Frankenstein

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Şuraya atla: kullan, ara
Frankenstein
Yazarı Mary Shelley
Dili İngilizce
Türü Roman
Yayınevi İthaki
Anadilinde
basım tarihi
2002
Dr. Frankenstein, yarattığı canavardan kaçarken. (1831 baskısında kapak içi)

Frankenstein veya Modern Prometheus, Mary Shelley'nin, yazdığı romandır. İlk kez Fransızca olarak 1818 yılında Büyük Britanya'da yayımlanmıştır. Birçok kez sinema ve tiyatroya da uyarlanmıştır.

Felsefi bir roman olan Frankenstein, daha çok korku romanı olarak hatırlanır. Bilinenin aksine Frankenstein yaratığın değil yaratıcısının adıdır.Yaratığın bir ismi yoktur. Romanda toplum dışına itilen, kendi savaşını veren ve bu savaşta yenilen farklı insanların acıklı öyküsü anlatılmaktadır.

Hikaye 18.yüzyılda geçer. Roman Kaptan Walton'ın kız kardeşi Margaret Saville'a yazdığı mektuplarla başlar ve biter. Mektupların tarihleri "17-- " olarak geçtiğinden 1700'lerde,tam olarak belirtilmeyen bir tarihte geçmektedir. Olayları Victor ve canavarın anlatımlarından öğreniriz.

Konusu[değiştir | kaynağı değiştir]

Romanın kahramanı tıp öğrencisi Victor Frankenstein; hastalıklara son verebilmek için insanı yeniden yapmayı, böylelikle de ölümsüzlüğe ulaşmayı istemektedir. Deneyleri sonucunda yaşamın sırrını keşfeder ve bunu üstün bir insan yaratarak kullanmaya karar verir. Çeşitli mezar ve mahzenlerden topladığı ceset parçalarını bir araya getirir. İnsan vücudunun karmaşık parçalarıyla uğraşmanın zorluğu yüzünden 2,50 metre boyunda ve buna orantılı bir genişlikte üstün bir insan yaratmaya karar verir. Kalvenizm, simya ve elektrik gücünü kullanarak aslında isimsiz olan ama okuyucuların kendi adıyla, Frankenstein olarak bildiği ucubeyi yaratır. Fakat ondan memnun kalmaz ve kaçar. Yaratık ise kendisini yaratanı tanıyordur ve neden insanların ondan korkup kaçtıklarını bilmiyordur. Babasını (Dr. Frankenstein'ı) bulup, ondan hesap sormak ister. Yüreği müşfik, mizacı yumuşak olsa da görenlerde korku uyandırdığı için toplumdan tecrit edilir. Bir müddet sonra bir aileyi izlemeye başlayan Frankenstein, ailedeki fertlerin birbirlerine karşı duyduğu sevgiyi görür ve kendisini yalnız hisseder. Babasından bir eş ister; ancak Dr. Frankenstein onun duygularını önemsemez. Yalnızlığı arttıkça acımasızlaşır ve kendisini yaratandan korkunç bir şekilde öç almaya girişir.

Önce Dr. Frankenstein'ın en küçük kardeşini öldürür. Açılan bir dava sonucunda diğer kardeşi ise suçlu bulunur ve idam edilir. Dr. Frankenstein daha bu vicdan azabını çekerken, Elizabeth'le evlendiği ilk gece Elizabeth de canavar tarafından öldürülür. Bunu üzerine canavarı yok etmek üzere peşine düşerek sonunda Kuzey Kutbu'na ulaşır. Kutup kaşiflerinden Kaptan Robert Walton tarafından kurtarılıp onun gemisine alınır .İyice yorgun düşen Victor Kaptan'a hikâyesini anlattıktan sonra ölür. Birkaç saat sonra Kaptan Walton canavarı yaratıcısının cesedinin üzerinde ağladığını görür. Canavar ona yaşamından nefret ettiğini vicdan azabından kurtulmak için kutbun uzak bir köşesinde kendini yakacağını başka birisi daha benzeri bir canavar yaratmasın diye bedenini yok edeceğini söyler. Daha sonra yüzen bir buz parçasına atlar ve karanlıkla sisin ardında gözden kaybolur. Ölüp ölmediği ise belli değildir.

