Bulgarlar

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Gezinti kısmına atla Arama kısmına atla
Bulgarlar
Българи
Bǎlgari
Önemli nüfusa sahip bölgeler
Bulgaristan Bulgaristan 6.000.000 (2011)[1]
Türkiye Türkiye 600.000 (Pomaklar)[2]
Amerika Birleşik Devletleri ABD 294.000[3]
Ukrayna Ukrayna 204.574 (2001)[4]
Almanya Almanya 185.000[5]
İspanya İspanya 151.000[6]
Birleşik Krallık Büyük Britanya 63.000[7]
Moldova Moldova 52.000[8]
İtalya İtalya 47.000[9]
Yunanistan Yunanistan 41.000[10]
Rusya Rusya 24.000[11]
Hollanda Hollanda 20.000[12]
Kıbrıs Cumhuriyeti Kıbrıs 20.000[13]
Belçika Belçika 19.000[14]
Kanada Kanada 18.000[15]
Sırbistan Sırbistan 13.000[16]
Avustralya Avustralya 11.000[17]
Kazakistan Kazakistan 7.300[18]
İsveç İsveç 6.700[19]
Romanya Romanya 6.600[20]
Danimarka Danimarka 6.200[21]
Macaristan Macaristan 6.000[22]
Diller
Bulgarca
Din
Hristiyanlık (Ortodoks)
İslam (Sünni)

Bulgarlar (Bulgarca: българи veya Bǎlgari), Bulgaristan'ın nüfusunun çoğunluğunu oluşturan Güney Slav[23][24][25] halkıdır. Bulgaristan'ın toplam 7,3 milyon nüfusunun %85'ü Bulgarlardan oluşur.

Tarihçe[değiştir | kaynağı değiştir]

1912'de Balkanlar'da Bulgarlar

Bulgar adı muhtemelen eski Türkçede ''Bulgamak'' [karışmak]sözcüğünden gelir.

Bulgaristan'ın nüfusu, farklı kökenlere ve sayılara sahip halklardan gelmektedir. Birinci Bulgar İmparatorluğu'ndaki Slav yerleşimciler tarafından asimile oldular. Slav olmayan ülkelerden ikisi günümüz Bulgarları arasında bir miras tutuyor:

  • kültürel ve etnik unsurların alındığı Trakyalılar;[26][27][28]
  • etnik adı ve ilk devletliği bağışlayan Ön Bulgarlar.[29][30]

Yerli Trakya halkından bazı kültürel ve etnik unsurlar alındı. Daçyalılar (Trakyalılardan farklıysa), Keltler, Gotlar, Romalılar, Eski Yunanlar, Sarmatlar, Paeonyalılar ve İliryalılar da dahil olmak üzere diğer Slav öncesi Hint-Avrupa halkları da daha sonraki Bulgar topraklarına yerleşti. Trakya dili, güney Baltık dili olarak tanımlanmıştır. Hala 6. yüzyılda konuşuluyordu, muhtemelen daha sonra nesli tükenmek üzereydi, ancak daha sonraki bir dönemde Bulgarların eski Yunanca / Latince yer isimlerini Trakya toponimleri ile değiştirmeleri, Trakya'nın o zaman tamamen ortadan kaldırılmadığını düşündürüyor olabilir. Modern Bulgarlarda (ve Makedonlarda) bazı Slav öncesi dilsel ve kültürel izler korunmuş olabilir. Scythia Minor ve Moesia Inferior, 6. yüzyılın başlarında başka bir "Romalılaşma" döneminden önce, MS 4. ve 5. yüzyılların başlarında barbar yeniden yerleşimlerin (çeşitli Gotlar ve Hunlar) odak noktası olmasına rağmen, Romanize edilmiş gibi görünmektedir. Roma yönetiminin son dönemlerine ait arkeolojik kanıtlara göre, Romalılar büyük şehirlerde Trakyalıların sayısını önemli ölçüde azaltmamışlardır. 4. yüzyıla gelindiğinde, büyük Serdica kenti, baskın Latin-Trakyalı adların verildiğini gösteren epigrafik kanıtlara dayanan baskın olarak Trakya nüfusuna sahipti, ancak daha sonra isimler tamamen Hristiyan olanlarla değiştirildi.

İlk Slavlar, 6. yüzyılın başlarında orijinal anavatanlarından çıktılar ve Doğu Orta Avrupa, Doğu Avrupa ve Balkanlar'ın çoğuna yayıldılar ve böylece üç ana dal oluşturdular: Doğu Orta Avrupa'da Batı Slavlar, Doğu Avrupa'da Doğu Slavlar ve Güneydoğu Avrupa'daki (Balkanlar) Güney Slavlar. İkincisi, Trakyalılar daha önceden Romanize edilmemiş veya Helenleşmiş olmasaydı, Trakçanın tamamen dilbilimsel olarak değiştirilmesine neden oldu. Pek çok bilim adamı, 6. yüzyıl tarihçisi Menander'in Trakya'daki 100.000 Slav'dan ve 582'de Yunanistan'ın art arda gelen saldırılarından bahseden açıklamasına dayanarak 580'lerde Balkanlar'ın büyük ölçekli yerleşimine başladıklarını kabul ediyorlar. Balkanlar'a pek çok dalgayla gelmeye devam ettiler, ama aynı zamanda ayrıldı, özellikle Justinian II (685-695), Trakya'dan Küçük Asya'ya 30.000 kadar Slav yerleştirdi. Bizanslılar, çok sayıdaki Slav kabilesini iki gruba ayırdı: Sklavenoi ve Antes. Bazı Bulgar bilim adamları, Antes'lerin modern Bulgarların atalarından biri olduğunu öne sürüyor.

