Bulgarlar

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Bulgarlar
Българи
Bǎlgari
Ethnic Bulgarians.jpg
I. BorisHristo BotevVasil LevskiValya BalkanskaVasil AprilovHristo StambolskiDimcho DebelyanovVeselin Topalov
Toplam nüfus
13 milyon
Önemli nüfusa sahip bölgeler
Bulgaristan Bulgaristan 6.700.000 (2001) [1]
Türkiye Türkiye 600.000 (Pomak) [2][3]
Makedonya Cumhuriyeti Makedonya 1.200 (2002) [kaynak belirtilmeli]
Ukrayna Ukrayna 204.000 (2002)
İspanya İspanya 169.799 (2010)
İtalya İtalya 100.000 (2010)
Amerika Birleşik Devletleri ABD 92.841 - 300.000 (2008) [4]
Moldova Moldova 90.000 (2010)
Yunanistan Yunanistan 80.000 - 673.000
Birleşik Krallık Britanya 80.000 (2008)
Arjantin Arjantin 80.000 (2008)
Almanya Almanya 65.000 (2010)
Brezilya Brezilya 62.000 (2006)
Arnavutluk Arnavutluk 50.000 - 200.000 [5]
Kosova Kosova 100.000
Kanada Kanada 50.000 (2010)
Kıbrıs Cumhuriyeti Kıbrıs 37.230 (2001)
Fransa Fransa 35.000 (2010)
Rusya Rusya 32.000 (2002)
Sırbistan Sırbistan 21.500 - 1.000.000
Güney Afrika Güney Afrika Cumhuriyeti 20.000 (2008)
Avusturya Avusturya 15.000 (2010)
Romanya Romanya 8.000 (2002)
Kazakistan Kazakistan 7.000 (1999)
Belçika Belçika 7.000 (2010)
Portekiz Portekiz 6.000 (2010)
Birleşik Arap Emirlikleri Birleşik Arap Emirlikleri 5.000 (2008)
Macaristan Macaristan 5.000 (2008)
Çek Cumhuriyeti Çek 4.380 (2001)
İsveç İsveç 4.000 (2008)
Diller

Bulgarca, Makedonca

Din

Ortodoks,
İslam

Bulgarlar (Bulgarca: българи veya Bǎlgari), Bulgaristan'ın nüfusunun çoğunluğunu oluşturan güney Slav halkıdır. Bulgaristan'ın toplam 7.9 milyon nüfusunun %84'ü Bulgarlardan oluşur.[kaynak belirtilmeli]

Tarihçe[değiştir | kaynağı değiştir]

1912

Bulgar adı eski Türkçe'de bulgamak [karışmak]sözcüğünden gelir. Başlangıçtan 765 yılına kadar Bulgar hükümdarlarının adlarını ve hakanlık sürelerini gösteren ve bugün ancak, daha geç zamandan kalma bir Rus kroniğinde Slavca tercümesine sahip olduğumuz "Bulgar Hakanları Listesi"nde İrnek, Bulgar hükümdar sülalesinin atası olarak görünmektedir. Hun kütleleri ile karışan bu Türklerin asıl adı "Ogur"du ve Tuna ağzından İdil'e (Volga) kadar Karadeniz kuzeyi bozkırlarında, daha sonraki Peçenekler ve Kumanlar gibi ayrı boy birlikleri hâlinde oturuyorlardı[kaynak belirtilmeli].

Batı veya Avrupa Hunları Hükümdarı Attila’nın 453 yılında ölümünden sonra yerine geçen en küçük oğlu İrnek (‘Hρναχ) babasının kabileleri üzerindeki egemenliğini, kısa bir süre için de olsa, sürdürebilmiş, fakat onun kurduğu siyasî ve askerî örgütü devam ettirememişti. Attila’nın Hun konfederasyonu, bu nedenle, onun ölümünden kısa bir süre sonra çözülmüş ve dağılmıştı. Bizans tarihçilerinden Rhetor Priskos ile Suidas, 463 yılında, Şaragur (Σαράγουροι), Ugor (Ούγωροι) ve Onogur ('Ονόγουροι) adlı Hun kabilelerinin Karadeniz’in kuzeyinde, Tuna ırmağının kolları ile Volga (İdil) arasındaki bozkırlarda yerleşmiş olduklarını kaydederler.

Bu tarihten aşağı yukarı 20 yıl sonra, 482’de, Bizans kaynakları bu konfederasyonun veya onun en önemli kabilesinin adı olarak Bulgar (Βούλγαροι) adını zikrederler.”[6]

Şaragur (Sa-rı/Ak/Ogur), Biştigur (Beş-Ogur), Ultingur~Altziagir (Altı-Ogur), Kutri-gur-Kuturgur ("Tukurgur" = Dokuz-Ogur) Ungur ~ Hunugur ~ Onugur (On-Ogur), Utigur ~ Uturgur (Otuz-Ogur). Bizans tarihçisi Priskos (6. asır)'un, Sabarlar tarafından Ural Dağlarının doğusundaki yurtlarından uzaklaştırılarak Karadeniz düzlüklerine geldiklerini (461 - 465'lerde) bildirdiği Ogur Türkleri, aynı tarihçiye göre o zaman üç grup teşkil etmekte idi.

Şaragur, Ugor (Ogur) ve On-Ogur. Bunlar Avarların önünden batıya çekilen Sabarların karşısında tutunabilmek için Bizans'a elçi göndermişlerdi. Son araştırmalara göre, Ogurlar büyük göçten önceki yurtlarında da üç zümre hâlinde idiler: Doğu zümresi (Seyhun-Çu nehirleri ve Çalkar Gölü havalisinde: On-Ogurlar); orta zümre (bugünkü Kazak-Kırgız bozkırı ve Emba nehri boyunda -ihtimal- Otuz-Ogurlar) ve batı zümresi (Yayık nehri havalisinde -her hâlde- Dokuz-Ogur'lar). Bu sıralarda Saragur (Ak-Ogur) kütlesine karşılık ötekilerin "Kara Ogur" kanadını teşkil etmiş olmaları muhtemeldir[kaynak belirtilmeli].

Yapılan modern araştırmalar günümüzdeki Bulgarların genetik olarak büyük ölçüde Makedonlar, Sırplar, Yunanlar, Romanlar, Arnavutlar, Hırvatlar ve Macarlar gibi diğer Balkan topluluklarıyla uyuştuğunu göstermektedir. Bu bağlamda Bulgarlar Güney Slavları toplulukları arasındadır.[4] Bulgarların, Ermeniler, İtalyanlar, Anadolu Türkleri gibi Akdeniz topluluklarıyla genetik ilişkileri Slavlara oranla oldukça azdır.[5]

Bulgarların Bizanslı hıristiyanlara karşı bir katliamını gösteren 11'nci yüzyıldan kalma resim

Dil[değiştir | kaynağı değiştir]

Bulgarlar, bugün Güney Slav dillerine dâhil olan Bulgarcayı konuşurlar. Bu dilin eski Protobulgar dili (Türk dillerinin Ogur grubuna ait) ile bir akrabalığı yoktur, ama içinde bu eski Türk dilinden birkaç kelimeler bulmak mümkündür[kaynak belirtilmeli]. Ortodoksluğu kabul edip, bu din geleneğine ve Slav etnisitesine intisap ettikten sonra Bulgarların dilleri, Türkçenin özelliklerinden uzaklaşmıştır.

Bulgarca, Kiril alfabesi ile yazılır ve kendisine has imlası vardır. Uzun süren Osmanlı devresinde, içerisine çok sayıda Türkçe kelime ve yapı almıştır.

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]