Sâciler

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Gezinti kısmına atla Arama kısmına atla
Sâcoğulları
بنو الساج (Arapça)
—  Türk Devleti.[1]  —

889/890–942
Başkent Maraga (889/890-901)
Erdebil (901–942)
Dil(ler) Arapça (Resmi)
Azerbaycan Türkçesi (halk arasında)
Din İslam
Yönetim Monarşi
Emir
 - 889/890-901 Muhammed el-Afşin
 - 929-942 Deysem
Para birimi Dinar

Sâciler veya Sâcoğulları, Azerbaycan'da[2] hüküm sürmüş bir hanedandır. Sâcoğulları hanedanı, Azerbaycan'daki bir halife hükümdar soyu idi. Bu aile, Abbasi hizmetindeki Türk kökenli[1][3][4][5][6] bir komutan olan Ebu's-Sâc Dîvdad b. Yûsuf Dîvdest'in ailesidir.

Tarihi[değiştir | kaynağı değiştir]

Azerbaycan hakimiyyeti öncesi[değiştir | kaynağı değiştir]

Ebu's-Sâc muhtemelen 822–823 yıllarında, Ahmed b. Ebî Hâlid'in Uşrûsana'yı fethi üzerine ülkesini terk etmiştir.

Ebu's-Sâc'ın 879 yılında vefatı üzerine geride iki oğlu kalmıştı. Bunlar; Muhammed el-Afşin ve Yusuf idi.

Ebû Ubeydullah Muhammed el-Afşîn'e babasının ölümü üzerine 880'de Mekke valiliği ve Haremeyn verilmiştir. 878 yılından beri Mekke'nin kontrolünü elinde bulunduran Muhammed el-Mahzumi'yi 880 yılında yaptığı savaşla bu şehirden çıkarttı ve onun hâkimiyetinde bulunan Cidde şehrini aldı.

Sâcoğulları hükümdarları[değiştir | kaynağı değiştir]

Hükümdar Portre Tahta çıkışı Tahttan inmesi Ölüm
I. Muhammed el-Afşin
889/890-901[7]
889'ta Maraga'da
[8][9][10]
901
901
Berde, Azerbaycan
[11][12]
Yusuf
901–919 922-928[13]
901 yılının Ağustos ayı
Erdebil'de[14][15]
927
927 yılının Aralık ayının 27'si
Kufe, Irak
[16][17]
Sebuk
919-922
919'da Erdebil'de 922
Feth b. Afşin
928–929
928'de Erdebil'de
929 929 Erdebil, Azerbaycan
Muflih es-Saci
928–935
929'da Erdebil'de
935 935
Deysem
935–942
929'da Erdebil'de
942

