İçeriğe atla

Yılmaz Gruda

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Yılmaz Gruda
DoğumAhmet Yılmaz Gruda
14 Mart 1930(1930-03-14)
İstanbul, Türkiye
Ölüm25 Temmuz 2023 (93 yaşında)
Güngören, İstanbul, Türkiye
Ölüm sebebiBöbrek yetmezliği
Defin yeriKaracaahmet Mezarlığı, İstanbul
MilliyetTürk
UğraşOyuncu, şair, oyun yazarı, çevirmen
Etkin yıllar1956-2023
EvlilikTolga Tiğin
(e. 1957; b. 1963)
Ayşen Erman
(e. 1965; b. 1976)
Türkan Gruda
(e. 1985; ö. 2014)
Çocuk(lar)Elgin Gruda (d. 1960)
Mediha Elvan Gruda
(d. 1968; ö. 2023)
Ebeveyn(ler)Hasan Gruda
Emine Mediha Aytaç

Ahmet Yılmaz Gruda (14 Mart 1930, İstanbul - 25 Temmuz 2023, İstanbul), Türk tiyatro, sinema ve dizi oyuncusu, şair, oyun yazarı, tiyatro yönetmeni, çevirmen ve reklamcı.[1]

Bir süre İkinci Yeni akımı içinde yer aldı. Attila İlhan ile birlikte Mavi akımının öncüsü oldu. Birçok filmde, tiyatro oyununda ve dizide rol aldı. Hem oyunculuğu hem de yazarlığı, şairliği ile çeşitli ödüllere değer görüldü.

Hayatı

[değiştir | kaynağı değiştir]

1930'da İstanbul'da doğdu. Adı, Ahmet Yılmaz Arkon'du. Babası Hasan Bey, annesi Emine Mediha (Aytaç) Hanım'dır. Hasan Bey, ülkesi Arnavutluk'tan bir kan davası nedeniyle ayrılıp İstanbul'a yerleşmiş; sütçülükle uğraşırken Emine Mediha Hanım ile tanışıp evlenmiştir.[2] Çift bir süre sonra boşanınca Yılmaz Gruda, Ankara'ya taşınan babası ile yaşadı.

Çok küçük yaşta edebi ürünler vermeye başladı. Mahmut Makal'ın Bizim Köy kitabından esinlenerek 12-13 yaşlarında iken yazdığı Memo adlı roman, bölümler halinde bir gazetede yayımlanmaya başladı.[3] Gazete kapanınca romanını Memo'ya Mektuplar adlı şiire dönüştürdü. Şiir, 'Yağmur ve Toprak' adlı şiir dergisinde yayımladı.

Yılmaz Gruda, ilköğrenimini İstanbul'da tamamladıktan sonra eğitimine bir süre Ankara Ticaret Lisesi'nde devam etti. Lise öğrenimini yarıda bırakıp devlet memuru olan Gruda, şiir yazmayı sürdürdü. Şiirleri Varlık, Kaynak gibi gazete ve dergilerde yayımlandı.[4] Bir süre İkinci Yeni akımı içinde yer aldı. 1952'de Mavi dergisinde şairane bir anlatım içeren şiirler yazdı. Böylece Attila İlhan ile birlikte Mavi akımının öncüsü oldu.[4] "Gruda" müstear adını benimsedi[5].

1954'te memuriyetten istifa etti ve İstanbul'a gitti.[5][6] 1955-1956 yıllarında Tiyatro Derneği Cep Tiyatrosu'nda iki sezon sahneye çıktı. Oyunculuk yaşamına Ankara Devlet Tiyatrosu'nda devam etti. Ankara Meydan Sahnesi ve Nisa Serezli topluluklarında görev aldı. İstanbul'da Büyükşehir Belediyesi'ne ait Muammer Karaca Tiyatrosu'nu yönetti. 1959'da ilk kez Çağdaş Meddah adlı tek kişilik gösteriyi sahneye koyup oynadı. Efendiler Lütfen Şapkanızı Çıkarın (1958), Susanların Sonu (1960), ve Körün Gözü (1960) oyunlarını yazdı.[7] Kasetçi adlı oyunu ile eşi Türkan Gruda ile yazdığı Sultan Aziz Vakası ve Kavuklu Hamdi 'nin yaşamını anlatan Kavuklu Hamdi oyunu en önemli eserlerindendir. [7][8]

1959'dan itibaren çok sayıda sinema filmi ve televizyon yapımında rol aldı. Dokuz Dağın Efesi rol aldığı ilk film idi. 2004-2007'de yayımlanan Yabancı Damat adlı komedi dizisinde canlandırdığı Celayir Usta rolü ile geniş bir kitle tarafından tanındı.

Çarmıh'taki Yeni Mehmet (1963) adlı şiir kitabı, onun yayımlanan ilk eseridir. Şiirlerin yanı sıra tiyatro, sinema ve kitap eleştirileri yayımladı. Tiyatro ilgili görüşlerini ve tecrübelerini Şu Bizim Tiyatromuz adlı eseri ile okurlara aktardı. Anton Çehov'dan çevirdiği Tek Perdelik 9 Oyun 1984'te yayımlandı. Anton Çehov'un Evliliğin Halleri'ni, 25 Ekim 2020'de 90 yaşına iken Harbiye Cemil Topuzlu Açıkhava Tiyatrosu'nda shaneledi. .[9]

Gruda, bir süredir tedavi gördüğü Özel Güngören Hastanesi'nde 25 Temmuz 2023 tarihinde 93 yaşında öldü. Üsküdar Musahipzade Celal Sahnesi'ndeki törenin ardından cenazesi, Şakirin Camii'nde kılınan cenaze namazının ardından Karacaahmet Mezarlığı'nda toprağa verildi.[10]

