Pomaklar

Vikipedi, özgür ansiklopedi
(Pomak sayfasından yönlendirildi)
Gezinti kısmına atla Arama kısmına atla
Pomaklar
Toplam nüfus
500.000~
Önemli nüfusa sahip bölgeler
Türkiye Türkiye 346.000 (2010)[1] - 600,000[2]
Bulgaristan Bulgaristan 67.350 (2011)[3]
Yunanistan Yunanistan 30.000 (1981)[4]
30.000 (1998)[5]
Diller
Pomakça, Bulgarca, Yunanca, Türkçe[6][7][8][9]
Din
İslam

Pomaklar (Bulgarca: Помаци Pomaci, Yunanca: Πομάκοι Pomákoi), Güneydoğu Avrupa'da Rodop Dağları, kuzey Bulgaristan ile Aşağı Trakya ve Makedonya bölgelerinde yaşayan Slav ve İslam dinine mensup bir halktır.

Tarih[değiştir | kaynağı değiştir]

93 Harbi'nin sonunda, Vǎča vâdisinde bulunan yaklaşık 20 Pomak köyünde çıkmış, Osmanlı İmparatorluğu Doğu Rumeli vilayetinden özerklik elde edilmesiyle sonuçlandı. Büyük bir köy olan Timraş'ı yönetim merkezi alarak kurulan özerk Pomak Timraş Cumhuriyeti 8 yıl kadar sürebilmiş, 1886'da Bulgaristan egemen olmuştur.

Dil[değiştir | kaynağı değiştir]

Ana madde: Pomakça

Bazı Pomakça örnekler[değiştir | kaynağı değiştir]

Znajete li pomaški? - Pomakça bilir misiniz?
Da, ubavu znajem - Evet, güzel (iyi) bilirim
Jas samo malku pomaški znam - Ben sadece biraz pomakça bilirim
Koj ste vie? - Siz kimsiniz?
Kak ste vie? - Nasılsınız?
Jas, Pomak sam - Ben, Pomakım
Kolku si gudini? - Kaç yaşındasın?
Na sedjam gudini sam - Yedi yaşındayım
Va den vremetu nogu ubavu - Bu gün hava çok güzeldir
Ti djeka vodiš? - Sen nereye gidiyorsun?
Jas vodam na selotu - Ben köye gidiyorum
Jas še vorvam na kasabota - Ben kasabaya döneceğim

Pomak yerleşimleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Türkiye[değiştir | kaynağı değiştir]

Pomakların Türkiye Trakya'sı ve Anadolu'ya ilk gelişleri 93 Harbinin hemen ertesidir. Bu sebeple halk arasında 93 mâcırı olarak da bilinirler. Kırklareli'den Samsun'a, Samsun'dan Eskişehir'e, Eskişehir'den İzmir'e kadar geniş bir bölgede çoğunlukla yaşarlar.

Bafra, Çarşamba, Balıkesir, Bursa, Karacabey, Gönen, Manyas, Darıca, Şevketiye, Erdek, Edincik, , Yenice, Çan, Biga, Edirne, İpsala, Keşan, Uzunköprü, Beykoz, Çatalca, Silivri, Adapazarı, Söğütlü, Ferizli, , Babaeski, Demirköy, İğneada, Vize, Soğucak

Kırklareli[değiştir | kaynağı değiştir]

Lüleburgaz, Babaeski, Kofçaz, Saray, Karaağaç, Pehlivanköy, Alpullu, Katranca, Büyük Mandıra, Kuştepe köyü, Alacaoğlu köyü.

Edirne[değiştir | kaynağı değiştir]

Merkeze bağlı Musabeyli Köyü, Karahamza köyü, Küplü beldesi, Hasırcı Arnavut köyü, Kavaklı köyü, Subaşı beldesi, Havsa (Azatlı) köyü Orhaniye köyü ile Uzunköprü'nün, Kurtbey, Hasanpınar, Çöpköy, Yağmurca, Sazlı Malkoç, Baş Ağıl, Kadı, Kadı Gebren, Yağmurca köyleri. Keşan'ın Koruklu köyü, Yeşil, Orhaniye, Suluca, Çobançeşmesi köyü, İpsala (Esetçe) beldesi, Aliço Pehlivan köyü, Koca Hıdır beldesi, Enez'in Sultaniçe, Hacı, Beğendik ve Pazar Dere köyleri.

Tekirdağ[değiştir | kaynağı değiştir]

Şarköy'ün Yayaağaç köyü.Şarköy'ün Kocaali köyü, Şarköy'ün Yeniköyü. Hayrabolu, Şalgamlı Beldesi, Çerkez Müsellim Kasabası, Büyük Danişment köyü, Malkara Prafça (Çınaraltı köyü), Hayrabolu, Popköy (Kabahöyük),İlyasalan Köyü.

