Ğ

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Şuraya atla: kullan, ara

Şablon:Türk Alfabesi Ğ ya da ğ harfi Türkçe, Azerice, Kırım Tatarcası, Kazan Tatarcası ve Lazca, Gürcüce, Megrelcede kullanılır. Türk alfabesinin 9. harfidir. Bu harfin Unikodu büyük harf için U+011E, küçük harf için U+0011F'dir. Okunuşu yumuşak ge'dir. Kafkas dillerinde ise boğazıl bir h gibidir.

Azerice, Kırım Tatarca ve Tatarcada Kullanımı[değiştir | kaynağı değiştir]

Türkçede bir sözcüğün başına gelmeyen ğ harfi, Kırım Tatarca'da ve Tatarca'da gelebilir. Örneğin Arapçada ve Türkçede Abdullah olarak yazılan bu isim Tatarca'da Ğabdulla olarak yazılır. Yani başına ğ gelir. Ayrıca; Kırım Tatarcasında ğ harfi kalın g olarak kullanılır. Örneğin, garp kelimesi ğarp olarak yazılır. Bu Türk dillerindeki "ğ" sesi oldukça kalın ve gırtlağa yakın telaffuz edilir. Yani Türkçede o kadar yumuşamıştır ki görevi kendinden önceki ünlüyü uzatmak olmuştur. Ancak bu dillerde kalın olarak çıkarılır. Türk Kirillerinde Ğ'ye karşılık olarak "ғ" ya da "гъ" harfleri kullanılmaktadır.

Hırıltılı G Sesi (Ƣ)[değiştir | kaynağı değiştir]

Günümüzde kullanılmayan Tatar jaŋalif ortografisinde ve ayrıca Uniform Türk Alfabesinde Ƣ harfi ile yazılırdı. Ancak bu harf gerçekte bazı dillerde, Anadolu Türkçesinin İstanbul ağzındaki Ğ (Yumuşak G) sesinden biraz farklıdır. “Yumuşak-G” (Ğ) harfine benzer ama sert ve hırıltılıdır (Kiril Ӷ, Ghe). Almanların gırtlaktan çıkan R harfinin taşıdığı ses değerine benzer (Ř). Arapçadaki Gayın (غ) harfidir. Batı Anadolu Türkçesinde Ğ sesine dönüşmüştür, ancak Türkiye’nin doğu bölgelerinde yaygındır. Arapçanın latinizasyonunda Ģ ile gösterilir. Örneğin: Doģan (Doğan). Buradaki Ğ hırıltılı olarak söylenir. Bazı dillerde, örneğin Gagavuzca ve Kırgızca’da Ğ harfi sesli harflerin ard arda iki kere yazılmasıyla -gizli olarak- elde edilir. Örneğin: Uur (Uğur)

Uniform Türk Alfabesinin yerine yeni alfabelerin benimsenmesiyle Ƣ harfi aşağıdakilerle değiştirilmiştir.

  • Azeri: Ğ, ğ
  • Tatar: Г, г (Kiril), Ğ, ğ (Latin)
  • Başkurt: Ғ, ғ
  • Kazak: Ғ, ғ
  • Uygur: غ (Arap), Ғ, ғ (Kiril), GH gh (Latin)
  • Yakut: Ҕ, ҕ
  • Özbek: Gʻ gʻ
  • Tacik: Ғ, ғ
ISO standartlarına göre temel Latin alfabesi
Aa Bb Cc Dd Ee Ff Gg Hh Ii Jj Kk Ll Mm Nn Oo Pp Qq Rr Ss Tt Uu Vv Ww Xx Yy Zz
Özel işaret almış G harfi
Ters şapka işaretini kullanan harfler

tarih paleografi türetimler diyakritik noktalama rakamlar harf listesi