Yaratıcısı Dr. Frankenstein, bilimsel kibrinin, Tanrı'nın yerine geçmeye arzusunun, kadının rolüne soyunmak ve canlı bir varlık "doğurmak" istemesinin bedelini ödeyecektir. Ucube ve yaratıcısının Mont Blanc'ın gölgesinde karşı karşıya gelmeleri ve kutbun ıssız ve vahşi arazilerinde birbirlerini kovalamaları, bir karabasanın sarsıcı etkisi içinde anlatılır.Mary Shelley Victor Frankenstein karakterini 17.yüzyıl'da Almanya'da Franckenstein şatosu'nda doğmuş olan simyacı Johann Konrad Dippel ve 18.yüzyıl İtalyan bilim adamı Giovanni Aldini'den esinlenmiştir.

Yaratığın, tanrısına başkaldırmasını işleyen romanda, Mary Shelley de tanrıya yaşadığı mutsuzlukların sebebini sormaktadır. Annesinin ölümüne sebep olmasının acısı (annesi onu doğururken ölmüştür), mutsuz ve yalnız çocukluğu, sorunlu eşi, ölen çocukları nedeniyle, yarattığı kahraman aracılığıyla tanrıya başkaldırır: -"Madem beni sevmeyecektin, beni neden yarattın?"

Karakterler[değiştir | kaynağı değiştir]

Victor Frankenstein[değiştir | kaynağı değiştir]

Romanın ana kahramanıdır(Zaman zaman Dr.Frankenstein ya da Baron Frankenstein olarak da bilinir.Cenevreli Frankenstein ailesinin en büyük oğludur.Ceset parçalarını birleştirip elektrikle can verdiği yaratıktan tiksinir ve ondan kaçar. Daha sonra yaratık ondan bir eş istediğinde önce söz verip sonra bundan cayar .Canavar intikam için onun sevdiklerinin öldürünce intikam için onun peşine düşer.Kutup bölgesinde kızağındaki köpekler ölüp mahsur kalınca Kaptan Robert Walton tarafından kurtarılır.Ona hikayesini anlattıktan sonra hastalanır ve ölür.(1931 tarihl film ve temel aldığı tiyatro adaptasyonunda Victor Frankenstein ve arkadaşı Henry Clerval'ın ilk adları değiştirilmiş böylece karakterin adı "Henry Frankenstein" olmuştur.)

Frankenstein'ın Canavarı[değiştir | kaynağı değiştir]

Victor Frankenstein'ın ceset parçalarından yarattığı yaratık Yaratıcısı ondan tiksinip onu terk edince laboratuvarından ayrılıp yalnız başına gezmeye başlar.İnsanlarla anlaşmak ister.Ama her yerde öfkeyle karşılanıp kovalanır.Ormanda bir kulübede yaşayan bir ailenin ahırına saklanır.Kulübede yaşaya fakir düşmüş ve kör kalmış bir Fransız soylusu olan De Lacey ve iki çocuğu Felix ve Agatha'yı izleyerek yaşar.Bir süre Felix'in Arap asıllı sevgilisi Safiye kulübeye gelince Felix'in ona verdiği dersleri izleyip konuşmayı öğrenir.Ceketinde bulduğu Victor'un günlüğünden yaratılışını öğrenir.De Lacey'in yalnız kaldığı bir sırada kulübeye gelip onunla arkadaş olmak ister.Ama o sırada kulübeye gelen Felix onu dövüp kovar.O zaman yalnızlığı öfkeye dönüşür ve kendisini yaratıp ölüme terk eden kişiden intikam ister.Öfkesinin dindiği bir sırada bir nehirde sürüklenen bir kızı kurtarır,ama kızın babası onu gördüğün omzundan vurup yaralar o zaman öfkesi iyice artar.Frankenstein'ın kardeşi William'ı öldürür ve madalyonun hizmetçi Justine Moritz'in cebine bırakıp onun suçlanıp ölüme mahkum edilmesine sebep olur.Daha sonra Victor'u aramaya gelir,ona hikayesini anlatır ve bir eş yaratmasını ister.Artık kimseye zara vermeyeceğini eşiyle Güney Amerika'nın ormanlarında insanlardan saklanıp sadece meyveyle besleneceği sözünü verir.Victor önce kabul eder ama daha sonra sözünden döner.Buna kızan Yaratık Victor'ın sevdiği hemen herkesi öldürür ve kendisini kuzeye kadar takip etmesini emreder.Kutupta Kaptan Walton'a vicdan azabından pişmanlık çektiğini,hiç kimsenin ondan kendisinden ettiğinden daha çok nafret edemeyeceğini,Victor'ın yaşıyor olsaydı intikamının onu öldürerek değil sağ tutarak yapması gerekeceğini söyler.Kuzey kutbuna gidip yanında getirdiği odunlarla kendini yakacağını söyler ve yüzen bir buz parçasına atlayıp sisler içinde kaybolur.

