İtalyan şarabı

Vikipedi, özgür ansiklopedi

İtalyan şarabı, dünyada şarapçılık yapılan en eski ülkelerden biri olan İtalya'da yapılan şaraba verilen addır. İtalya dünyanın en önemli şarap üreticilerinden biridir ve 2005 yılı itibarı ile dünya üretiminin yaklaşık beşte birini üretmektedir.[1] İtalya dünyanın Fransa'dan sonraki en büyük şarap üreticisidir ve 2008 yılında Fransa'yı küçük bir farkla geçerek yılda altı milyar litreyle on yıldan sonra ilk kez bu unvanı ele geçirdi.[2][3] İtalyan şarabı dünyanın pek çok ülkesine ihraç edilmektedir ve Hindistan gibi çoğu Asya ülkesinde %10'dan büyük bir pazar payına sahiptir.[4] Şarap İtalya'da oldukça popülerdir. Ülke kişi başına 70 litrelik tüketimle dünyada kişi başına şarap tüketiminde başı çekmektedir, bu oran ABD'de 25, Avustralya'da 20 litre, Çin'de ise 40 mililitredir.[4] Üzüm ülkenin neredeyse her yöresinde üretilmektedir ve ülkede bir milyondan fazla şaraplık üzüm bağı mevcuttur.

Etrüsk ve Yunan yerleşimciler, MÖ 2. yüzyılda Romalılar kendi şarap üzümü bağlarını kurup üretime başlamadan uzun zaman önce ülkede şarap üretiyorlardı. Roma şarapçılığı bereketli ve iyi organize olmuştu, büyük ölçüde üretim yapıldı ve varil ile şişeleme gibi çeşitli saklama yöntemleri geliştirildi.[5]

Tarih[değiştir | kaynağı değiştir]

Zeytin ağaçları ile birlikte büyüyen asmalar ile tipik bir İtalyan bağ sahnesi.

Üzümler, İtalya'da binlerce yıldır yabani Vitis vinifera asmasından yetiştirilir. Daha önce bağcılığın Sicilya ve güney İtalya'ya Miken Yunanlar tarafından[6] getirildiğine inanılıyordu çünkü ilk Yunan sömürgeciler MÖ 800 civarında İtalya kıyılarına vardıklarında şarapçılık geleneklerinin İtalya'da zaten yerleşik olduğu biliniyordu.[7][8] Bununla birlikte, Monte Kronio'da 2017'de yapılan arkeolojik keşifler, Sicilya'da bağcılığın en azından MÖ 4000'e kadar - önceden düşünülenden yaklaşık 3,000 yıl önce - geliştiğini ortaya koydu.[9]

Antik Roma döneminde, İtalya'nın birçok kıyı bölgesinde büyük ölçekli, köle tarafından işletilen bağ'lar ortaya çıktı ve öyle bir yayıldı ki, MS 92'de imparator Domitian verimli toprakları gıda üretimine açmak için çok sayıda üzüm bağını yok etmek zorunda kaldı.

Bu süre zarfında İtalya dışında bağcılık Roma yasalarına göre yasaktı. İllere yapılan ihracatlar özellikle Galya'dan daha fazla köle karşılığında karşılık buldu. Pliny'ye göre Galya ile ticaret yoğundu çünkü sakinler İtalyan şarabını karıştırılmamış ve kısıtlama olmadan içme eğilimindeydiler.[10] Yetişkinler için hoş olmasa da, o zamanlar gençlerin iyi bir oranda su ile karıştırılmış şarap içmeleri adetti.

