Fransız mimarisi

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Şuraya atla: kullan, ara

Fransız Mimarisi” veya "Fransa Mimarisi"; Fransiz ve yabancı asıllı mimarların Fransa Cumhuriyeti coğrafi sınırları içinde tasarlanmış ve/veya inşaa edilmiş mimari eserlere verilen genel isimdir.

Fransa'da mimariye verilen değer; Avrupa'da türünün ilk örneği olan  Académie d'Architecture 'ün (Mimarlık Akademisi) 16712'de kuruluş sebebidir. Aynı şekilde  Prix de Rome da Fransız Devleti tarafından üstün mimari başarılarını ödüllendirmek amacıyla 1720'de organize edilmiştir.

Fransız mimarisinin tarihçesi[değiştir | kaynağı değiştir]

Gallo-Roma dönemi[değiştir | kaynağı değiştir]

Antik Roma mimarisi ilk dönemlerinde Antik Yunan mimarisinden esinlenerek tasarlanan binalardan oluşmaktadır. Roma Cumhuriyeti'nin son dönemlerine doğru ise, kemer, tonoz ve kubbeler gibi Antik Yunan mimarisinde nadir kullanılan unsurlarla zenginleştirilerek başlı başına bir mimari stil olarak öne çıkmıştır. Antik Roma mimarisinin gelişmesindeki dönüm noktalarından bir diğeri ise Roma betonu (Opus caementicium) adı verilen yapı malzemesinin icadıdır. Roma'lı mimarların bu yeni tekniklere yönelmelerinin sebebi ise Roma şehirlerindeki hızlı nüfus artışı ve şehirlerin zenginlik kazanmasıyla yeni mimari çözümlere olan ihtiyacın artmakta oluşudur. Yeni yapı malzemeleri ve yapı tekniklerinin kullanımı gitgide daha heybetli kamu binalarının inşasını mümkün kılmıştır.

Antik Roma mimarisi Roma Cumhutiyeti'nde ortaya çıkmış olmasına rağmen, günümüz Fransa'sının şu anda bulunduğu coğrafi alana; yani Gaule Belgique, Gaule Lyonnaise ve Gaule Aquitaine bölgelerine de yayılmıştır. Dönem mimarisinin Fransa'daki örnekleri Arles şehrinde bulunan dönemin en büyük ve en önemli Roma nekropollerinden biri olan Alyscamps , Nîmes şehrinde Maison Carrée, Reims şehrinde Cryptoportique ve Porte de Mars, Lyon şehrinde aqueduc du Gier, Saintes şehrinde Arc de Germanicus'dur.

Erken Romanesk dönem[değiştir | kaynağı değiştir]

Erken romanesk dönem mimarisi Merovenj ve Karolenj mimarilerinden oluşmaktadır. Clovis I (465–511) döneminden itibaren Frank haneadanlarının bir krallık adı altında birleştirilmesiyle kilise ve manastır binalarına olan ihtiyaç artmıştır. Bu binaların planları Roma bazilikalarından esinlenilerek çizilmekle beraber, Bizans mimarisi etkilerine de rastlanmaktadır. Saint Perpetuus (psikopos 460-490) talebi üzerine Tours şehrinde inşa edilen Saint-Martin Bazalikası; 120 mermer kolonu, doğu kuleleri, mozaikleri ve sıradışı zemin planıyla dönemim en önemli birilerinden olmuş ve Romanesk dönem mimarisi için de esin kaynağı farz edilmiştir. Erken Romanesk dönemin diğer başlıca örnekleri Saint-Denis şehrindeki Saint-Denis kilisesinin temelleri, ve Paris şehirindeki Saint-Germain-des-Prés manastırıdır.

Romanesk dönem[değiştir | kaynağı değiştir]

Romanesk mimari de Ortaçağ dönemi öncesinde Fransa'da kullanılan stillerden birisidir. 9. yüzyıl Karolenj mimarisinin yeniden yorumlanmasıyla 10. yüzyılda Fransa çeşitli bölgelerinde aynı anda ortaya çıkmıştır. Bu stilin Fransa'daki başlıca örnekleri Abbaye Saint-Pierre de Moissac, cathédrale d'Autun, Église de Plassac-Rouffiac, ve Église Sainte-Radegonde de Talmont, Fongombault Manastırı ve Cluny Manastırı 'dır. Angouleme şehrindeki  Angoulême Katedrali'ndeki kubbeler ise dönemin İstanbul'undaki Bizans kiliselerinden esinlenildiğine işaret olarak yorumlanmıştır. Romanesk dönemin son örnekleri ve Gotik mimarinin ortaya çıkışına sebep olduğu farz edilen yapılar ise; Caen şehrindeki Saint-Étienne kilisesi, Haute-Loire şehrinde  Le Puy-en-Velay katedrali, ve Autun katedralidir.

