Harp Akademileri

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Harp Akademileri
Harp Akademileri logosu.png
Etkin 20 Temmuz 1848–31 Temmuz 2016
Ülke  Türkiye
Bağlılık Türk Silahlı Kuvvetleri
Tipi Askeri akademi, askeri kurs
Görevi Personel Eğitimi
Büyüklük Ordu
Karargâh Yenilevent, Beşiktaş, İstanbul
Yıldönümleri 29 Haziran 1969
Harp Akademileri Günü

Harp Akademileri Türk Silahlı Kuvvetlerine bağlı yüksek lisans düzeyinde eğitim ve öğretim veren, Türk Silahlı Kuvvetlerine nitelikli kurmay subay yetiştiren bir askerî akademiydi. Eğitim ve öğretim faaliyetlerin Yenilevent'teki yerleşkesinde sürdürüyordu. 31 Temmuz 2016 tarihinde 15 Temmuz darbe girişiminden sonra ilan edilen OHAL kapsamındaki Kanun Hükmündeki Kararname ile birlikte kapatıldı. Aynı KHK'da yapılan düzenlemeyle Enstitüler adı altında Milli Savunma Üniversitesine bağlı olan yeni bir yapı oluşturuldu.[1]

Tarihi[değiştir | kaynağı değiştir]

Harp Akademisinden mezun olan Kurmay Yüzbaşı Mustafa Kemal (11 Ocak 1905)

1848 yılında kurulmuş olan "Erkan-ı Harbiye Mektebi" (Harp Akademileri) ilk mezunlarını 1849 yılında verdi.[2] 18. yüzyılın ilk yarısında küresel gelişmelere paralel olarak Osmanlı İmparatorluğu geniş bir yelpazede ordu teşkilatı dahil reformlar gerçekleştirdi. 1845 yılında Kara Harp Okulu (Mekteb-i Harbiye Komutanı Mehmed Emin Derviş Paşa, Hariciye Nazırı Keçecizade Fuat Paşa ve Şeyhülislam Arif Hikmet'ten oluşan Askeri Talim Kurulu Başkanı Sultan Abdülmecid'in idari emriyle askeri liseler kurulmuş; Harp Akademisi eğitim süresi dört yılda çıkarılmış[3] ve Avrupa orduları gibi kurmay subay yetiştirmek için yeni kurslar açılmıştır. Akademi, bu süreçten sonra kurumsal bir kimlik kazanmıştır.

Akademi için kurulması planlanan ilk yerleşke olarak İstanbul seçilmiştir. Harbiye'deki bina 1854'ün başlarında Osmanlı'nın Kırım Savaşı'ndaki müttefiki Fransız birliklerine misafirhane ve hastane olarak tahsis edildiğinde akademi, bugün "Taşkışla" olarak bilinen İstanbul Teknik Üniversitesi binasına geçici olarak taşınmıştır. 1858'in sonunda akademi ve genelkurmay kursları Gülhane Askeri Tıp Akademisi'ne (GATA) taşındı. 1862 yalında Kırım Savaşı sırasında yanan ve restore edilen Harbiye'deki eski yerleşkeye geri dönüldü. 2 yıl sonra, bugünkü Deniz Harp Okulu, Osmanlı İmparatorluğu Donanması'nın kurmay okulu olarak kuruldu. Osmanlı Ordusu'nun yeniden yapılanma çabalarının bir parçası olarak, kurmay kolejleri ve diğer askeri okullar için 1866'da yeni düzenlemeler yapıldı. Bu düzenlemelerle akademi eğitimi üç yıla çıkarıldı ve ek askeri kurslarla tatbikatlara ve uygulamalı eğitime ağırlık verildi. Kurmay subay olmak başlangıçta başlı başına farklı bir kol olarak görülse de, 1867'den itibaren piyade, süvari ve topçu gibi branşlarda kurmay subay yetiştirmek için yeni programlar uygulanmaya başlandı. 1899 yılında, kurmay subay kursları ve kurmay adayı subayların eğitimine ek olarak daha yüksek askeri eğitime sahip subay yetiştirilmesi gerektiği görüşü benimsendi ve ardından, daha fazla sayıda subay, kurmay subay kurslarına kabul edilmeye başlandı. Bu süreç 1908 yılına kadar devam etti.

