Varşova Gettosu Ayaklanması

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Varşova Gettosu Ayaklanması
II. Dünya Savaşı Doğu Cephesi
Stroop Report - Warsaw Ghetto Uprising 06b.jpg
"Mit Gewalt aus Bunkern hervorgeholt" (Şiddet yoluyla sığınaktan çıkarıldı: orijinal fotoğrafında yazılan altyazı, Jürgen Stroop'un Heinrich Himmler'e sunduğu rapordan)
Tarih 19 Nisan – 16 Mayıs 1943
Bölge Varşova, Polonya Genel Hükûmeti
Sonuç Direniş bastırıldı.
Taraflar
Nazi Almanyası Almanya
(Waffen-SS, SD, OrPo, Gestapo, Wehrmacht)
İşbirlikçiler
(Yahudi Getto Polisi, Letonya Yedek Polisi, Litvanya Güvenlik Polisi, Polonya Mavi Polisi, Ukraynalı Hiwi'ler)
Jewsin Poland.svg Polonyalı Yahudi direnişçi örgütleri
  • Socialist red flag.svg ŻOB (Yahudi Muharebe Örgütü)
  • Flag of Poland (normative).svg ŻZW (Yahudi Askerî Birliği)

Flaga PPP.svg Polonyalı direnişçi örgütleri

  • Flag of Poland (normative).svg AK (Yurt Ordusu)
  • Socialist red flag.svg GL (Halk Muhafızı)
Komutanlar
Ferdinand von Sammern-Frankenegg (çok kısa süre)
Jürgen Stroop
Stroop'un kumandanları (Franz Bürkl de dahil)
Mordechaj Anielewicz  
Dawid Apfelbaum  
Icchak Cukierman
Marek Edelman
Paweł Frenkiel  
Henryk Iwański (AK)
Zivia Lubetkin
Dawid Wdowiński
ve diğerleri (çoğu öldürüldü)
Güçler
Resmî kayıtlarına göre, günlük ortalaması: 2.090 nefer (Waffen-SS'den 821 nefer dahil) Yaklaşık 220[1] - 600[2] ŻOB ve 150 - 400 ŻZW savaşçısı (Nisan 19 1943). Az sayıda Polonyalı savaşçılar çeşitli zamanlarda katılmışlardır.
70.000'den fazla sivil
Kayıplar
Jürgen Stroop'un Friedrich-Wilhelm Krüger'e sunduğu raporuna göre, 17 öldürüldü ve 93 yaralandı (Yahudi işbirlikçileri hariç) Jürgen Stroop'un raporuna göre, 56.065 Yahudi (13.000 Varşova Getto'da vurularak öldürüldü, 7.000 Treblinka İmha Kampı'nda idam edildi ve 42.000 Majdanek Toplama Kampına gönderildi) ve Jürgen Stroop'un gayri resmi sayımına göre yaklaşık 71.000

Varşova Gettosu Ayaklanması, Alman işgali döneminde, 19 Nisan - 16 Mayıs 1943 tarihleri arasında Polonya Genel Hükûmeti (Generalgouvernement für die besetzten polnischen Gebiete)'nin merkezi Varşova şehrinde bulunan Varşova Gettosu'nda devam eden ayaklanma.

Varşova'dan sürülerek Treblinka İmha Kampına gönderilmek istenen Yahudilerin direnişinden başlayan ve Żydowska Organizacja Bojowa (ŻOB: Yahudi Muharebe Örgütü) ve Żydowski Związek Wojskowy (ŻZW: Yahudi Askerî Birliği) gibi Yahudi direnişçi örgütleri ve Armia Krajowa (AK / Yurt Ordusu) ve Gwardia Ludowa (GL: Halk Muhafızı, sonraki Armia Ludowa: AL: Halk Ordusu) gibi Polonyalı silahlı örgütlerin giriştiği ayaklanma. 19 Nisan 1943'te başlayan ayaklanma dört hafta sürdükten sonra 16 Mayıs'ta bastırılmıştır.

Hitler'in Avrupa'yı Yahudilerden kurtarmaya yönelik "Nihai Çözüm"ün bir parçası olarak, Almanların ele geçirdiği her yerde, Yahudilerin imha edilmeden önce toplumdan tecrit edildiği gettolar kurulmuştu. Varşova Gettosu, eski bir Yahudi mahallesini içine alıyordu.

Bu 340 hektarlık kuşatılmış alana 1942 yazına değin yaklaşık 500 bin Yahudi dolduruldu. 22 Temmuz 1942'den sonra her gün 5 bini aşkın Yahudi Treblinka'daki imha kampına gönderilmeye başladı.

Treblinka'dan kaçmayı başarabilen birkaç Yahudi sayesinde, gettodan nakledilenlerin gerçekte doğrudan gaz odalarına gönderildiği Varşova Gettosu'ndaki yeraltı örgütünce öğrenildi. 18 Ocak 1943'te bir gemiyi dolduracak sayıda Yahudi'yi almak üzere gettoya giren Naziler gizli Yahudi Muharebe Örgütü'nün beklenmedik silahlı direnişiyle karşılaştı.

Sokak çarpışmaları dört gün sürdü ve yaklaşık 50 Alman ile çok sayıda Yahudi öldü. Bu çarpışmalar sırasında da ZOB bazı Alman silahlarını ele geçirmeyi başardı. Almanlar geri çekildiler ve 19 Nisan'a değin nakil işlemini durdurdular. SS şefi Heinrich Himmler 20 Nisan'da Hitler'in doğum günü onuruna gettoyu zorla temizlemek için özel bir harekat başlattı. Almanlar 8 Mayıs'a değin ZOB'un yeraltı karargahına ulaşmayı başaramadı. Yeraltı sığınaklarında saklanan siviller teslim oldu. Tek yanlı savaş Yahudilerin cephanesinin tükendiği 16 Mayıs'a değin sürdü. Ayaklanmada ölenlerin toplam sayısı tam olarak bilinmemekle birlikte, 28 günlük direniş sırasında Almanların verdiği birkaç yüz ölüye karşılık 56 bin dolayında Yahudi'nin öldürüldüğü ya da imha kamplarına gönderildiği sanılmaktadır.

Not[değiştir | kaynağı değiştir]

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

Galeri[değiştir | kaynağı değiştir]