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ a b C. Defrémery, “Mémoire sur la famille des Sadjides Journal Asiaticque : 410 CI Huert Saciler Mad
  2. ^ Azerbaycan Tarihi (Azerice). Bakü: Azerbaycan Devlet Yayınları. 1994. s. 276. 9'cu yüzyılda Hilafete karşı direniş zemininde Azerbaycan'da meydana gelen feodel devletlerden birisi de merkezi Erdebil şehri olan Saciler devleti idi. 
  3. ^ Azerbaycan Tarihi (Azerice). Bakü: Azerbaycan Devlet Yayınları. 1994. s. 276. sülalenin mümessili sayılan Ebu Sac Divdad adlı sanlı türk komutanlarından biri olarak Hilafet ordusun savaşlarında defalarca sınanmıştı. 
  4. ^ Yazıcı, Nesimi (1992). İlk Türk-İslam Devletleri Tarihi (Türk). Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Yayınları. s. 50. Uşrusana kökenli bir türk, Ebu Ubeydullah Muhammed el-Afşin'in kurduğu Sacoğullarının tarihini, değerli araştırmacı Hakkı D. Yıldız'ın 1976'dan itibaren neşrettiği çalışmaları sayesinde bugün oldukça da yeterli bir biçimde öğrenmiş bulunuyoruz. 
  5. ^ Yazıcı, Nesimi (1992). İlk Türk-İslam Devletleri Tarihi (Türk). Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Yayınları. s. 55. Geniş İslam devleti sınırları içerisinde bulunmakla birlikte, iç ve dış siyasetlerinde tamamen müstakil hareket eden Sacoğulları, dönem olarak Mısır'daki Tolunoğulları (868-905) ile Ihşıdiler (935-969) arasında yer alan ikinci Türk hanedanıdır. 
  6. ^ Bünyadov, Ziya (2007). Azerbaycan 7-9'cu yüzyılda (Azerice). Bakü: Şark-Garb. s. 228. P. K. Juze'nin de belirttiği gibi Sacoğulları 9'cu yüzyılda ortaya çıkmış, Azerbaycan ve Ermenistan'a birkaç becerikli hükümdar vermiş olan türk sülalesindendiler. 
  7. ^ Yazıcı, Nesimi (1992). İlk Türk-İslam Devletleri Tarihi (Türk). Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Yayınları. s. 51. 
  8. ^ Azerbaycan Tarihi (Azerice). Bakü: Azerbaycan Devlet Yayınları. 1994. s. 276. Hizmetleri ile halifenin rağbetini kazandığından dolayı 889'cu yılda Muhammed Azerbaycan hakimi tayin edildi. 
  9. ^ Büyük Sovyet Ansiklopedisi (Rusça). Moskova. 1955. ss. cilt 37, sayfa 582. O'nun oğlu Muhammed Afşin 889 yılında Azerbaycan'ı yönetmeğe başladı. 
  10. ^ Yazıcı, Nesimi (1992). İlk Türk-İslam Devletleri Tarihi (Türk). Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Yayınları. s. 52. İşte bu çekilişle eski bölgelerini kaybeden Muhammed el-Afşin'e Muvafak, Azerbaycan valiliğini verdi. 276/889-890 
  11. ^ Azerbaycan Tarihi (Azerice). Bakü: Azerbaycan Devlet Yayınları. 1994. s. 276. Aynı yılın Mart ayında Berde şehrinde Muhammed de bu hastalıktan vefat etti. 
  12. ^ Yazıcı, Nesimi (1992). İlk Türk-İslam Devletleri Tarihi (Türk). Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Yayınları. s. 53. Muhammed el-Afşin, Sacoğulları hanedanının mümessili olarak Azerbaycan ve Ermeniyye'de 11 sene süren yarı bağımsız bir valilikten sonra 288/901'de öldü. 
  13. ^ Yazıcı, Nesimi (1992). İlk Türk-İslam Devletleri Tarihi (Türk). Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Yayınları. s. 53. 
  14. ^ Azerbaycan Tarihi (Azerice). Bakü: Azerbaycan Devlet Yayınları. 1994. s. 276. Aynı yılın Ağustos ayında Yusuf halifenin Azerbaycan hakimi ve valisi oldu. 
  15. ^ Yazıcı, Nesimi (1992). İlk Türk-İslam Devletleri Tarihi (Türk). Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Yayınları. s. 53. Muhammed el-Afşin, Sacoğulları hanedanının mümessili olarak Azerbaycan ve Ermeniyye'de 11 sene süren yarı bağımsız bir valilikten sonra 288/901'de öldü. Afşin kendisinden sonra oğlunun başa geçmesini vasiyet etmişti. Ancak onun arzusu hilafına yerine kardeşi Yusuf geçti.  
  16. ^ Azerbaycan Tarihi (Azerice). Bakü: Azerbaycan Devlet Yayınları. 1994. s. 277. 927'ci yılın Aralık ayının 27'de Kufe şehri yakınlığındaki savaş zamanı Yusufun ordusu mağlup oldu. O kendisi yaralanarak esir alındı ve öldürüldü. 
  17. ^ Yazıcı, Nesimi (1992). İlk Türk-İslam Devletleri Tarihi (Türk). Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Yayınları. s. 54. Kufe önündeki savaşta Yusuf, zaferin mutlak kendinde olduğunu düşündüğü bir sırada Ebu Tahir Süleyman el-Karmati'ye esir düştü. (8 Aralık 927) Sonuçta onun tarafından idam edildi.