Ön Bulgarlardan ilk olarak 4. yüzyılda Kuzey Kafkas stepleri civarında bahsedilir. Araştırmacılar sık ​​sık Ön Bulgar'ın nihai kökeninin Türk olduğunu ve özellikle Pontus bozkırlarından Orta Asya'ya uzanan gevşek bir şekilde akraba olan Oğur kabilelerinin bir parçası olarak Orta Asya göçebe konfederasyonlarına kadar izlenebileceğini öne sürüyorlar. Bununla birlikte, Ön Bulgarlar ve varsayılan Asyalı meslektaşları arasındaki herhangi bir doğrudan bağlantı, spekülatif ve "çarpıtılmış etimolojilerden" biraz daha fazlasına dayanmaktadır. Bazı Bulgar tarihçiler Ön Bulgarların bir Türk kabilesi olarak tanımlanmasını sorguluyor ve bir İran kökenli olduğunu öne sürüyor. 670'lerde, bazı Ön Bulgar kabileleri, Asparukh liderliğindeki Tuna Ön Bulgarları ve Kouber önderliğindeki Makedon Ön Bulgarları, Tuna nehrini geçerek Balkanlar'a yerleştiler ve bunlardan birincisi Suriyeli Mikail'in 10.000 olarak tanımladığı tek bir göç dalgasıyla karşılaştı. Ön Bulgarların çoğu zaman çok sayıda oldukları düşünülmüyor ve kontrol ettikleri bölgelerde yönetici bir elit haline geliyorlar. Bununla birlikte, Steven Runciman'a göre, bir Bizans ordusunu yenebilen bir kabilenin hatırı sayılır boyutlarda olması gerekirdi. Asparukh'un Bulgarları, başkent Pliska eski bir Slav yerleşim yerine inşa edildiğinden, Küçük İskit'teki Bulgar yerleşimlerinin kanatlarını korumak için yeniden yerleştirilen Severialılar ve "Yedi klan" ile bir aşiret birliği yaptı.

Erken Bizans Dönemi boyunca, Küçük İskit ve Moesia Secunda'daki Roma eyaletleri, Tuna'nın kuzeyindeki 'barbarlar' ile ekonomik ve sosyal alışveriş içindeydiler. Nüfusun çoğunluğunun Tuna'nın güneyindeki herhangi bir kalıcı Slav ve Ön Bulgar yerleşiminden önce Konstantinopolis veya Küçük Asya hinterlandına geri çekilmiş gibi görünmesine rağmen, bu onların nihai Slavlaşmasını kolaylaştırmış olabilir. Pontik Bulgaristan'ın en önemli liman kentleri görünümlerine göre Bizans Yunanları olarak kaldı. 8. ve 9. yüzyıldaki büyük ölçekli nüfus transferleri ve bölgesel genişlemeler, ek olarak eyalet içindeki Slav ve Bizans Hristiyanlarının sayısını artırarak Ön Bulgarları oldukça açık bir şekilde azınlık haline getirdi. Yeni bir devletin kurulması, çeşitli Slav, Ön Bulgar ve daha önceki ya da sonraki nüfusları, Güney Slav dili konuşan Birinci Bulgar İmparatorluğu'nun "Bulgar halkı" haline getirdi. Yerel nüfusun etnogenezine farklı dönemlerde Balkanlar'a yerleşmiş veya yaşayan farklı Hint-Avrupa ve Türk halkları da katkıda bulunmuştur.

Ön Bulgarların Bizanslı Hristiyanlara karşı bir katliamını gösteren 11'inci yüzyıldan kalma resim

Dil[değiştir | kaynağı değiştir]

Bulgarlar, bugün Güney Slav dillerine dâhil olan Bulgarcayı konuşurlar. Bu dilin eski Ön Bulgar dili (Türk dillerinin Ogur grubuna ait) ile bir akrabalığı yoktur, ama içinde bu eski Türk dilinden birkaç kelimeler bulmak mümkündür.[kaynak belirtilmeli] Ortodoksluğu kabul edip, bu din geleneğine ve Slav etnisitesine girdikten sonra Bulgarların dilleri, Türkçenin özelliklerinden uzaklaşmıştır.

Bulgarca, Kiril alfabesi ile yazılır ve kendisine has imlası vardır. Uzun süren Osmanlı devresinde, içerisine çok sayıda Türkçe kelime ve yapı almıştır.

