Bordeaux

Başlığın diğer anlamları için Bordeaux (anlam ayrımı) sayfasına bakınız.

Bordeaux
Arma
Sloganlar: Lilia sola regunt lunam undas castra leonem Ayın, dalgaların, kalenin ve aslanın üstünde yalnızca fleur-de-lis hüküm sürer
Bordeaux
Ülke	Fransa
Bölge	Nouvelle-Aquitaine
Département	Gironde
Arrondissement	Bordeaux
İdare
• Belediye Başkanı	Pierre Hurmic (Yeşiller)
Yüzölçümü
• Toplam	49,36 km²
Nüfus  (2017)
• Toplam	254.436
• Yoğunluk	5.200/km²
• Kent	927,445
• Metropol	1,247,977
Zaman dilimi	UTC+01.00 (OAS)
• Yaz (YSU)	UTC+02.00 (OAYS)
Resmî site www.bordeaux.fr
UNESCO Dünya Mirası
Konum	Fransa
Kriter	Kültürel: ii, iv
Referans	1256
Tescil	2007 (31. oturum)
Bölge	Avrupa ve Kuzey Amerika
Koordinatlar	44°50′20″K 0°34′20″D

Bordeaux veya Bordo (Okunuşu: [bɔʀˈdo]), Fransa'nın güneybatısındaki Gironde departmanında, Garonne nehri üzerinde yer alan bir şehirdir. Bir liman şehri olan Bordeaux, Yeni Akitanya bölgesinin başkenti ve Gironde departmanının merkezidir. Şehrin sakinlerine "Bordelais" (erkek) veya "Bordelaises" (kadın) denir. "Bordelais" terimi ayrıca şehri ve çevresindeki bölgeyi de ifade edebilir.

Bordeaux şehrinin nüfusu, 49 km2'lik (19 sq mi) küçük belediye sınırları içinde 2020 yılında 259.809 iken, banliyöleri ve dış mahalleleriyle birlikte Bordeaux metropol alanı aynı yıl (Ocak 2020 nüfus sayımı) 1.376.375 nüfusa sahipti ve Paris, Lyon, Marsilya, Lille ve Toulouse'dan sonra Fransa'nın en kalabalık altıncı şehriydi.

Bordeaux ve 27 banliyö belediyesi, dolaylı olarak seçilmiş bir metropol otoritesi olan ve artık daha geniş metropol meselelerinden sorumlu olan Bordeaux Metropolünü oluşturmaktadır. Ocak 2020 nüfus sayımına göre 819.604 nüfusa sahip olan Bordeaux Metropolü, Paris, Marsilya, Lyon ve Lille'den sonra Fransa'nın en kalabalık beşinci metropol konseyidir.

Bordeaux, dünyanın şarap başkentidir: Gironde'nin yamaçlarında birçok şato ve bağ bulunmaktadır ve şehir, dünyanın en önemli şarap fuarı olan Vinexpo'ya ev sahipliği yapmaktadır. Bordeaux aynı zamanda gastronomi ve uluslararası kongrelerin düzenlenmesi için iş turizmi merkezlerinden biridir. Dassault Aviation, ArianeGroup, Safran ve Thales gibi büyük şirketlere ev sahipliği yapan havacılık, askeri ve uzay sektörü için merkezi ve stratejik bir merkezdir. Havacılıkla olan bağlantı, ilk uçağın şehir üzerinden uçtuğu 1910 yılına kadar uzanmaktadır. Üniversite araştırmaları yoluyla bilginin kavşağı olan bu şehir, dünyadaki yalnızca iki megajoule lazerden birine ve Bordeaux Metropolü içinde 130.000'den fazla öğrenciden oluşan bir üniversite nüfusuna ev sahipliği yapmaktadır.

Bordeaux, 362'den fazla tarihi anıtıyla mimari ve kültürel mirasıyla uluslararası bir turizm merkezidir ve bu da onu Paris'ten sonra Fransa'da en çok tescilli veya kayıtlı anıta sahip şehir yapmaktadır. "Aquitaine'in İncisi" olarak bilinen şehir, 2015 yılında çevrimiçi bir ankette Yılın Avrupa Destinasyonu seçilmiştir. Metropol ayrıca, Avrupa idealini aktarma çabaları nedeniyle 1957 Avrupa Ödülü gibi uluslararası kuruluşlar tarafından ödüller ve sıralamalar almıştır.