Mustafa Kemal Atatürk, 57. dönem kurmay kursunu başarıyla bitirmiştir. Atatürk, 1902 yılında kabul edildiği Harbiye'deki akademiden kurmay subay olarak 1905 yılında mezun olmuştur. Akademinin Harbiye’deki eski binası günümüzde Askeri Müze olarak kullanılmaktadır.

İkinci Meşrûtiyet sonrası dönem[değiştir | kaynağı değiştir]

Yıldız Sarayı önündeki Osmanlı Ordusu askerleri, 1909

Osmanlı'da İkinci Meşrutiyet'in ilanının ardından akademiye katılma şartı olan kurmay kursunun katılım şekli, 4 Ağustos 1909 tarihli yeni "Kurmay Kursu Yönetmeliği" ile yeniden düzenlendi. Birkaç ay sonra, akademi Harbiye'den Yıldız Sarayı'na taşındı. Kara Harp Okulu'ndan kurmay kolejine doğrudan geçiş uygulaması kaldırıldı ve akademiye katılmak için Kara Harp Okulundan mezun olup, iki yıllık kıt'a hizmeti yapmış olma şartı getirildi. Daha sonra askerler sınavlara tabi tutuldu ve sınavı geçenler kurmay subay adayı olarak kursa kabul edildi.

Savaşlar dönemi[değiştir | kaynağı değiştir]

Akademiden mezun olan genç kurmay subaylar 1911 Trablusgarp Savaşı, 1912-1913 Balkan Savaşı ve 1914-1918 arasındaki I. Dünya Savaşı, 1919-1922 yılları arasındaki Kurtuluş Savaşı'nda büyük bir deneyim kazanmış ve olağanüstü bir başarı sergilemiştirler. 16 Mart 1920 tarihinde İstanbul'un işgal edilmesinin ardından askeri okullar Birinci Dünya Savaşı'nın galipleri tarafından kapatıldı; bununla birlikte akademi 28 Ocak 1919'da taşındığı Teşvikiye'deki Şerif Paşa Konağı'nda Nisan 1921'e kadar faaliyetlerini sürdürmeye devam etti. 1919'da akademi müfredatı, savaş taktikleri ve dil kurslarına ağırlık verildi. 1921'in başlarında akademinin yeri yeniden değiştirilerek Beylerbeyi'ne taşınmasına karar verildi. Ancak tüm öğretmen ve öğrenci askerlerin Kurtuluş Savaşı'na katılmak üzere Anadolu'ya gitmesi üzerine akademi ve kurslar geçici olarak kapatıldı.

Cumhuriyet dönemi ve günümüz[değiştir | kaynağı değiştir]

Kurtuluş Savaşı sonrası akademi 13 Ekim 1923 tarihinden itibaren İstanbul Üniversitesi'nin idari binası olarak anılan Beyazıt'taki Harbiye Nezareti binasında "Yüksek Harp Okulu" adıyla eğitim ve öğretim faaliyetlerine yeniden başladı. Akabinde 24 Mart 1924'te ismi "Genelkurmay Kurs Müdürlüğü" olarak değiştirildi ve Yıldız Sarayı'na taşındı. 1927 yılında bir kez "Harp Akademisi Müdürlüğü" adını aldı ve akabinde müdürlük adı komutanlığa çevrildi. Akademi 1975 yılına kadar bu lokasyonda eğitim ve öğretim faaliyetlerine devam etti. 15 Ocak 1927 tarihinde kurulan Yüksek Levazım Okulu, Levazım Üst Subay Akademisi ve Levazım Okulu ile General ve Üst Subaylara mahsus Yüksek Komuta Akademisi de Harp Akademisi'ne bağlandığından Askeri Akademiler Komutanlığı adı verilmiştir. Adı değiştirilen akademi, sadece bir kadrolu olmaktan, 1930'da Deniz Harp Akademisi'nin yeniden açılmasıyla büyümeye başladı. 7 yıl sonra, Türk askeri havacılığının gelecekteki pilot subaylarını yetiştirmek için Hava Harp Akademisi kuruldu.

