Pehlivanköy

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Şuraya atla: kullan, ara
Pehlivanköy
—  İlçe  —
Türkiye'de bulunduğu yer
Türkiye'de bulunduğu yer
Pehlivanköy'ün Kırklareli'ndeki yeri
Pehlivanköy'ün Kırklareli'ndeki yeri
Ülke Türkiye
İl Kırklareli
Coğrafi bölge Marmara Bölgesi
Yönetim
 - Kaymakam Serhat Doğan[1]
 - Belediye başkanı Hüseyin Açıkel (AK Parti) [2]
Yüzölçümü [3]
 - Toplam 112 km2 (43,2 mi2)
Rakım 25 m (82 ft)
Nüfus (2015)[4]
 - Toplam 3,790
 - Kır 2,089
 - Şehir 1,701
Zaman dilimi UDAZD (+3)
Posta kodu 39 600
İl alan kodu 288
İl plaka kodu 39
İnternet sitesi: Pehlivanköy Kaymakamlığı
Pehlivanköy Belediyesi

Pehlivanköy, diğer ismi Pavli, Kırklareli ilinin bir ilçesidir. İl merkezine 62 kilometre uzaklıktadır. Deniz seviyesinden 25 metre yüksekliktedir. 5.000 civarında nüfusu olan (ilçe merkezinin köyler hariç nüfusu 2.063 olup, ilçe merkezinde 1.040 erkek 1.023 kadın bulunmaktadır.[5]) bu ilçe 1970'li yıllardan beridir göç vermektedir.

Ergene Nehri ilçenin içinden geçtiği için, nehirdeki kirlilik ilçeye zarar vermektedir. 1910 yılından itibaren her sene 18 Eylül' de başlayan ve 5 gün süren "Pavli Panayırı" aralıksız düzenlenmektedir.[6] Halk arasında “Sonbahar Panayırı”, ”Pomak Bayramı” gibi isimler de alır. Demiryolu ulaşımı olan ilçede Fransızlarca 1889 yılında inşa edilen târihî gar binası bulunmaktadır.

Tarihi[değiştir | kaynağı değiştir]

Pehlivanköy'de ilk yaşayanlar M.Ö. 700 yıllarında Ergene Nehri kıyılarına yerleşmiş olan Traklardı. M.Ö. 335 yıllarında Makedonyalılar topraklara sahip olmuştu. Pavli'nin aslı Pavula'dır ve bu isim de Hristiyan azizlerden Aziz Pavulos'tan gelmektedir.[7] 46 yılında Roma topraklarına geçen bölge, daha sonra Bizans topraklarında yer almıştır. Yerleşimin adıyla ilgili olarak bir başka iddiaya göre 8. yüzyılın ortalarında dönemin Bizans İmparatoru Anadolu'da Sivas-Malatya arasında yaşayan ve kendisine zorluk çıkaran Pavlikan aşiretini bu bölgeye getirmiş ve bölge adını bu aşiretten almıştır.[kaynak belirtilmeli]

Osmanlı Devri[değiştir | kaynağı değiştir]

1363 yılında Hacı İlbey ve Evrenos Paşa yöreyi fethedip, Osmanlı Devleti sınırları içine soktu. Osmanlı döneminde de topraklarda Bulgarlar yaşadı. 1829'da Osmanlı - Rus savaşında Edirne'yi işgal eden Rus birlikleri Pehlivanköy'e de girmişlerdi. Topraklar 1877-1878 "93 Harbi"nde de bir yıl Rus işgali altında kaldı. Ayestefanos Antlaşması ile kurulacak Bulgaristan Prensliği'nin bir parçası oldu. Ancak bölgede kurulacak Rusya destekçisi bir devlete karşı çıkan İngilizler yüzünden imzalanan Berlin Antlaşması'nda Osmanlı topraklarına bırakıldı. 1864 itibariyle Edirne vilayetinin Uzun Köy Kazâsina bağlı idi.

Daha sonraki yıllarda Lofça[8] bölgesinden büyük göç aldı ve bölge halkının çoğunluğunu Pomak gurupları oluşturdu. Pomakça daha geçmiş yıllara kadar geçerliliğini koruyan bir dil olarak kaldı.