Ortaçağ dönemi[değiştir | kaynağı değiştir]

Orta Çağ” döneminde Fransız mimarisinin en önemli örnekleri manastırlar, ve kaleler, surlar ve tahkimatlar gibi askeri yapılardır. Bu dönem boyunca, Roma döneminde surlarla çevrili olarak inşa edilen şehirler geliştikçe, tahkimatlar da geliştirilmiştir.

Ortaçağ'ın ikinci yarısından itibaren Gotik mimari veya fransız mimarisi (latince francigenum opus) Fransa'da ortaya çıkarak Batı Avrupa'nın geneline yayılmıştir. 1140 yılından 1500'e kadar süren bu dönem boyunca gotik mimari dört stile ayrılmıştır : Erken Gotik, Yüksek Gotik, Rayonnant, ve Geç Gotik (Flamboyant olarak da adı geçer). Gotik mimarinin tanımlayıcı özelliklerinden biri sivri kemer olarak da tanımlanan Ojiv kemeridir.

Erken gotik stilinin Île-de-France bölgesinde ortaya çıkan ilk örneği, bünyesinde bir nekropol de bulunduran “Saint Denis Kilisesi”dir. Bu stildedki diğer önemli yapılar ise; Sens KatedraliNotre-Dame de Laon Katedrali, Chartres Katedrali'nin batı cephesiNotre Dame de Paris Katedrali, kralların taçlandırdığı Notre-Dame de Reims Katerali, Lyon Kathedrali ve Toul Katedrali'dir..

Yüksek Gotik stili ise 13. yüzyılda gelişmiş ve gitgide daha hafif görünümlü, daha heybetli ve etkileyici binaların inşaasını mümkün kılmıştır.  Chartres Katedrali'nin ana cephesi (1194–1260), Amiens Katedrali, Notre-Dame de Strasbourg Katedrali ve Bourges Katedrali bu stilin en önemli örneklerindendir.

Bu dört Gotik mimari stilinin yanısıra, "Gothique Méridional" veya Güney Gotiği adı verilen stil de bu dönemlerde ortaya çıkmıştır. Narbonne şehrinde Notre-Dame-de-Lamouguier Katedrali ve Saint-Bertrand-de-Comminges şehrindeki Sainte-Marie kilisesi bu stilde tasarlanmıştır.

Rönesans dönemi[değiştir | kaynağı değiştir]

Yüzyıl Savaşları”nın sonu Fransız Mimarisi’nin gelişiminde önemli bir safhadır. Fransız Rönesans dönemi ve İtalya ve İspanya’dan çeşitli sanatçıların çağrıldığı dönem, birçok ikamete ayrılmış İtalyan-vari saray, çoğunlukla Loire Vadisi’nde, yapılmıştır. Château de Chambord, Château de Chenonceau ve Château de d’Amboise böyle kalelerdir.

Barok dönemi[değiştir | kaynağı değiştir]

Barok Mimarisi “laik alan”da “dini alan”da olduğundan daha büyük başarı sağladı. Bu mimari Roma kiliseleri tarafından Katolik Reform'u zamanında halka Katolik kiliselerini daha çekici göstermek için kullanılan politik bir araç oldu. Dini Barok Fransa’da umulan başarıyı bulamadı. Laik alanda Versay Sarayı birçok Barok özelliğe sahiptir. Jules Hardouin Mansart, Les Invalides’in Barok kubbesiyle, Barok tarzının en etkili mimarı olduğu söylenebilir. Nancy’deki Stanislas’ın Yeri gibi bazı etkileyici taşraya ait barok mimarisi örnekleri de şimdiye kadar hiç Fransız olmamış yerlerde de görülebilir. Askeriye’nin mimari kanadında, Sébastien Le Prestre de Vauban Avrupa’nın en etkili kalelerini tasarlamış ve askeri mimaride çok etkili olmuştur.

Rokoko dönemi[değiştir | kaynağı değiştir]

Neo-klasik dönem[değiştir | kaynağı değiştir]

İkinci İmparatorluk dönemi[değiştir | kaynağı değiştir]

Güzel Sanatlar dönemi[değiştir | kaynağı değiştir]

Art Nouveau (Yeni Sanat) ve Art Deco dönemi[değiştir | kaynağı değiştir]

Modern mimari[değiştir | kaynağı değiştir]

Çağdaş mimari[değiştir | kaynağı değiştir]