Kufe

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Şuraya atla: kullan, ara

Koordinatlar: 32°02′00″, 44°24′00″

Kufe
الكوفة
—  Şehir  —
Büyük Kufe Camii, 1915
Büyük Kufe Camii, 1915
Kufe
Kufe
Şehrin Irak'taki konumu
Koordinatlar: 32°K 2°D / 32°K 02°D / 32; 02
Ülke Irak Irak
İl Necef ili
Nüfus (2003)
 - Toplam 110.000
Zaman dilimi GMT+3 (UTC) ()

Kufe (Arapça: الكوفة, El-Kūfah), Irak'ın Necef ilinde (muhfaza) bir şehir.

Fırat Nehri kıyısındaki şehir Bağdat'ın 170 km. güneyinde, Necef'in 10 km kuzeydoğusunda yer alır ki artık Necefle birleşmiş durumdadır. 2003 ılı verilerine göre nüfus 110.000'dir. Ali bin Ebu Talib döneminde İslam İmparatorluğu'nun başkenti haline getirilen ve başkent olduğu sürece kültürel yapısı geliştirilen günümüzde de çoğunluğunu Şii Müslümanların oluşturduğu kenttir. Halife Ali'nin öldürüldüğü ve türbesinin olduğu yerdir.

Tarihi[değiştir | kaynağı değiştir]

İsminin kaynağı[değiştir | kaynağı değiştir]

Kufe isminin Süryanice ve Farsça olduğu, Arapça olup 'kum tepesi' anlamına geldiği veya buradaki 'Kufan' isimli bir tepeden geldiğine dair tezler vardır.

Kurulması[değiştir | kaynağı değiştir]

Kuzeyden doğuya kayan İslam fetihleri sonucunda halife Ömer, bu bölgede Araplar'ın iskan edileceği yerler arayışına girdi. Sonucunda Kufe'nin bulunduğu 'Suristan' bölgesi uygun görüldü. Bu bölge bereketli topraklar üzerinde ve askeri anlamda önemli bir konumda bulunuyordu. Ayrıca ticari açıdan gelişmeye müsaitti. İlk başlarda Arap ordusunun üssü olan şehir daha sonra ticari ve kültürel açıdan çok gelişti. Son halife Ali ve bazı Abbasi halifeleri devlete başkent olarak Kufe'yi seçtiler.

Ortada bir meydanın bulundu dairevi bir planda inşa edilen Kufe'nin nüfusu Arap kabilelerin iskanıyla çok hızlı artmıştır. Mugire bin Şu'be tarafından Kufe Cami genişletildi ve 'dârülimâre' denilen vali konağının yer aldığı sağlam surlarla korunan yönetim kısmı inşa edildi. Bir vilayet merkezi olduğu yıllarda Hemedan, Rey, Kazvin, İsfahan ve Azerbaycan bölgeleri buradan yönetiliyordu.

Siyasi tarihi[değiştir | kaynağı değiştir]

İlk Abbasi halifesi Seffah'ın Kufe'de halifeliğini ilan etmesini gösteren minyatür. Fars tarihçi ve yazar Balami'nin Tarihname adlı eserinde yer almaktadır.

Kufe İslamın ilk yıllarında pek çok siyasi karışıklığın yaşandığı şehir olmuştur. Halifeler Ömer ve Osman zamnında halk ile gönderilen valiler arasındaki huzursuzluklar çıktı. Osman'ın yönetiminden hoşnut olmayan Basra ve Kufeliler Medineyi kusattı. Osman'ı öldüren grup içinde Kufeliler de bulunmaktaydı. Yeni halife Ali'ye Cemel ve Sıffin savaşlarında destek veren Kufeliler hakem olayında Ali'ye muhalefet ettiler. Hariciler tarafından Kufe Cami'nde öldürülen Ali Kufe'de defnedildi.

Yerine gelen Muaviye isyan eden Kufeli Haricilerle mücadeleye başladı. Vali İbn Ümmü'l Hakem isyanı bastırdı ve Haricileri ortadan kaldırdı.

Kufeliler Muaviye'nin yerine halife olan Yezid'e biat etmeyen Hüseyin'e destek oldular ve onu halife olarak tanıyacaklarına dair haberler gönderdiler. Ancak Yezid'in valisi Ubeydullah bin Ziyad sert önlemleriyle Kufeliler hüseyin'e biatten vazgeçtiler. Bundan habersiz olarak Kufe'ye yola çıkan Hüseyin ve yakınları valinin gönderdiği ordu tarafından 680 yılında Kerbela'da öldürüldü. Bu olaydan etkilenen Kufelileri vali kılıçtan geçirdi. Daha sonra şehri sert önlemlerle yöneten Emevi halifeleri zamnında isyanlar hiç durmadı.

Abbasiler, Emevilere karşı ilk mücadeleyi Kufe'den başlatmıştır. Yine ilk Abbasi halifesi Seffah 749 yılında halifeliğini burada ilan etmiştir. Şehir, Bağdat kurulana dek Abbasi hanedanının başkenti olmayı sürdürmüştür. Abbasiler döneminde de isyanlar yaşayan şehir bu dönemde harap oldu ve gözden düştü.

Ardından unutulan ve imar edilmeyen Kufe Osmanlılar zamanında sadece Kerbela'ya bağlı nahiye merkeziydi.

Kaynaklar[değiştir | kaynağı değiştir]