Balkan Savaşları sırasında da bir yıllık işgal altında kaldı ancak Bulgarlardan geri alındı ve Pehlivanköy'de yaşayan Bulgarlar Osmanlı Devleti sınırları dışına çıkarılıp dışarıda kalan Pomaklar yöreye yerleştirildi. I. Dünya Savaşı sonrasında da Yunanlar tarafından işgal altında kaldı. Yunan işgali de iki yıl sürdü. 9 Kasım da işgal sona erip Pehlivanköy, Türk toprakları arasına katıldı.

Cumhuriyet Dönemi[değiştir | kaynağı değiştir]

1935'ten 1941 arasında Trakya başmüfettişliği görevini üstlenen Kazım Dirik tarafından bölgeye çok yardım edildi. Halka hayvancılık konusunda eğitim sağladı, Macar mimarlar tarafından ilçedeki Atatürk Meydanı ve Mehmetçik parkı yaptırıldı ve halka spor malzemeleri sağladı. Bir süre Babaeski'ye bağlı bir bucak olan Pehlivanköy 1957'de ilçe olmuştur.

1 Nisan 2016'da 750 kişilik Pehlivanköy Geri Gönderme Merkezi açıldı.[9] Türkiye'nin Avrupa Birliği ile imzaladığı Geri Kabul Antlaşması sonucu Yunanistan'ın Midilli adasındaki göçmenlerin bir kısmı önce İzmir'in Dikili ilçesine, oradan da Pehlivanköy'e getirildiler.[10]

Tarihi eserler ve önemli günler[değiştir | kaynağı değiştir]

Tarihi tren garı
  • Akarca Köprüsü: zunköprü-Pehlivanköy-Edirne yolu üzerinde, Pehlivanköy’e Uzunköprü tarafından girişte bulunan Ergene Nehri üzerinde bulunmaktadır. Osmanlı döneminde 16. yüzyılda yapıldığı tahmin edilmektedir. URivayete göre köprünün orta kemeri bir türlü düzgün yapılmamıştır. Usta birinin kurban edilerek duvarın içine gömülmesi ile orta kemerin yerinde duracağını söyler. İşçilere yemek taşıyan kadınlar arasından ertesi gün yemek getiren kadın öldürülücektir. O kadın da yeni doğum yapmış, çocuğunu emzirmekte olan bir annedir. Ertesi gün kadın köprünün yerinde durması için kurban edilir ve kemer tamamlanır. Ancak kadın bir cuma günü öldürüldüğü için her cuma ağlayan bir kadın sesi duyulduğu ve orta kemerden süt aktığı söylenmektedir. Köprünün adı Akarca da süt akmasından gelir.
  • Akarca sırtlarında eski bir kale olduğu söylenen taş kalıntıları vardır.
  • Pehlivanköy Camii: 1901-1902 yıllarında inşa edilen tarihi cami, Pehlivanköy ilçesi girişinde Ergene Mahallesinde bulunmaktadır.
  • TCDD İstasyonu
  • Sonbahar Hayvan ve Emtia Panayırı (Pavli Panayırı): 18 - 22 Eylül arasında yapılan panayırda birçok eşya ve hayvan satışa sürülürken, eğlenceler de bulunmaktadır. 1910 yılında beri sürdürülmektedir.
  • Asırlık Meşe Ağacı: 100 yaş civarında olduğu söylenmektedir. Ağaç, Kanal D'de yayınlanan Yaprak Dökümü dizisinin jeneriğinde ve son bölümünde yer alarak dizinin hayranları tarafından ziyaret akınına uğradı.[11] Dizinin yapımcılarının tarifi üzerine TCDD makinistleri tarafından yapımcılara önerilen ağaç, Pehlivanköy'ün Edirne tarafından girişinde bulunmaktadır. [12]
  • 6 Mayıs - Hıdrellez şenlikleri
  • 9 Kasım - Pehlivanköy'ün kurtuluşu

Nüfus verileri[değiştir | kaynağı değiştir]

