Havari

Vikipedi, özgür ansiklopedi

Git ve: kullan, ara

Hıristiyanlık

İnançlar

Kişiler

Teoloji

Kitab-ı Mukaddes

Mezhepler

Bayramlar

Diğer Dinler

g • d

Havârî, İsa'nın öğüt ve inançlarını yayma işiyle görevlendirdiği oniki yardımcısı ve öğrencisinden her biri. Zamanla havari sözcüğü, "herhangi bir davayı canla başla savunan kişi" anlamında kullanılagelmiştir.

[değiştir] Etimoloji

Havari sözcüğü (Arapça: حَوْرٌ), Arapça'ya Habeşçe'den geçmiş olup aslı havaryadır ve yardımcı anlamına gelmektedir. ^[1]

Havârî sözcüğü, havr kökünden türemiş bir kelimedir ancak, Arapça'da bu kökten türeyen kelimelerin birbirinden farklı anlamları vardır. Havr, gözün beyazının çok beyaz, siyahının da çok siyah olması demektir. Ceylan ve sığır gözleri buna örnektir. Gözleri bu şekilde olan kadınlara havrâ’ denir ki; çoğulu hûrdur. Türkçedeki hûrî sözcüğü buradan gelmektedir.

Yeni Ahit'in ilk dört bölümünü oluşturan kanonik İncil'lerden Matta ve Yuhanna İncilleri havariler tarafından yazılmıştır.

[değiştir] İsa'nın Oniki Havarisi

Simun (Petrus): Orjinal metinlerdeki adı "Simon" veya "Simeon"dur. Havari Andreas'ın kardeşi, Celile'li bir balıkçıdır. Kilisesini üzerine inşa edeceği kayaya ithafen "Petrus" adı İsa tarafından verilmiştir. İsa tarafından kendisine diğer havarilerin önderliği mevkii layık görülmüştür (Matta 16:18, Yuhanna 21:15-16). Roma'da öldürülmüştür. Roma Katolik Kilisesi'nin ilk piskoposu kabul edilir. 29 Haziran Aziz Petrus günüdür.

İsa, Romalılar ve kendisinin Mesih olduğuna inanmayan Yahudiler tarafından çarmıha gerilmek üzere yakalandığında İsa'nın Havarisi olduğunu üç defa inkâr etmiştir. İnkâr edeceği İsa tarafından Son Yemek'te kendisine bildirilmiştir ancak Petrus buna inanmamıştır. Dört İncil'de de bu olay aynı şekilde anlatılır.

Andreas: Simun'un kardeşi, Celile'li balıkçı. X şeklindeki çarmıhta ölmüştür. İskoçya ve Rusya'nın baş azizidir. 30 Kasım Aziz Andreas günüdür.

Büyük Yakup: Zebedi'nin oğlu, Yuhanna'nın kardeşi. I. Herod Agrippa tarafından öldürülmüştür. 25 Temmuz Aziz Yakup günü olarak kutlanır.

Yuhanna: Zebedi'nin oğlu, Yakup'un kardeşi. Yeni Ahit'in dördüncü incili olan Yuhanna İncili'ni yazmıştır. 27 Aralık Aziz Yuhanna günüdür.
Filipus: 1 Mayıs, Aziz Filipus günüdür. Sezar'a karşı gelmesinden dolayı, Bugün Türkiye'de bulunan Hierrapolis ( Pamukkale) kentinde Roma askerlerince şehit edilmiştir. Aziz naaşı Pamukkale'de bulunmaktadır. Mezarına ne Hristiyan dünyası nede İslam dünyası sahip çıkmamaktadır.

Bartalmay: Ermenistan'da canlı canlı derisinin yüzüldüğü söylenir. Bu nedenle dericilerin azizidir. 24 Ağustos Aziz Bartolomew günüdür.

Tomas: "Şüpheci Tomas" veya "İkiz" olarak da bilinir. İsa'nın yaralarına dokunana kadar dirildiğine inanmayacağını söylemiştir. 21 Aralık Aziz Tomas günüdür.

Matta: Vergi memurudur. Yeni Ahit'in birinci incili olan Matta İncili'nin yazarıdır. 21 Eylül, Aziz Matta günüdür.

Küçük Yakup: Alfay'ın oğlu. Doğu Kilisesi'nde 10 Ekim, Batı Kilisesi'nde 1 Mayıs Aziz Yakup günüdür.

Yehuda (Taday): Yakup'un kardeşidir. Pers topraklarında Simon ile birlikte öldürülmüştür. 28 Ekim Simun'la birlikte Azizler günü olarak kutlanır.

Simun (Yurtsever): Pers topraklarında Yehuda (Taday) ile birlikte öldürülmüştür. 28 Ekim Taday'la birlikte Azizler günü olarak kutlanır.

Yehuda (İşkariot, Kariot'lu) (İbranice: יהודה איש־קריות, Latince: Iudam Iscariotem, Yunanca: Ιούδας Ισκαριώτης): 30 gümüş dinar için İsa'ya ihanet ederek yakalatmıştır. Vicdan azabından intihar etmiştir. 2006 yılında da National Geographic Society tarafından yaklaşık 1800 yıl önce yazılmış "Yehuda'nın Müjdesi"'ne ulaşılmıştır.

Yehuda'nın Müjdesi, İskariot (katil) olarak adlandırılmış Yehuda'nın İsa'yı Romalılara ve Yahudilere ispiyonlamasının arkasında başka güdüler olabileceği ve suçsuz olabileceği tartışmalarını gündeme getirmiştir.

Matthias: 13. Havari. Yehuda'nın yerine seçilmiştir. Doğu Kilisesinde 9 Ağustos, Batı Kilisesinde 14 Mayıs Aziz Matthias günüdür.

Ayrıca Aziz Barnabas çeşitli kaynaklarda havarilerden sayılır. Bugün elimizde bulunan incillerden başka Aziz Barnabas incilide bulunmaktadır. Aziz Barnabas incili, Matta, Markos, Luka ve Yuhanna incillerinden biraz farklıdır. İsa'nın kişiliği bu İncilde Tanrı'nın oğlu şeklinden ziyade örnek insan modeli şeklindedir. Teslis inancına ters düşen Monotheist özelliği yüksek bu incil, bugünkü teslis (Trinity) inancına sahip Hristiyanlıkça da kabul görmez.