Zoe Karbonopsina

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
VII. Konstantin ve Zoe Karbonopsina

Zoe Karbonopsina, ayrıca Karvounopsina ya da Carbonopsina, i.e., "Kömür siyahı gözlü" (Yunanca: Ζωή Καρβωνοψίνα, Zōē Karbōnopsina), İmparator VI. Leon'un dördüncü karısı, İmparator VII. Konstantin'in annesi.

Leon ile evliliği[değiştir | kaynağı değiştir]

Zoe Karbonopsina, Vakanüvis Günah Çıkartıcı Teofanes'in akrabası ve Amiral Himerios'un yeğenidir. Erkek velihat arzusu duyan VI. Leon, metresi Zoe'nun 905 yılının sonunda geleceğin imparatoru VII. Konstantin'i doğurmasından hemen sonra 9 Ocak 906 tarihinde evlendi. Üçüncü karısı Eudokia da 901'de veliaht bırakmadan ölmüştü. Zoe Karbonopsina ile dördüncü evliliğini yapmaya kalkınca kilisenin ve devlet ileri gelenlerinin tepkisi büyük oldu. Patrik Nikolaos Mistikos çocuğu, ancak Leon'un Zoe'yi terk etmesi koşuluyla vaftiz etti. Fakat Leo vaftizin hemen ardından Zoe'yi imparatoriçe ilan etti. Patrik Mistikos'u istifa ettirerek yerine Euthimios'u geçirdi.

Leon 912 yılında öldü. Yerine kardeşi Aleksandros imparator oldu. Aleksandros, Nikolaos Mistikos geri çağırıp, Zoe'yı saraydan attı. Zoe, saraya Aleksandros'un 913 yılında ölümünden sonra döndü. Fakat Nikolaos Mistikos, Senato ve din adamlarının desteğini alarak Zoe'yu rahibe olmaya zorladı. Nikolaos Mistikos'un Bulgarlara verdiği tavizler onun sevilmeyen birisi haline getirdi ve 914 yılında Zoe, Nikolaos Mistikos'ı yerinden edip kendisi taht naibi oldu. Nikolaos Mistikos, patrik kalmak kaydı ile isteksiz Zoe'nun imparatoriçeliğini tanıdı.

Taht Naipliği[değiştir | kaynağı değiştir]

İmparatorluk bürokratları ve aynı zamanda sevgilisi etkili general Leo Fokas'ın desteği ile hümdarlık yaptı. Bulgar Çarı I. Simeon'un imparator olarak tanınması ve onun kızı ile VII. Konstantin ile evlilik ayarlanması gibi tavizleri kaldırmak ilk icraatı oldu. Bu, Bulgarlar ile savaşı yeniden başlattı. Bu savaş, Güney İtalya ve Doğu sınırlarında askeri operasyonlar nedeniyle rahatsız edilen Bizanslılar için kötü başladı. 915 yılında, Zoe'nun birlikleri Ermenistan'ı istila eden Arapları yendi ve Araplar ile barış anlaşması imzalandı. Bu, Zoe'nun elini güçlendirip, Bizans Trakyasının içlerine girip Adrianople'yi işgal eden Bulgarlara karşı büyük bir sefer düzenleme imkanı verdi.

Acheloos'ta Bizans ilerleyişi, Madrid Ulusal Kitaplık'ta bulunan Skilitzes yazmasından bir minyatür

Sefer iki uçlu bir çatal şeklinde bir saldırıydı. Bir uç, güneyden Leo Fokas komutasında ana Bizans ordusu, diğer uç kuzeyden Romanos Lekapenos komutasındaki Bizans Donanması tarafından Tuna'ya çıkarılan Peçeneklerdi. Ancak plan bu şekilde gerçekleşmedi. Peçenekler, kısmen Lekapenos'un liderleri ile kavga etmesi [A 1] kısmen Bizans planına bağlı kalmaksızın kendilerinin yağmalamaya başlamaları nedeniyle Bizanslılara yardım etmediler. Hem Peçenekler hemde donanma desteğinden mahrum Fokas, Acheloos savaşında Bulgar Çarı I. Simeon'un karşısında ağır bir yenilgi aldı. Bizans İmparatorluk ordusu neredeyse yok oldu, Fokas zorlukla kurtuldu. Simeon, Konstantinopolis'e yürüyüşe geçti. Fokas toplama bir kuvvetle Simeon'in ilerleyişini durdurmaya teşebbüs etti ama sürpriz bir gece atağı sonucu gene yenildi.[1][2][3]

Bu askeri felaketler, Zoe'nun hükümdarlığını zayıflattı, ortada ordusu Boğaziçi boyunca kamp yapan Fokas'ın tahtı genç VII. Konstantin'den (913–959 arası hükümdar) almak için plan yaptıklarına dair fısıltılar dolaşmaya başladı. Runciman'a göre Zoe zaten iktidarını sağlamlaştırmak için Fokas ile evlenmeyi planlıyor olabilir.[4] Birkaç hafta sonra, Romanos Lekapenos, kızı Helena'yı genç imparator VII. Konstantin ile evlendirdi ve basileopator ünvanı alıp İmparatorluğun gerçek hükümdarı oldu.[5][6] Zoe ise rahibe olmaya zorlandı.

Ek açıklama[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Steven Runciman, sebep olarak Peçeneklerin Bulgarlardan rüşvet almasını önerir.

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Runciman (1929), pp. 54–56, 85
  2. ^ Treadgold (1997), pp. 474–475
  3. ^ Guilland (1976), p. I 440
  4. ^ Runciman (1929), pp. 57–58
  5. ^ Treadgold (1997), p. 475
  6. ^ Runciman (1929), pp. 59–60
Önce gelen:
Eudokia Baïana
Double-headed eagle of the Greek Orthodox Church.svg
Bizans İmparator Eşi

906–912
Sonra gelen:
Helena Lekapene