Lüksemburgca

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Lüksemburgca
Lëtzebuergesch
Ana dili olanlar Lüksemburg, Belçika, Fransa, Almanya
Konuşan sayısı 400,000[1] (2010)  (tarih gerekli)
Dil aileleri
Varsayılan
  • Lüksemburgca
Yazı sistemi Latin
Dil kodları
ISO 639-1 lb
ISO 639-2 ltz
ISO 639-3 ltz

Lüksemburgca (Lüksemburgca: Lëtzebuergesch, Fransızca: Luxembourgeois, Almanca: Luxemburgisch) Lüksemburg'un resmi dillerinden biridir. 1984 yılında Almanca ve Fransızca'nın yanında, Lüksemburg'un resmî dili olarak kabul edilmiştir. Dünya çapında 320,830 kişi Lüksemburgca konuşabilmektedir.[2]

Dil Ailesi[değiştir | kaynağı değiştir]

Lüksemburgca, Hint-Avrupa dil ailesi hiyerarşisinin alt gruplarından Orta Aşağı Almanca dil grubunun Batı Merkezi Almanca kısmında yer alan bir dildir. Zaman zaman Lüksemburgca bir Almanca ağzı olarak görülür.

Alfabe[değiştir | kaynağı değiştir]

Lüksemburgca 26 harfli bir Latin Alfabesi'yle yazılır. Diyakritik işaret olarak "é", "ä" ve "ë" olarak 3 farklı harf almıştır.

Değişim[değiştir | kaynağı değiştir]

Bir sözcüğün sonunda yer alan -n, başka bir sözcükle birleşme olduğunda silinir.

(Sözcükler arasında) den + Ball → de Ball ("Top"), wann + mer ginn → wa mer ginn ("Biz giderken")
(Birleşik sözcüklerde) Dammen + Schong → Dammeschong ("Kadın ayakkabıları")

Aşağıdaki gibi durumlarda ise -n silinmez:

  • n, d, t, z, or h harflerinden önce.
den Tuerm ("kule"), wann hien drénkt ("O (eril) içerken")
Gromperenzalot ("Patates salatası"), fënnefandrësseg ("35")
  • Bir sesli harften önce
den Apel ("elma"), wann ech ginn ("Ben giderken")
Ouerenentzündung ("kulak iltihabı")
  • Cümlenin sonunda veya bir noktalama işaretinden önce.
Ech hunn (wéi gëschter) vill geschafft. ("Çok iş yaptım (Tıpkı dün olduğu gibi)")
  • Bu silme, başlarında s: säin, si/se/s', sech, seng, sou (Ve belki diğerleri) bulunan sözcüklerde ve bunları takip eden sözcüklerden önce isteğe bağlıdır.

Küçük bir sözlük[değiştir | kaynağı değiştir]

  • eent - 1
  • dräi - 3
  • véier - 4
  • aacht - 8
  • siwwenzéng - 17
  • Moss - kız
  • Schong - ayakkabı
  • Suen - para
  • Timber - posta pulu
  • Wéi al bass du? - Kaç yaşındasın?
  • Mäin Num ass ... - Adım ...
  • Äddi! - Eyvallah!
  • An der Rei. - Tamam.
  • Pleséier - sevinç, eğlence
  • Tommel-dech! - Haydisene!
  • Paräis - Paris
  • Zännbiischt - dış fırçası
  • Boîte - disko

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]