İkinci Dünya Savaşı sonrası dönem[değiştir | kaynağı değiştir]

Kara Kuvvetleri Komutanlığı Karargâhı, Ankara

İkinci Dünya Savaşı nedeniyle akademi, 1941 yılından başlayarak 5 yıl süreyle, tesislerini Ankara'daki Kara Kuvvetleri Komutanlığı karargahına taşıdı ve savaşı bitimine müteakip 1946 yılında Yıldız Sarayı'ndaki eski kampüsüne geri döndü. Akademinin adı Mart 1949'da "Harp Okulları Komutanlığı" olarak değiştirildi. Millî Güvenlik Akademisi 1952'de, Silahlı Kuvvetler Komuta Akademisi de 1954'te kuruldu. Milli Güvenlik Akademisi 1995 yılında Ankara'ya ve 2012 yılında İstanbul'a taşınarak Silahlı Kuvvetler Akademisi ile birleşmiş ve o tarihten bu yana "Silahlı Kuvvetler Yüksek Komutanlığı ve Kurmay Akademisi" olarak eğitim ve öğretim faaliyetlerini sürdürdü. Hava Kuvvetleri Komutanlığına bağlı olarak Ankara Etimesgut'ta bulunan "Kara-Deniz-Hava Kuvvetleri İşbirliği Akademisi Komutanlığı" 1960 yılında İstanbul'a taşınarak Hava Harp Okulu'na entegre edildi. Daha sonra 1961 yılında Harp Okulları Komutanlığı bünyesinde "Kurs Komutanlığı" ve 15 Şubat 1962 tarihinden itibaren "Kara-Deniz-Hava Kuvvetleri İşbirliği Akademisi", "Özel Komuta Akademisi", "Kurmay Subay Akademisi" ve "Nükleer Silahlar" adında yeni bir akademi daha kuruldu. Yüksek Komuta Akademisi'ni birleştirmek ve buna bağlı olarak tüm kolejleri aynı kampüste konumlandırmak için 12 Mart 1969'da İstanbul Yenilevent'te yeni bir akademik alanın inşaatına başlandı. Harp Okulları, birkaç bölüm dışında, aynı yıl Yenilevent'teki yeni tesislerinde 1975–1976 öğretim yılına başladı. "Yeni Savaş Akademisi Kanunu", 24 Mayıs 1989'da Ulusal Meclis'in bu süreçte savaş akademilerinin tüzüklerini değiştiren bir kararla yürürlüğe girdi. 1990–1991 akademik yılında, «Seminer Sistemi» kabul edildi. Bu yeni sistem kapsamında, hizmet ve savaş akademilerinin kontenjanı artırıldı ve sınıflar 16-20 kişilik gruplar halinde yeniden düzenlendi.

2000li yıllar ve günümüz[değiştir | kaynağı değiştir]

Harp okulları kanununda 2003 yalında yapılan yeni değişiklikler doğrultusunda, harp okullarında lisansüstü eğitimler başlatılmış ve 2007 yılında ilk kez "Kurmay Subay Diploması" nın yanı sıra mezunlar "Yüksek Lisans" ile ödüllendirilmiştir. Harp Akademisi Komutanlığı, günümüzün teknolojik dünyasının gereksinimlerini karşılamak amacıyla, akademik eğitim ve öğretim faaliyetlerini desteklemek, ortak kavramları simüle edilmiş ortamda denemek ve egzersiz yapmak için 25 Temmuz 2003 tarihinde çok ihtiyaç Savaş Oyunları ve Kongre Merkezi'nin açılışını yaptı. Kongre, 1 Ağustos 2008 tarihine kadar faaliyet göstermiş ve Harp Okulları Komutanlığına bağlı «Ortak Doktrin Geliştirme, Deney ve Eğitim Merkezi» adını almıştır. 1935 yılından bu yana 41 ülkeden binden fazla yabancı askeri subay Türk Silahlı Kuvvetleri Harp okullarından mezun olmuştur. Harp okulları Türkiye Genelkurmay Başkanlığına doğrudan bağlı bir birim olmuştur.