Eyalet bağcılığıyla ilgili yasalar gevşetildikçe, Avrupa'nın geri kalanında, özellikle Galya (bugünkü Fransa) ve Hispania olmak üzere geniş üzüm bağları gelişmeye başladı. Bu, Cabernet’lerin atası olan biturika gibi yeni asmaların yetiştirilmesiyle aynı zamana denk geldi. Bu üzüm bağları o kadar başarılı oldu ki, İtalya sonunda taşra şarapları için bir ithalat merkezi haline geldi.[5]

Bağbozumuna bağlı olarak, modern İtalya dünyanın en büyük veya ikinci en büyük şarap üreticisidir. 2005 yılında, üretim, küresel toplamın yaklaşık %20'siydi ve yalnızca %26'sını üreten Fransa'dan sonra ikinci sıradaydı. Aynı yıl ABD'ye yapılan sofralık şarap ithalatının dolar değerindeki İtalya'nın payı %32, Avustralya'nınki %24 ve Fransa'nınki %20 idi. Avustralya ile birlikte İtalya'nın pazar payı son yıllarda hızla arttı.[11]

İtalyan şarap bölgeleri[değiştir | kaynağı değiştir]

İtalyan bölgeleri

İtalya'nın yirmi şarap bölgesi, ülkenin yirmi idari bölgesine tekabül eder. Bu bölgeler arasındaki farkları anlamak, farklı İtalyan şarap türlerini anlamada çok yardımcı olur. İtalya'da şarap yerel mutfağı yansıtma eğilimindedir. Yöresel mutfak da şarabı etkiler. DOCG şarapları 15 farklı bölgede bulunur ancak bunların çoğu Piedmont, Lombardia, Veneto ve Toskana'da yoğunlaşmıştır. Bunlar arasında dünya çapındaki şarap severler tarafından beğenilen ve aranan unvanlar vardır: Barolo, Barbaresco ve Brunello di Montalcino (halk dilinde "Katil B'ler" olarak bilinir). Uluslararası pazarlarda ve uzmanlar arasında son yıllarda dikkat çeken diğer önemli şaraplar ise şunlardır: Amarone della Valpolicella, Prosecco di Conegliano- Valdobbiadene, Campania'dan Taurasi, Lombardiya'dan Franciacorta köpüklü şarapları; yaprak dökmeyen şaraplar Chianti ve Soave iken, Merkez ve Güney İtalya'dan yeni şaraplar hızla tanınırlık kazanmaktadır: Verdicchio, Sagrantino, Primitivo, Nero D'Avola diğerleri arasında. Friuli-Venezia Giulia, Pinot Grigio gibi beyaz şaraplarının kalitesiyle dünyaca ünlüdür. Passitos ve Moscatos gibi farklı bölgelerde yapılan özel tatlı şaraplar da eski zamanlardan beri ünlüdür.

Sannio[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Falanghina del Sannio
  • Camaiola (Barbera del Sannio)
  • Aglianico del Sannio

Langhe and Monferrato[değiştir | kaynağı değiştir]

Üzümler[değiştir | kaynağı değiştir]

Kırmızı şarap[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Barolo
  • Barbaresko
  • berber
  • grignolino

Beyaz Şarap[değiştir | kaynağı değiştir]

Franciacorta[değiştir | kaynağı değiştir]

Üzümler[değiştir | kaynağı değiştir]

Vini spumanti[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Berlucchi
  • Ca’ del Bosco
  • Bellavista

Valtellina[değiştir | kaynağı değiştir]

Üzümler[değiştir | kaynağı değiştir]

Kırmızı şarap[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Nebbiolo veya Chiavennasca

Beyaz Şarap[değiştir | kaynağı değiştir]

Veneto[değiştir | kaynağı değiştir]

Üzümler[değiştir | kaynağı değiştir]

Kırmızı şarap[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Amarone
  • Recioto della Valpolicella
  • Bardolino