Tiyatro oyunları

[değiştir | kaynağı değiştir]

Oynayanlar: Ulvi Uraz, Ayfer Feray, Haldun Dormen, Altan Erbulak, Yılmaz Gruda, Metin Serezli, Turgut Boralı, İzzet Günay[11]

Filmografisi[12][13]

[değiştir | kaynağı değiştir]

Yazdığı Kitapları

[değiştir | kaynağı değiştir]
  • Sımayıl ile Razıya (Taş Baskı) / Bir Sevda Romanı, Kırmızı Kedi Yayınevi, Roman, Ekim 2020
  • Bir Devlet Memurunun Ölümü, Anton Çehov, Çeviren: Yılmaz Gruda, İnkılap Yayınevi, Roman, Ağustos 2018
  • Gelir Ergeç / Karşı Roman, Berfin Yayınları, Roman, Şubat 2017
  • Yeşilçam Cehennemi, Bilgi Yayınevi, Roman, Mayıs 2016
  • Kendi ile Kendisi, Hayal Yayınları, Şiir, Mart 2013
  • Sultan Abdülaziz Vak'ası, Bilgi Yayınevi, Roman, Kasım 2012
  • Kavuklu Hamdi, Ortaoyunu, Mitos Boyut Yayınları, Piyes, Ocak 2011
  • Köylü Devrimci Börklüce Mustafa, Berfin Yayınları, Efsane, Mart 2008
  • Çağdaş Edep-Erkan Görgü Kitabı, Kaynak Yayınları, Deneme, Aralık 2007
  • Bir Başka O - Oratoryo, Kaynak Yayınları, Şiir, Şubat 2007, ISBN 978-975-343-486-7
  • Manzum Nasreddin Hoca Fıkraları, Kaynak Yayınları, Mizah-Fıkra, Haziran 2006, ISBN 978-975-343-457-7
  • Marathon "Bir Uzun Koşu", Şiir, Bilgi Yayınevi, Haziran 2002, ISBN 978-975-494-994-0
  • Çerçi Zeus - Bir Çağdaş Mitoloji Denemesi, Öteki Yayınevi, 1997, ISBN 975-8012-58400-1
  • Çarmıhtaki Yeni Mehmet, Öteki Yayınevi, Şiir, 1997, ISBN 975-8012-56-8
  • Camdaki Düşman, Öteki Yayınevi, Şiir, 1996
  • Tek Perdelik Dokuz Oyun, Anton Çehov, Çeviren: Yılmaz Gruda, Bilgi Yayınevi, Piyes, 1994, ISBN 975-494-437-7
  • Kül Altındaki Kor, Anton Çehov, Çeviren: Yılmaz Gruda, Kabalcı Yayınevi, Piyes, 1993
  • Şu Bizim Tiyatromuz, Koza Yayınları, İnceleme, 1976
  • Biraz Reklam Alır mısınız, Kelebek Yayınları, Kasım 1986

Ödüller

[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça

[değiştir | kaynağı değiştir]
  1. ^ "Yılmaz Gruda". Facebook. Yılmaz Gruda. 
  2. ^ Eğilmez Kaya, Hatice (2022-08-29). "San'at Üzre Bir Derûn Söyleşi 2". Akdoğyan Yayınevi. Erişim tarihi: 2025-11-04. 
  3. ^ İncesu, Kadir (26 Temmuz 2023). "Şiir, tiyatro, sinema: Yılmaz Gruda". Evrensel.net. 29 Temmuz 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2025-11-04. 
  4. ^ a b "İçi Dışı Hep Mavi: Yılmaz Gruda". 16 Nisan 2020. 26 Temmuz 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Temmuz 2023. 
  5. ^ a b "CEMAL SÜREYA İLE YARI-GİZLİ BİR ŞAİR: YILMAZ GRUDA'NIN ŞİİR DERGİSİ PROJESİ » Cafrande Kültür Sanat". Cafrande Kültür Sanat. 2023-07-28. 20 Mart 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2025-11-04. 
  6. ^ "Yılmaz Gruda Hakkında Bilgi". İnsan Okur. 2014-04-26. 23 Ocak 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2025-11-04. 
  7. ^ a b Kanter, Fatih (20 Şubat 2019). "Yılmaz Gruda". Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü. 6 Ağustos 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2025-11-04. 
  8. ^ Aysan, Eren (2023-07-29). "Yılmaz Gruda'nın ardından..." Cumhuriyet. 3 Ekim 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2025-11-04. 
  9. ^ "Yılmaz Gruda". Facebook. Yılmaz Gruda. 26 Ekim 2020. 4 Aralık 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  10. ^ "Yeşilçam'ın duayen oyuncusu Yılmaz Gruda hayatını kaybetti". Cumhuriyet. 25 Temmuz 2023. 25 Temmuz 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Temmuz 2023. 
  11. ^ "Tiyatro Tenkitleri" (PDF), 14. Sinema 60 dergisi. 1961. s. 23. 17 Nisan 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). 
  12. ^ "Yılmaz Gruda". TSA. 9 Mayıs 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  13. ^ "Yilmaz Gruda". imdb. 3 Nisan 2009 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  14. ^ "Tophaneli Murat". Youtube. Fanatik. 24. dakika. 4 Aralık 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  15. ^ "Asiye Nasıl Kurtulur". Youtube. Fanatik. 3:30. dakika. 29 Şubat 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  16. ^ "Aylaklar". TSA. 30 Mayıs 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. 

Dış bağlantılar

[değiştir | kaynağı değiştir]
"https://tr.wikipedia.org/w/index.php?title=Yılmaz_Gruda&oldid=37102211" sayfasından alınmıştır