Haziran 2007'de, tarihi Bordeaux'daki Ay Limanı, olağanüstü mimarisi ve kentsel topluluğu nedeniyle ve Bordeaux'nun son 2000 yıldaki uluslararası öneminin tanınması amacıyla UNESCO Dünya Mirası Listesi'ne dahil edildi. Bordeaux ayrıca Küreselleşme ve Dünya Şehirleri Araştırma Ağı tarafından Yeterlilik şehri olarak da sıralanmaktadır.

Tarih

Bourges bölgesinden gelme, Galya halklarından olan Bituriges Vivisque’ler Bordeaux şehrini MÖ 3. yüzyılda kurmuşlardır. Roma döneminde şehrin ilk ismi Burdigala olarak geçmektedir. Demir anlamına gelen “burdi” ve eritme anlamına gelen “gala” kelimeleri şehrin eski adını oluşturmuştur. Oldukça parlak dönemler geçirmiş olan Bordeaux, her zengin şehrin başına gelen gibi pek çok istilaya tanıklık etmiştir ki bunların başında 5. yüzyılda Franklar’ın ve 10. yüzyılda Normandiyalıların düzenlediği akınlar gelmektedir.

1154 yılında, II. Henry ile Eleanor evlenmiş ve bu evliliği takip eden yıllar Bordeaux’nun İngiliz ellerinde kaldığı dönem olmuştur ve Akitanya’dan Guyenne’e geçiş de böyle olmuştur.

13. yüzyılın tam da başlarında Bordeaux kenti artık şarabı sadece tüketen değil, aynı zamanda ticaretini yapan bir kent olmuştur.

Bu yüzyılda yine şehrin önemli yapılarından olan Saint-André katedrali inşa edilmiştir. 1453’e gelindiğinde ise Castillon Muharebesi'nin ardından “Yüz Yıl Savaşları” başlamış ve sonunda da şehir tekrar Fransız hakimiyeti altına girmiştir. Fransa Kralı VII. Charles'ın yaptırdığı Trompettte Şatosu'ndan geriye bugün pek bir şey kalmamış olsa da şehrin kaderinde önemli yeri vardır. Bu yüzyılda şarap ticareti durmuş ve şehrin refahı düşmüştür.

Montaigne'in başkanlığı ile şarap ticareti başta olmak üzere şeker ticareti başlamış bunun yanında köle ticareti de devam etmiştir. Nante ile birlikte Bordeaux, en önemli köle ticaret limanları olmuşlar ve bu da şehri gittikçe daha da zenginleştirmiş, hatta öyle ki Bourse meydanı ve çeşitli parklar ve bahçeler bu şekilde kurulmuştur.

Fransız devrimi boyunca şehrin Atlantik ile ticareti yasaklanmış ve yeniden bir kriz baş göstermiştir. 1840'tan itibaren ise yeniden Afrikalı köle ticaretinin önemli limanlarından olmuş, tekrar büyümüştür.

Fransız Tarihi'nin önemli süreçlerinden olan I. Dünya Savaşı’nda Almanlar tarafından tehdit edilen Paris hükûmeti, şehri terk edip Bordeaux’ya sığınmıştır.

II. Dünya Savaşı ise şehrin tarihine kara bir leke olarak geçmiştir: 1940 yılında Almanlar ile imzalanan ateşkes ile hükûmetin yerleşkesi olan Bordeaux, Naziler ile birlikte Maurice Papon gibi karanlık kişilerin karargahı olarak kullanılmıştır. Binlerce Yahudi’nin ölüm kamplarına gönderilmesinden yine bu kişi sorumludur.

Ekonomi

Bordeaux, Fransa'nın en büyük altıncı metropol nüfusuna sahip olması nedeniyle Fransa'da iş dünyası için önemli bir merkezdir. Ticaret, yönetim, hizmetler ve sanayi için önemli bir bölgesel merkez olarak hizmet vermektedir. Ayrıca Güneybatı Fransa'nın başlıca ticaret merkezi ve limanıdır.