Valpolicella (Amarone, Recioto, Ripasso ve Classico) ve Bardolino (Superiore ve Classico) üretimi için ana üzüm çeşitleri aynıdır: Corvina, Rondinella ve Molinara. Hepsi Verona eyaletinin yerli kırmızı çeşitleridir. En önemlisi Corvina'dır. Corvina berry eti tatlı bir lezzet profiline sahiptir ve kabuğu kiraz notalı mavi menekşe rengine sahiptir. Corvina ve diğer çeşitler, farklı şaraplar elde etmek için farklı şekillerde şaraplaştırılır. Recioto ve Amarone elde etmek için önce kurutma yapılır. Valpolicella ve Bardolino için şaraplaştırma hasattan hemen sonra gerçekleşir. Adige nehri iki üretim alanını sağda Adige'yi Garda Gölü'ne doğru ayırır, solda ise Valpolicella Bardolino üretilir. Birçok şarap imalathanesi her iki şarabı da üretir. Her zaman aynı çeşitlerden başlayarak, belirli bir şaraplaştırma ile Chiaretto (rosé) ve Bardolino novello da elde edilir.

Beyaz şarap[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Custoza
  • Recioto di Soave
  • Soave
  • Garda
  • Pinot Grigio delle Venezie

Vini spumanti[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Prosecco
  • Durello

Üzümler[değiştir | kaynağı değiştir]

Trentino[değiştir | kaynağı değiştir]

Üzümler[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Gewurtztraminer
  • Schiava
  • Legrein
  • Muller-Turgau

Kırmızı şarap[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Moscato Rosa

Beyaz şarap[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Gewurtztraminer

Collio Friulano[değiştir | kaynağı değiştir]

Üzümler[değiştir | kaynağı değiştir]

Kırmızı şarap[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Friulano

Beyaz şarap[değiştir | kaynağı değiştir]

Toscana[değiştir | kaynağı değiştir]

Üzümler[değiştir | kaynağı değiştir]

Kırmızı şarap[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Chianti
  • Brunello di Montalcino
  • Morellino di Scansano

Beyaz şarap[değiştir | kaynağı değiştir]

Umbria[değiştir | kaynağı değiştir]

Üzümler[değiştir | kaynağı değiştir]

Kırmızı şarap[değiştir | kaynağı değiştir]

Beyaz şarap[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Torgiano
  • SAgrantino di Montefalco

Irpinia[değiştir | kaynağı değiştir]

Üzümler[değiştir | kaynağı değiştir]

Kırmızı şarap[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Taurasi
  • Falanghina

Beyaz şarap[değiştir | kaynağı değiştir]

Puglia[değiştir | kaynağı değiştir]

Üzümler[değiştir | kaynağı değiştir]

Kırmızı şarap[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Primitivo
  • Negramaro
  • Nero di Troia

Beyaz şarap[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Bianco D’alessano
  • Bombino Bianco.


Sicilia[değiştir | kaynağı değiştir]

Üzümler[değiştir | kaynağı değiştir]

Kırmızı şarap[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Nero d'Avola

Beyaz şarap[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Marsala
  • Malvasia

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Mulligan, Mary Ewing and McCarthy, Ed. Italy: A passion for wine. , 2006, 62(7), 21-27
  2. ^ "Guardian.co.uk". 13 Şubat 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Ekim 2011. 
  3. ^ "Skynews.com, Erişim tarihi: 28 Şubat 2011". 6 Temmuz 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Ekim 2011. 
  4. ^ a b "Wine Industry India". Imagin Mor Pty Ltd. 11 Eylül 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Ekim 2011. 
  5. ^ a b "UNRV.com". 4 Kasım 2010 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Ekim 2011. 
  6. ^ The Oxford Companion to Archaeology, Brian Murray Fagan, 1996 Oxford Univ Pr, p.757
  7. ^ Wine: A Scientific Exploration, Merton Sandler, Roger Pinder, CRC Press, p.66
  8. ^ Introduction to Wine Laboratory Practices and Procedures, Jean L. Jacobson, Springer, p.84
  9. ^ Researchers Discover Italy’s Oldest Wine in Sicilian Cave 9 Ekim 2021 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., SmithsonianMag.com, August 31, 2017
  10. ^ "Wine and Rome". Penelope.uchicago.edu. Erişim tarihi: 28 Mart 2017. 
  11. ^ Mulligan, Mary Ewing and McCarthy, Ed. Italy: A passion for wine. Indiana Beverage Journal, 2006.