusya'ya göre)[10]
80,000 sivil öldü (İnsan Hakları Organizasyonu'na göre)[11]
Çeçenya dışarısında 161 sivil öldü [12]
500,000+ sivil yerinden oldu [13]

Birinci Çeçen Savaşı, diğer adıyla Çeçenistan Savaşı, Rusya Federasyonu ile Çeçen İçkerya Cumhuriyeti arasındaki, Aralık 1994'ten Ağustos 1996'ya kadar süren savaştır. 1994–1995 yıllarında, özellikle Grozni Muharebesi'nde zirveye ulaşan başlangıç harekatından sonra Rus kuvvetleri, Çeçenistan'ın dağlık bölgelerinin kontrolünü ele geçirmeye çalıştı ancak daha üst konumda olduğu asker sayısı, silah gücü, yakın hava desteği gibi faktörlere rağmen, Çeçen gerilla savaşı ve düz arazilere yapılan baskınlar nedeniyle geri çekildi. Bunlar sonucunda oluşan Rus kuvvetlerindeki geniş çaplı demoralizasyon ve Rus kamuoyunun savaşa yönelik yaygın karşıtlığı, Boris Yeltsin hükûmetinin 1996'da Çeçenlerle ateşkes ilan etmesine ve bundan bir yıl sonra barış antlaşması imzalamasına neden oldu.

Rus askeri ölümlerinin resmi rakamı 5.732 iken çoğu tahmin, bu sayıyı 3.500 ile 7.500 arasında, hatta 14.000'e kadar çıkarıyor. Öldürülen Çeçen kuvvetlerinin sayısıyla ilgili kesin rakamlar olmamasına rağmen, çeşitli tahminler sayının yaklaşık 3.000 ila 17.391 ölü veya kayıp olduğunu söylüyor. Çeşitli rakamlar, sivil ölümlerin 30.000 ila 100.000 arasında ve muhtemelen 200.000'in üzerinde yaralandığını tahmin ederken, 500.000'den fazla insan, Çeçenistan'daki şehirleri ve köyleri harabeye çeviren çatışmalar nedeniyle yerlerinden edildi.[14][13]Çatışma, şiddet ve ayrımcılık nedeniyle Çeçen olmayan nüfusun önemli ölçüde azalmasına neden oldu.[15][16][17]

Ayrıca Bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ "TURKISH VOLUNTEERS IN CHECHNYA". Jamestown Vakfı. 3 Mart 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Nisan 2020. 
  2. ^ a b Amjad M. Jaimoukha (2005). The Chechens: A Handbook. Psychology Press. s. 237. ISBN 978-0-415-32328-4. 
  3. ^ Google Kitaplar'da Politics of Conflict: A Survey, s. 68,
  4. ^ Google Kitaplar'da Energy and Security in the Caucasus, s. 66,
  5. ^ "Radical Ukrainian Nationalism and the War in Chechnya". 12 Nisan 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Nisan 2020. 
  6. ^ Galeotti, Mark (2014). Russia's War in Chechnya 1994–2009. Osprey Publishing. ISBN 978-1782002796. 
  7. ^ "The radicalisation of the Chechen separatist movement: Myth or reality?". The Prague Watchdog. 16 Mayıs 2007. 25 Haziran 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Haziran 2011. 
  8. ^ a b "The War in Chechnya". MN-Files. Mosnews.com. 7 Şubat 2007. 2 Mart 2008 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Nisan 2020. 
  9. ^ a b Saradzhyan, Simon (9 Mart 2005). "Army Learned Few Lessons From Chechnya". Moscow Times. 
  10. ^ Cherkasov, Alexander. "Book of Numbers, Book of Losses, Book of the Final Judgment". Polit.ru. 2 Ocak 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Ocak 2016. 
  11. ^ "Human Rights Violations in Chechnya". 28 Aralık 2002 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Kasım 2013. 
  12. ^ 120 in Budyonnovsk, and 41 in Pervomayskoe hostage crisis
  13. ^ a b First Chechnya War – 1994–1996 24 Kasım 2006 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. GlobalSecurity.org Kaynak hatası: Geçersiz <ref> etiketi: "first" adı farklı içerikte birden fazla tanımlanmış (Bkz: Kaynak gösterme)
  14. ^ "The War That Continues to Shape Russia, 25 Years Later". The New York Times. 10 Aralık 2019. 10 Aralık 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Eylül 2020. 
  15. ^ O.P. Orlov; V.P. Cherkassov. "Arşivlenmiş kopya" Россия — Чечня: Цепь ошибок и преступлений (Rusça). Memorial. 3 Kasım 1999 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Ekim 2020. 
  16. ^ Unity Or Separation: Center-periphery Relations in the Former Soviet Union By Daniel R. Kempton, Terry D. Clark p.122
  17. ^ Allah's Mountains: Politics and War in the Russian Caucasus By Sebastian Smith p.134

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]