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ "Bulgaristan'da Bulgarlar". 30 Haziran 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Nisan 2018. 
  2. ^ "http://www.milliyet.com.tr/default.aspx?aType=SonDakika&Kategori=yasam&ArticleID=873452&Date=07.06.2008&ver=16". 25 Aralık 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Şubat 2010.  |başlık= dış bağlantı (yardım)
  3. ^ "Amerika Birleşik Devletleri'nde Bulgarlar". 1 Şubat 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Nisan 2018. 
  4. ^ "Arşivlenmiş kopya". 1 Şubat 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Ekim 2020. 
  5. ^ "Almanya'da Bulgarlar". 1 Şubat 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Nisan 2018. 
  6. ^ "İspanya'da Bulgarlar". 1 Şubat 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Nisan 2018. 
  7. ^ "Birleşik Krallık'ta Bulgarlar". 1 Şubat 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Nisan 2018. 
  8. ^ "Moldova'daki Bulgarlar". 16 Şubat 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Nisan 2018. 
  9. ^ "İtalya'da Bulgarlar". 1 Şubat 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Nisan 2018. 
  10. ^ "Yunanistan'da Bulgarlar". 1 Şubat 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Nisan 2018. 
  11. ^ "Rusya'da Bulgarlar". 1 Şubat 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Nisan 2018. 
  12. ^ "Hollandalı Bulgarlar". 1 Şubat 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Nisan 2018. 
  13. ^ "Kıbrıs'ta Bulgarlar". 1 Şubat 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Nisan 2018. 
  14. ^ "Belçika'daki Bulgarlar". 1 Şubat 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Nisan 2018. 
  15. ^ "Kanada'daki Bulgarlar". 2 Şubat 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Nisan 2018. 
  16. ^ "Sırbistan'daki Bulgarlar". 23 Ocak 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Nisan 2018. 
  17. ^ "Avustralya'daki Bulgarlar". 1 Şubat 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Nisan 2018. 
  18. ^ "Kazakistan'da Bulgarlar". 1 Şubat 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Nisan 2018. 
  19. ^ "İsveç'te Bulgarlar". 1 Şubat 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Nisan 2018. 
  20. ^ "Romanya'da Bulgarlar". 1 Şubat 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Nisan 2018. 
  21. ^ "Danimarka'da Bulgarlar". 2 Şubat 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Nisan 2018. 
  22. ^ "Macaristan'da Bulgarlar". 1 Şubat 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Nisan 2018. 
  23. ^ "Slavlar". 17 Ekim 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Nisan 2018. 
  24. ^ One Europe, many nations: a historical dictionary of European national groups, James Minahan, Greenwood Publishing Group, 2000, ISBN 0-313-30984-1, pp. 134 – 135. Google Books. 13 Eylül 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Kasım 2011. 
  25. ^ "Slav Milletlerinin Kültürel Yakınlığı". 8 Aralık 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Ağustos 2018. 
  26. ^ "Many Thracian survivals have been detected in the sphere of Bulgarian national costume and folk tradition." The Bulgarians: from pagan times to the Ottoman conquest, David Marshall Lang, Westview Press, 1976, 0-89158-530-3, p. 27.
  27. ^ Kushniarevich, Alena; Utevska, Olga; Chuhryaeva, Marina; Agdzhoyan, Anastasia; Dibirova, Khadizhat; Uktveryte, Ingrida; Möls, Märt; Mulahasanovic, Lejla; Pshenichnov, Andrey; Frolova, Svetlana; Shanko, Andrey; Metspalu, Ene; Reidla, Maere; Tambets, Kristiina; Tamm, Erika; Koshel, Sergey; Zaporozhchenko, Valery; Atramentova, Lubov; Kučinskas, Vaidutis; Davydenko, Oleg; Goncharova, Olga; Evseeva, Irina; Churnosov, Michail; Pocheshchova, Elvira; Yunusbayev, Bayazit; Khusnutdinova, Elza; Marjanović, Damir; Rudan, Pavao; Rootsi, Siiri; ve diğerleri. (2015). "Genetic Heritage of the Balto-Slavic Speaking Populations: A Synthesis of Autosomal, Mitochondrial and Y-Chromosomal Data". PLoS ONE. 10 (9): e0135820. Bibcode:2015PLoSO..1035820K. doi:10.1371/journal.pone.0135820. PMC 4558026 $2. PMID 26332464. 
  28. ^ "A detailed analysis is made of the assimilation process which took place between Slavs and Thracians. It ended in the triumph of the Slav element and in the ultimate disappearance of the Thracian ethnos...Attention is drawn to the fact that even though assimilated, the Thracian ethnicon left behind traces of its existence (in toponymy, the lexical wealth of the Bulgarian language, religious beliefs, material culture, etc.) which should be extensively studied in all their aspects in the future..." For more see: Димитър Ангелов, Образуване на българската народност, (Издателство Наука и изкуство, “Векове”, София, 1971) pp. 409-410. (Summary in Englis 28 Mayıs 2013 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. h).
  29. ^ "Bulgar - people". Britannica.com. 26 Haziran 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Aralık 2017. 
  30. ^ Kaynak hatası: Geçersiz <ref> etiketi; fine isimli refler için metin temin edilmemiş (Bkz: Kaynak gösterme)