Harp Akademileri Komutanlığı
Harp Akademileri Yüksek Kurulu
Millî Güvenlik AkademisiHarp Akademileri KarargâhıSilahlı Kuvvetler Yüksek Sevk ve İdare AkademisiStratejik Araştırmalar Enstitüsü (SAREN)
Kara Harp AkademisiDeniz Harp AkademisiDeniz Harp AkademisiMüşterek Doktrin Geliştirme Deneme ve Eğitim Merkezi Komutanlığı (MÜŞDOKGEDEM)

2016 yılından günümüze[değiştir | kaynağı değiştir]

Stratejik Araştırmalar Enstitüsü, Türk Silahlı Kuvvetlerinin talep ettiği konularda lisansüstü düzeyde eğitim, sertifika programları, bilimsel çalışmalar yapmak için[4] 2003-2004 eğitim-öğretim yılından itibaren kurularak, eğitim ve öğretim faaliyetlerine başladı. Müttefik ülkelerden, muadilleri arasında özel bir yere sahip olan harp akademisine yönelik akademik talepler devam etmektedir. 2016 Türkiye askerî darbe girişiminden sonra ilan edilen 31 Temmuz 2016 tarihli OHAL kapsamındaki "Kanun Hükmündeki Kararname" ile Genelkurmay Başkanlığı'na bağlı tüm askeri okullar ve liseler ile birlikte akademiler de kapatıldı. Aynı KHK'da yapılan düzenlemeyle "Enstitüler" adı altında Milli Savunma Üniversitesine bağlandı.[5]

Görev yapmış komutanlar[değiştir | kaynağı değiştir]