Yıl Toplam Şehir Kır
1965[13] 7.906 2.802 5.104
1970[14] 8.102 3.148 4.954
1975[15] 7.235 2.585 4.650
1980[16] 7.688 2.883 4.805
1985[17] 7.421 3.008 4.413
2000[18] 5.892 3.136 2.756
2007[19] 4.586 2.063 2.523
2008[20] 4.823 2.241 2.582
2009[21] 4.634 2.091 2.543
2010[22] 4.481 2.007 2.474
2011[23] 4.308 1.949 2.359
2012[24] 4.211 1.929 2.282
2013[25] 4.140 1.906 2.234
2014[26] 3.965 1.786 2.179
2015[27] 3.790 1.701 2.089

Ekonomi[değiştir | kaynağı değiştir]

İlçede tarım ve hayvancılık başlıca geçim kaynağıdır. Ayçiçeği, buğday, mısır, kanola ekimi yaygındır. Tüm bunların yanında Ergene nehrinin sularıyla doldurulan tavalara ayrılmış topraklarında çeltik de yetiştirilmektedir. Meyvecilik ve arıcılık da yapılmaktadırr.

Coğrafya[değiştir | kaynağı değiştir]

Pehlivanköy İlçesi yurdumuzun Trakya bölümünde ve Ergene Havzasındadır. Kırklareli İlinin güneybatı ucunda bulunmaktadır. Doğudan ve kuzeyden Babaeski, batıdan Edirne, güneyden Tekirdağ İli ile çevrelenmiştir. Yüzölçümü 114 km²'dir. İl merkezine uzaklığı 64 km'dir. Ergene Ovası nehrin taşması nedeniyle sık sık sular altında kalmaktadır. Kış ayları kuzey rüzgarlarına açık olduğundan soğuk, baharlar yağışlı, yazlar sıcak ve kurak geçer. Pehlivanköy İlçesi demiryolu ile Edirne, Kırklareli, Babaeski, Lüleburgaz ve Uzunköprü’ye bağlıdır.

Su kaynakları[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Ergene nehri İlçenin en önemli su kaynaklarının başında ergene gelmekte idi. Ancak son yirmi yılda Çorlu ve Çerkezköy'deki çarpık sanayinin yarattığı kirlilik Ergene nehrini su kaynağı olmaktan çıkarıp zehir kaynağı haline getirmiştir.
  • Kuştepe deresi İlçe sınırları içinde kalan son temiz deredir. ilçe merkezi önlerine doğru geldiğinde kanlıdere adını alır.
  • Amatör balıkçılığın yapılabileceği DSİ'nin yaptığı Hıdırca yolunda 1 adet gölet bulunmaktadır.

Orman, koruluk ve yeşil alanları[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Katırkulu, Gustil ve Koca orman mevkilerinde Pehlivanköydeki doğal ormanların son kalıntıları bulunmaktadır. Yöre halkının sürekli yeni tarla açmak istemesi yüzünden ve kaçak oduncular yüzünden bu son kalan doğal alanlarda yok olmaktadır.
  • Mezarlığın yanında Kazım Dirik tarafından diktirilen Akasyalık adıyla anılan ağaçlık bulunmaktadır.

Eğitim[değiştir | kaynağı değiştir]

Bir ilköğretim okulu bir de çok programlı lise vardır. 2008-09 öğretim yılında Kırklareli üniversitesine bağlı yüksekokul açılması planlanmaktadır.

İlköğretim[değiştir | kaynağı değiştir]

Pehlivanköy'de bir ilköğretim okulu vardır adı Atatürk İlköğretim okulu'dur. Öğrencilerin bir bölümü ilçe merkezinden, bir bölümü ise çevre köylerden taşımalı olarak gelmektedir.

Ortaöğretim[değiştir | kaynağı değiştir]

İlçede Atatürk ortaokulu ile Pehlivanköy Çok Programlı Anadolu Lisesi bulunmaktadır.

Siyaset[değiştir | kaynağı değiştir]

Pehlivanköy'ün belediye başkanlığı seçimlerini genellikle merkez sağ partiler kazanmaktadır. 1963 - 1989 yılı arası düzenlenen seçimleri üçünü Adalet Partisi, birini ANAP, birini ise bağımsız aday kazanmıştır. 1989'da belediye başkanlığı seçimlerini SHP adayı Mustafa Gür kazandı ve bu başarıyı 1994 ve 1999 yıllarında (ikincisinde CHP adayı olarak) tekrarladı. 2004 yılından itibaren ise belediye başkanlığı seçimlerini Adalet ve Kalkınma Partisi kazanmaktadır, belediyeyi üç dönem üst üste Hüseyin Açıkel yönetmektedir.