Çanakkale[değiştir | kaynağı değiştir]

Bigada 22 köyde Gelibolu Çeşme Altı köyü, Yeniköy, Değirmendüzü, Tayfurlar ile İlyasalan köyleri

Balıkesir[değiştir | kaynağı değiştir]

Gönen'in Hafız Hüseyin Bey, Hodul, Hasan Bey, Atıcı Ob köyleri. Erdek, Yukarı Yapıcı, Belkıs, Ballı Pınar, Düzler, Ocaklar, Narlı, İlhanlar, Gölyaka, (Simavli Köyü), Doğanlar, Turanlar, Çakıl Köyü( adetlerine bağlı kalan tek köy ) Manyas, İvrindi'nin Necipköy' köyü, Sındırgı'ya bağlı Şahinkaya köyü,

İzmir[değiştir | kaynağı değiştir]

İzmir, Gaziemir, Bayındır, Dikili ve Kemalpaşa'nın çeşitli köylerinde.

Manisa[değiştir | kaynağı değiştir]

Manisa'nın Turgutalp kasabası, Karaağaçlı köyü. Demirci ilçesinde Bardakçı köyü.

Bursa[değiştir | kaynağı değiştir]

Mudanya'nın Dere köyü, Çanakkale'nin Çal köyü, Çan (Yaykın köyü), Irbaalan, İlyasağa köyü, Havdan köyü. Gemlik'in Benlik köyü. İnegöl.

Bilecik[değiştir | kaynağı değiştir]

Bilecik'in Şükraniye köyü, Küplü köyü ve Vezirhan köyü. Bozüyük ilçesinin Saraycık köyü.

Eskişehir[değiştir | kaynağı değiştir]

Eskişehir Osmaniye Beldesi, Beylikova İlçesi, Uzunburun Köyü Bağçecik Köyü

Kocaeli[değiştir | kaynağı değiştir]

Karamürsel'in Yalakdere köyü

Sakarya[değiştir | kaynağı değiştir]

Konya[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Konya, Ilgın ilçesinin Boğazkent köyü, Çumra ilçesinin Gökhüyük köyü,

Bulgaristan[değiştir | kaynağı değiştir]

Bulgaristan'da:
     Müslüman Pomak çoğunluklu bölgeler
     Ortodoks Bulgar çoğunluklu bölgeler
Rodoplar’daki Pomaklar (1932)

Pomaklar, Bulgaristan'da Smolyan, Blagoevgrad, Pazarcık, Velingrad, Razlog,Yakoruda, Kırcaali, Goce Delčev bölgelerinde ve Mesta Vadisi, Rodop Dağları'nda sıkışık alanlarda yaşamaktadır. Lofça Bölgesi civarında ise küçük Pomak grupları bulunmaktadır. Bununla birlikte Pomakların %50’si Rodop Dağları’nın güneyinde bulunmaktadır. Bulgaristan İçişleri Bakanlığı’nın 1989'da Müslüman Bulgarlar için yaptığı çalışmada, nüfuslarının 268.971 ile toplam nüfusun %3’ünü oluşturduğunu ortaya koymuştur.

Yunanistan[değiştir | kaynağı değiştir]

Nâhiyesindeki 26 köyde Pomak grubu yaşıyordu. Alman gezgin Adolf Struckun Karacaova'ya yaptığı gezi sonucu yazdığı kitapta Gostolyub (Konstantia) gibi 300 nüfuslu ve iki parçalı köylerde sadece Pomakların yaşadığını söylüyor.[kaynak belirtilmeli] Ayrıca Karacaova'daki Vlahlar (Meglen-Aromanians) üzerine araştırma yapan Theodor Capidan[10] kitabında bu bölgede Pomakların yaşadığını ifade ediyor. Şu an İskeçe ve Gümülcine'de 30.000 civârında Pomak yaşamaktadır.

Makedonya[değiştir | kaynağı değiştir]

Makedonya'da Pomaklar Berova, Debre, Manastır, Struga, Dolna Reka ve Üsküp civarında yaşamaktadırlar. Nüfusları tam tespit edilememekle birlikte toplam 40.000 olduğu söylenmektedir.

Arnavutluk[değiştir | kaynağı değiştir]

Arnavutluk'ta Pomaklar genellikle Makedonya sınırına civarında yaşamaktadırlar. Fakat bu güne kadar Arnavutluk Pomakları hakkında çok da ayrıntılı araştırma olmamıştır hatta tamamen yok sayılmışlardır. Tahmin edilen nüfusları oldukça ilgi çekicidir. Çünkü kaynaklar Arnavutluk'taki Pomak nüfusunu 80.000-120.000 olduğunu tahmin etmektedirler.[kaynak belirtilmeli]

Diğer yerler[değiştir | kaynağı değiştir]

Tüm bunların yanında 1878 göçleri döneminde 20.000 ailenin İtalya'ya ve 1.000 ailenin de İsviçre'ye göç ettirildiği ve iskân edildikleri verisi mevcuttur.