Osmanlı Dönemi (1848-1921)
# İsim Resim Görev Başlangıcı Görev Bitişi
1 Mirliva Çırpanlı Abdülkerim Nadir Paşa Abdulkerim Pasha.jpg 1848 1848
2 Mirliva Ahmed Paşa Blanco portrait.svg 1848 1853
3 Mirliva Mehmed Emin Derviş Paşa Blanco portrait.svg 1853 1860
4 Mirliva Mahmud Mesut Paşa Blanco portrait.svg 1860 1863
5 Mirliva Sarı Galip Paşa Blanco portrait.svg 1863 1870
6 Mirliva Sakızlı Selim Paşa Blanco portrait.svg 1870 1870
7 Mirliva Şevket Paşa Blanco portrait.svg 1871 1872
8 Mirliva Hüseyin Fevzi Paşa Blanco portrait.svg 1872 1873
9 Mirliva Sarı Galip Paşa Blanco portrait.svg 1873 1874
10 Mirliva Süleyman Hüsnü Paşa Suleyman Husnu.jpg 1874 1875
11 Müşir Sait Paşa Blanco portrait.svg 1875 1876
12 Mirliva İbrahim Ethem Paşa Blanco portrait.svg 1877 1883
13 Mirliva Mustafa Zeki Paşa Blanco portrait.svg 1883 1906
14 Mirliva Hafız Tevfik Paşa Blanco portrait.svg 1906 1906
15 Mirliva İsmail Fazıl Paşa Ismail Fazil Pasha.jpg 1906 1909
16 Miralay Cevat Bey Cevat Çobanlı.jpg 28 Ağustos 1909 9 Ocak 1911
17 Miralay İbrahim Halil Bey Blanco portrait.svg 15 Ocak 1911 12 Mayıs 1911
18 Yarbay von Legat Blanco portrait.svg 15 Mart 1914 3 Ağustos 1914
19 Mirliva Sedat Paşa ASDogruer.jpg 28 Ocak 1919 1 Ocak 1921
Türkiye Dönemi (1923-günümüz)
1 Mirliva Kenan Paşa Mehmet Kenan Dalbaşar.jpg 13 Kasım 1923 30 Eylül 1925
2 Mirliva Sedat Paşa ASDogruer.jpg 1 Ekim 1925 21 Kasım 1927
3 Mirliva Hasan Basri Paşa Blanco portrait.svg 21 Kasım 1927 30 Mart 1931
4 Korgeneral Ali Fuad Erden Blanco portrait.svg 6 Nisan 1931 13 Mart 1943
5 Korgeneral Tahir Taner Blanco portrait.svg 13 Mart 1943 23 Haziran 1945
6 Korgeneral Baki Vandemir Blanco portrait.svg 1 Eylül 1945 19 Temmuz 1947
7 Orgeneral Feyzi Mengüç Blanco portrait.svg 8 Eylül 1947 27 Ağustos 1952
8 Korgeneral Fehmi Türesel Blanco portrait.svg 28 Ağustos 1952 3 Ağustos 1954
9 Orgeneral Feyzi Mengüç Blanco portrait.svg 17 Eylül 1954 14 Ocak 1956
10 Orgeneral Fazıl Bilge Blanco portrait.svg 20 Ocak 1956 17 Aralık 1957
11 Korgeneral Fasih Kayabalı Blanco portrait.svg 10 Ocak 1958 1 Eylül 1958
12 Orgeneral Fazıl Bilge Blanco portrait.svg 1 Eylül 1958 7 Temmuz 1960
13 Korgeneral Hüseyin Ataman Hüseyinataman.jpg 8 Temmuz 1960 2 Ağustos 1960
14 Tuğgeneral Faruk Gürler Ömer Faruk Gürler.png 3 Ağustos 1960 2 Ağustos 1962
15 Tümgeneral Semih Sancar Semih Sancar.PNG 2 Ağustos 1962 25 Ağustos 1964
16 Korgeneral Nüzhet Bulca Blanco portrait.svg 28 Ağustos 1964 29 Ağustos 1967
17 Korgeneral Kami Güzey Blanco portrait.svg 30 Ağustos 1967 4 Eylül 1968
18 Orgeneral Hüseyin Doğan Özgöçmen Blanco portrait.svg 4 Eylül 1968 11 Eylül 1971
19 Orgeneral Suat Aktulga Suat Aktulga.jpg 11 Eylül 1971 18 Temmuz 1973
20 Orgeneral Turgut Sunalp Turgut Sunalp.jpg 5 Ağustos 1973 12 Temmuz 1975
21 Orgeneral Hamza Günalp Blanco portrait.svg 13 Temmuz 1975 15 Nisan 1976
22 Orgeneral Burhanettin Bigalı Blanco portrait.svg 15 Nisan 1976 23 Ağustos 1976
23 Orgeneral İbrahim Şenocak Blanco portrait.svg 23 Ağustos 1976 26 Ağustos 1978
24 Orgeneral Bedrettin Demirel Blanco portrait.svg 26 Ağustos 1978 20 Ağustos 1980
25 Orgeneral Süreyya Yüksel Mehmet Süreyya Yüksel.jpg 23 Ağustos 1980 12 Eylül 1980
26 Hava Orgeneral Halil Sözer Blanco portrait.svg 10 Ekim 1980 24 Ağustos 1981
27 Orgeneral İsmail Hakkı Akansel İsmail Hakkı Akansel.png 24 Ağustos 1981 15 Ağustos 1983
28 Orgeneral Recep Orhan Ergun Blanco portrait.svg 15 Ağustos 1983 17 Ağustos 1985
29 Orgeneral Doğan Güreş Doğan Güreş TBMM fotoğrafı.jpg 17 Ağustos 1985 3 Ağustos 1987
30 Orgeneral Sabri Deliç Blanco portrait.svg 3 Ağustos 1987 22 Ağustos 1988
31 Orgeneral Aşir Özözer Blanco portrait.svg 22 Ağustos 1988 18 Ağustos 1989
32 Oramiral Vural Beyazıt Blanco portrait.svg 18 Ağustos 1989 22 Ağustos 1990
33 Orgeneral İbrahim Türkgenci Blanco portrait.svg 22 Ağustos 1990 21 Ağustos 1992
34 Orgeneral Kemal Yavuz Münür Kemal Yavuz.png 21 Ağustos 1992 27 Ağustos 1994
35 Orgeneral Atilla Ateş Blanco portrait.svg 27 Ağustos 1994 19 Ağustos 1996
36 Orgeneral Necati Özgen Necati Özgen.jpg 19 Ağustos 1996 23 Ağustos 1999
37 Orgeneral Nahit Şenoğul Blanco portrait.svg 23 Ağustos 1999 21 Ağustos 2001
38 Hava Orgeneral İbrahim Fırtına Blanco portrait.svg 21 Ağustos 2001 19 Ağustos 2003
39 Hava Orgeneral Faruk Cömert Blanco portrait.svg 19 Ağustos 2003 18 Ağustos 2005
40 Hava Orgeneral Aydoğan Babaoğlu Blanco portrait.svg 18 Ağustos 2005 16 Ağustos 2007
41 Hava Orgeneral Hasan Aksay Hasan Aksay 100719-F-WH920-287.jpg 16 Ağustos 2007 17 Ağustos 2009
42 Orgeneral Nusret Taşdeler Blanco portrait.svg 17 Ağustos 2009 19 Ağustos 2010
43 Hava Orgeneral Bilgin Balanlı Blanco portrait.svg 28 Ağustos 2010 8 Ağustos 2011
44 Orgeneral Aslan Güner Blanco portrait.svg 8 Ağustos 2011 8 Ağustos 2012
45 Korgeneral Raif Akbaş Blanco portrait.svg 8 Ağustos 2012 20 Ağustos 2013
46 Orgeneral Yalçın Ataman Blanco portrait.svg 20 Ağustos 2013 20 Ağustos 2014
47 Orgeneral Abdullah Recep Blanco portrait.svg 20 Ağustos 2014 20 Ağustos 2015
48 Korgeneral Tahir Bekiroğlu Blanco portrait.svg 20 Ağustos 2015 28 Temmuz 2016
49 Hava Korgeneral Mehmet Şanver Blanco portrait.svg 28 Temmuz 2016 1 Ağustos 2016[6]
50 Tümgeneral Rafet Sevinç Şaşmaz Blanco portrait.svg 9 Ağustos 2016[7] 13 Haziran 2017[8][9]