Şehir görünüm olarak yarım ay biçimindedir. Bulunduğu nokta Garonne'un Atlas Okyanusu'na döküldüğü noktadan 98 km uzaklıkta olup şarap üretimi ile meşhur olan Bordelais bölgesinin içerisindedir. Bölge üzüm yetiştirilmesine çok elverişlidir. Meşhur beyaz ve kırmızı bordo şarapları burada yapılır.

Önemli olan diğer bir endüstri kolu ise gemi yapımıdır. Garonne nehrinin üzerindeki ulaşım nedeniyle, Fransa'nın alım satım limanı görevini de yapar. Buradan dışarıya şarap, kanyak, cam, halı, kâğıt, şişe satılır. Dışarıdan kömür, petrol, fosfat getirilir ve alınır.

Eğitim

Bordeaux; Paris, Lyon, Toulouse, Lille ve Marsilya şehirlerindeki üniversitelerden sonra Fransa'da 6. büyük sayıda üniversite öğrencisi bulunan şehirdir.

Bordeaux Üniversitesi ilk defa 1441'de başpiskopos "Pey Berland" kurulmuştur. Ama Fransız Devrimi sırasında 1793'te lağvedilmiştir. 1808'de I. Napolyon imparatorluk döneminde tekrar açılmıştır. 235 hektar büyüklükteki alanı ve yaklaşık 77.000 öğrencisi ile Bordeaux Üniversitesi Avrupa'da en büyük üniversitelerden biridir. Bordeaux Üniversitesi idari bakımdan dörde bölünmüştür:

• Bordeaux Üniversitesi I: Fiziksel bilimler ve teknoloji. 2009-2010'da 9.800 öğrenci
• Bordeaux Victor Segalen Üniversitesi II: Tip, biyoloji, insan bilimleri ve spor. 2009-2010'da 17.897 öğrenci
• Bordeaux Michel de Montaigne Üniversitesi III: Edebiyat, dil, tarih ve insancıl bilimler. 2009-2010'da 15,247 öğrenci
• Bordeaux Montesquieu Üniversitesi IV: Hukuk, politik bilimler, sosyal bilimler, iktisat ve işletme. 2009-2010'da 18.198 öğrenci

Bordeaux'da daha çok sayıda yüksek eğitim kurumu da bulunmaktadır.

Kardeş şehirler

Bordeaux şehrinin 2010 itibarıyla şu kardeş şehir anlaşmaları vardır:

• Münih, Almanya (1964)
• Los Angeles, California, Amerika Birleşik Devletleri (1968)
• Fukuoka, Japonya (1982)
• Madrid, İspanya (1984)
• Kazablanka, Fas (1988)
• Krakow, Polonya (1965)
• Bükreş, Romanya (2010)

Bunun yanında, Bordeaux belediyesi son 50 yıl içinde çeşitli yabancı şehirlerle 150 iş birliği kontratı da imzalamıştır.

Resimler

• 
  Bordeaux Victor Segalen Üniversitesi II (Victoire Kampusu, Eczacilik Fakultesi)
• 
  Bordeaux'da bulunan bolgesel "Jacques Thibaud" Konservatuvarı
• 
  Bordeaux Rohan Sarayı - Belediye merkezi
• 
  Bordeaux'da Banque de France -Fransız merkez bankası - şubesi
• 
  Bordeaux Denizcilik Borsa'sı
• 
  Roma İmparatoru Gallienüs'ün Sarayı kalıntıları
• 
  Bordeaux Saint-André Katedrali
• 
  Bordeaux Cailhau şehir kapısı
• 
  Bordeaux Büyük Saat Kulesi
• 
  Bordeaux Hotel de Poissac
• 
  Bordeaux'da Garonne Nehri ve Pont de Pierre köprüsü
• 
  Bordeaux Viktor Hugo alışveriş merkezi
• 
  Bordeaux - Marché des grands hommes
• 
  Bordeaux Merkezinde dükkanlar
• 
  Bordeaux Merkezinde dükkanlar
• 
  Bordeaux Grand Theatre
• 
  Bordeaux Theatre Français
• 
  Bordeaux'da Akitanya Müzesi
• 
  Bordeaux Güzel Sanatlar Müzesi
• 
  Bordeaux Borsa Meydanı'nda TBC Tramvayı

Ayrıca bakınız

• Fransa'daki şehirler listesi

Dış bağlantılar

• "Bordeaux şehri resmî web sitesi". 29 Temmuz 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi.  (Fransızca).