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Turkey “People Groups” Joshua Project (İngilizce)
  2. ^ "Türkiye'deki Kürtlerin sayısı!" (Turkish). 6 June 2008. 24 Mart 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 August 2010. 
  3. ^ 2011 Bulgaristan genel nüfus sayımı raporunda “Müslüman inancına sahip Bulgar etnik grubu” ("българската етническа група 67 350 - с мюсюлманско вероизповедание") ibaresi altında bu rakam belirtilmiştir. bk.: Преброяване 2011 (Bulgarca)
  4. ^ H. Poulton, The Balkans, Minorities and Governments in Conflict, (1993)
  5. ^ “Also spoken in: Greece” Ethnologue (İngilizce)
  6. ^ Ethnologue, Languages of Greece.Bulgarian.
  7. ^ Ethnologue: Languages of the World Fourteenth Edition.Bulgarian.
  8. ^ Encyclopaedia Britannica, Pomak People.
  9. ^ Social Construction of Identities: Pomaks in Bulgaria, Ali Eminov, JEMIE 6 (2007) 2 © 2007 by European Centre for Minority Issues
  10. ^ Capidan, Theodor. Meglenoromânii, istoria şi graiul lor, vol. I, Bucureşti, 1925, s.5, 19, 21-22. (Rumence)

Wikimedia Commons'ta Pomaklar ile ilgili çoklu ortam kategorisi bulunur.

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Pomak.eu Forum
  • Hjusein Mehmed. Pomacite i Torbešite v Mizija, Trakija i Makedonija, С., 2007.
  • Pomaknews.com Nezavisen glas na Pomaci
  • Sercan Ahincanov - Kıpçaklar & Türk Halklarının Katalizör Boyu, Selenge Yayınları, 2014, s.150
  • TRAKYA ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ Edirne: 2008 / Prof.Dr. İlker Alp Pomak Türkleri [Kuman - Kıpçaklar].
  • BALKANLARDA POMAK TÜRKLERİ / Prof.Dr. Hüseyin Memişoğlu.
  • Bulgaristan'da yaşayan Pomaklar kendilerinin Kuman Türklerin'den geldiklerini söylediler. ( http://www.haberler.com/bulgaristan-daki-pomaklar-turkce-ogrenmek-istiyor-2483617-haberi/ )
  • Galip Çağ - Osmanlı Öncesi Balkanlarda Türk İzlerine Dair Toponimiler.
  • (39)- Drama'ya bağlı eski bir Türk köyü, bkz. Acaroğlu, Türker, Balkanlarda Türkçe Yer Adları Klavuzu, IQ Yay., İstanbul 2006, s. 429.
  • (40)- Kostur'a bağlı eski bir Türk köyü, bkz., Acaroğlu, a.g.e., s. 429.
  • (41)- Serez'de bulunmaktadır, bkz., Acaroğlu, a.g.e., s. 429.
  • (42)- Güneydoğu Avrupa'da Dnyester ve Prut arasında ve Karadeniz kıyısında uzanan bölge. Kurucusunun Kuman Türk'ü olduğu bilinmektedir. Basar Türkçede "yenmek" manası- na gelen bas- köküne dayanırken aba ya da apa Türkçe kişi adlarında sıkça rastlanır bir son ektir (Aslan-apa gibi), aynı zamanda Basaraba ilk Romen hükümdar soyunun kurucusudur, bkz., Acaroğlu, a.g.e., s. 66.
  • (43)- Kuzey Dobruca'da bulunmaktadýr. Eski bir Peçenek köyüdür. 1048-191 yılları arasın- da Peçenekler'e ev sahipliði yapmıştır, bkz., Acaroğlu, a.g.e., s. 90.
  • (44)- Eski Yugoslavya'da Tsaribrod'a bağlı köy. Sofya'da da bu isimde bir köy vardır. İsim Peçeneklerin Berende / Berendi boyunu anımsattığı için Peçenek kökenli olması yüksek bir ihtimaldir, bkz., Acaroğlu, a.g.e., s. 129.
  • (45)- Eski Yugoslavya'da Tsaribrod'a bağlı Türk köyü. Rasonyi'ye göre Çekan, Kumanca'da bir türağaç kakan manasına gelen Çakan ile ayný kelimedir, bkz., Acaroğlu, a.g.e., s. 134.
  • (46)- Üsküp'e bağlıdır. Bu ismin Peçenek değilse de ya ilk Bulgar, Peçenek ya da Uz köken- li olduğunu Sırp dil bilimciler öne sürmüşlerdir, bkz., Acaroğlu, a.g.e., s. 147.
  • (47)- Bugünkü Sırbistan'da eski bir Türk köyüdür. Proto-Bulgarlar Türkçesi'nden gelmekte- dir. Kara-guy ya da Kraguy da yine aynı manadadır, bkz., Acaroğlu, a.g.e., s. 167.
  • (48)- Makedonya'da bir ildir.