Resim galerisi[değiştir | kaynağı değiştir]

Ünlü mezunları[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Silahlı Kuvvetler Harp Akademisi kapatılmasına gerekçe konulu Resmî Gazete yayınlanan eki -Temmuz 2016-.
  2. ^ Harpak.TSK.mil.tr. "Harp Akademileri tarihi ve olayları". TürkçeBilgi.com. 12 Ekim 2010 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 11 Nisan 2021. 
  3. ^ "Harp Akademisi Öğrenimi ve Burada Kişiliğini Etkileyen Olaylar, İnsanlar". Ata.gov.tr. 10 Nisan 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Nisan 2021. 
  4. ^ "Stratejik Araştırmalar Enstitüsü, Savunma ve Güvenlik, TSK". SDE. 25 Eylül 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Nisan 2021. 
  5. ^ "Askeri okullar kapatıldı, Milli Savunma Üniversitesi kuruldu". Hürriyet. 31 Temmuz 2016. 9 Temmuz 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  6. ^ Saygı Öztürk (2 Ağustos 2016). "Fethullahçıları anlatırken, Fethullahçı komutan not alıyordu". Sözcü. 
  7. ^ "Millî Savunma Bakanlığına Ait Atama Kararı" (PDF). T.C. Resmî Gazete. 9 Ağustos 2016. 
  8. ^ "Dışişleri ile Millî Savunma Bakanlıklarına Ait Atama Kararları". T.C. Resmî Gazete. 14 Haziran 2017. 
  9. ^ "Katar'da 1. Ordu Kurmay Başkanı". Hürriyet. 14 Haziran 2017.