İskenderiye Rum Ortodoks Patrikhanesi

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara

İskenderiye Rum Ortodoks Patrikhanesi (İskenderiye ve Tüm Afrika Rum Ortodoks Patrikliği olarak da adlandırılır), bağımsız ortodoks patrikliği. Ortodoks Hristiyan dünyasının dört büyük patrikhanesinden biri (öbürleri Antakya, Kudüs ve İstanbul patrikhaneleri) olan İskenderiye, kilise hiyerarşisi içinde Konstantinopolis (İstanbul) Kilisesi'nden sonra ikinci sırada yer alır. İncil yazarı Aziz Markos'un ardılı sayılan İskenderiye patriği Afrika'da Ortodoks Kilisesi'nin başıdır.

Kilisenin kökeni, Hıristiyanlığın ilk döneminde çoğunlukla Mısır'da yaşayan Yunanlıların oluşturduğu Melkailere dayanır. 325 yılında yapılan Birinci Konsil'de (İznik Konsili) Roma ve Antakya'yla birlikte "Ekümenik (Evrensel) Kiliseler"den biri olarak tescil edildi.[1] Melkailer Bizans imparatorunun tutumunu benimseyerek Kalkedon (Kadıköy) Konsili'nin (451) İsa'nın insani ve tanrısal iki doğası bulunduğu yönündeki kararı onaylarken Mısırlı Hıristiyanların çoğunluğu bu tanıma karşı çıkarak, Kopt Kilisesi'ni kurdular; bu kilisenin başı da "İskenderiye patriği" unvanını taşıyordu. Öteki Ortodoks Hıristiyanlara bağlı kalan küçük Yunan azınlığı 7. yüzyılda Müslüman egemenliği altına girdi. Ama gitgide daha da küçülmekle birlikte İskenderiye ve Kahire'de varlığını korudu.

Mısır'ın zenginliği 19. yüzyılda binlerce Rum ve Süryani'nin Mısır'a göç etmesine yol açtı. Bunun sonucunda Mısır'da Yunan Ortodoks Kilisesi hızla büyüdü. 20. yüzyılda Mısır dışındaki Afrika ülkelerinde birçok Ortodoks yerleşmesinin kurulması Tunus'ta, Libya'da, Trablusgarp'ta, Etiyopya'da, Addis Ababa'da, Sudan'da Hartum'da ve Johannesburg'da Ortodoks piskoposluklarının ortaya çıkması sonucunu doğurdu.

1960'larda patriklik, genellikle Kahire'de oturan Yunan uyruklu piskoposların yönetiminde Uganda, Kenya ve Tanzanya'da yerli Ortodoks cemaatlarin gelişmesini destekledi. Tanzanya'da bu ülke yurttaşları arasında piskoposluğa yükselenler de oldu. Mısır'da Ortodoksların sayısı sürekli azalmaktadır. Kilisenin üye sayısı tam bilinmemekle birlikte, 1980'lerde 110 bin dolayında olduğu sanılmaktadır.

Bugün, yerel olarak pek büyük bir önem taşımayan İskenderiye Patrikliği, bütün Afrika kıtası Ortodoksları üzerinde yargı yetkisine sahiptir. İskenderiye Kilisesi, bazı büyük patrikleriyle ün kazanmıştır: Aleksandros, Athanaios, Kyrillos, Dioskoros, Büyük din sapkınları döneminde, bu patrikhane tanrıbilim konusunda ateşli tartışmalara sahne oldu.

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]