Kaptan Robert Walton[değiştir | kaynağı değiştir]

Kuzey kutbu'na keşif gezisine çıkan İngiliz kaptan.Hikayeyi onun kızkardeşi Mrs.Magaret Saville' a yazdığı mektuplarından öğrenilir.Gemisi buzlarla çevrili olduğu sırada uzaktan canavarı kızakla geçerken görür.Daha sonra kızağı parçalanmış Victor Frankenstein'ı kurtarıp gemisine alır.Victor ona hikayesini anlatır daha sonra hasta düşer ve ölmeden önce Kaptan Walton'a yaratıkla karşılaşırsa onu öldüreceğine dair söz verdirir.Ama daha sonra kaptan yaratıkla karşılaştığında ona kendisini yok edeceği sözünü verip yüzen buz parçasına atlar kuzeye doğru sürüklenir.Kaptan Walton da İngiltere'ya dönmeye karar verir.

Elizabeth Lavenza[değiştir | kaynağı değiştir]

Victor'un nişanlısı ve evlatlık kardeşi.İtalyan bir tüccar ve Alman bir annenin yetim kızı olan Elizabeth küçükken Frankenstein ailesi tarafından evlat edinilir.Victor'la evlendiği düğün gecesinde yaratık tarafından öldürülür ve tecavüz edilir

Henry Clerval[değiştir | kaynağı değiştir]

Victor'un en yakın arkadaşı.Cenevreli zengin bir tüccarın oğlu olan Henry şövalye ve kahramanlık hikayelerine meraklıdır.Victor İngolstadt'a okumaya giderken o babasının izin vermemesi üzerine ona katılamaz.Ama babası onun ısrarlarına dayanamaz ve Yaratık kaçtıktan sonra o da İngolstadt'a gelip doğu edebiyatı üzerine eğitim alır.O da Yaratık tarafından öldürülür.

Dr.Waldman[değiştir | kaynağı değiştir]

Victor'un İngolstadt üniversitesindeki en sevdiği öğretmeni.Simyacıların modern bilime katkılarını anlatıp Victor'ın önünü kaçmıştır.

Dr.Krempe[değiştir | kaynağı değiştir]

Victor'un İngolstadt Üniversitesindeki öğretmenlerinden.Victor'un Simya araştırmalarını küçümser.

Alphonse Frankenstein[değiştir | kaynağı değiştir]

Victor'un babası Cenevreli asil bir yargıç.İsviçre Cumhuriyeti'nde önemli görevler üstlenmiştir.Elizabeth'in ölüm haberini alınca o da çok üzülür ve yatağa düşüp kısa sürede ölür.

Ernst Frankenstein[değiştir | kaynağı değiştir]

Victor'ın ortanca kardeşi.Victor bütün ailesi öldükten sonra ona ne olduğunu anlatmaz.(Bir ihtimal aileden bir o sağ kalmış olabilir.Marvel Comics'in Frankenstein çizgi romanında Frankenstein ailesinden bir tek o sağ kalmış ve ailenin soyunu o sürdürmüştür.Ayrıca yine Marvel'a göre Mary Shelley'e yaratığın hikayesini o anlatmıştır.)

William Frankenstein[değiştir | kaynağı değiştir]

Victor'ın küçük kardeşi Yaratığın ilk kurbanıdır.

Justine Moritz[değiştir | kaynağı değiştir]

Frankenstein ailesine hizmetçilik yapmış olan genç bir kız.Yaratık William'ı öldürdükten sonra ,çocuğun boynundaki madalyonu,onu ararken uyuya kalmış Justine'in cebine bırakır.Böylece Justine William'ın ölümünden suçlu bulunup asılır.

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]