Eski İçişleri Bakanı Muammer Güler de 1976-1979 yılları arasında Pehlivanköy Kaymakamlığı yapmıştır.

Spor[değiştir | kaynağı değiştir]

İlçenin futbol takımı Pehlivanköyspor, Kırklareli Bölgesi 1. Amatör Küme'de oynamaktadır.

Ulaşım[değiştir | kaynağı değiştir]

Pehlivanköy, İstanbul'u Avrupa'ya bağlayan tren yolu hattının üstünde bulunmaktadır. Osmanlı zamanında inşa edilen Şark Demiryolları Pehlivanköy'den sonra kuzeye ve güneye giden iki hatta ayrılırken, Edirne'ye giden kuzey yolunun küçük bir kısmı Türkiye Cumhuriyeti kurulduktan sonra Yunanistan sınırları içinde kalmıştı. 1971'de Pehlivanköy - Edirne arasında inşa edilen 68 km'lik yeni hat ile bu sorun çözülmüştür. Bulgaristan'a giden trenler de böylece Pehlivanköy'den Edirne'ye giden bu hat üzerinden devam etmektedir.[28] 2000'li yıllarda rayların değişimi ve Marmaray projesi nedeniyle kapatılan hat dolayısıyla Pehlivanköy'ün İstanbul ve Edirne'ye tren bağlantısı kesilse de 2016 yılında tren seferleri tekrardan başladı.[29] Öte yandan Babaeski'den Pehlivanköy'e minibüs seferleri bulunmaktadır.

Mahalleleri[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Kazımdirik Mahallesi
  • Ergene Mahallesi
  • Kurtuluş Mahallesi

Meydanları[değiştir | kaynağı değiştir]

  • 94 meydanı (Pomaklar ilk olarak bu meydanın çevresine yerleşmişlerdir. Adı da 1877-78 Osmanlı-Rus savaşı sonucunda hicri takvime göre yerleşim tarihi meydana adını vermiştir.)
  • Zübeyde Hanım meydanı (23 nisan, 9 kasım kurtuluş, 29 ekim Cumhuriyet bayramı etkinlikleri burada düzenlenir.)
  • İstasyon meydanı
  • Atatürk meydanı (Çelenk koyma törenleri burada yapılır.)

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Pehlivanköy Kaymakamlığı
  2. ^ Pehlivanköy Belediyesi
  3. ^ Harita Genel Komutanlığı - İl ve İlçe Yüzölçümleri
  4. ^ "2014 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 10 Şubat 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6WFD5cXwJ. Erişim tarihi: 10 Şubat 2015. 
  5. ^ http://www.kirklareli.gov.tr/10genel/4idare/8ilce/20ilceler5.htm
  6. ^ http://pomaknews.com/?p=9670
  7. ^ http://www.nisanyanmap.com/?yer=36127&haritasi=pehlivank%C3%B6y
  8. ^ http://www.kemalgozler.com/lofca-pomak-koyleri-listesi.htm
  9. ^ http://kirklareli.gov.tr/pehlivankoy-geri-gonderme-merkezi-hizmete-acildi
  10. ^ http://www.haberler.com/midilli-den-pehlivankoy-geri-gonderme-merkezi-ne-8325219-haberi/
  11. ^ http://www.milliyet.com.tr/yaprak-dokumu-turizmi/yasam/magazindetay/29.08.2008/984419/default.htm
  12. ^ http://www.hurriyet.com.tr/yaprak-dokumundeki-agacin-sirri-16602863
  13. ^ "1965 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BsprIGrr. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  14. ^ "1970 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BtnbVCCH. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  15. ^ "1975 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BtqCsbrX. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  16. ^ "1980 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BtujRj4r. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  17. ^ "1985 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6Btwnmsy0. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  18. ^ "2000 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6Bu0ZoCcK. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  19. ^ "2007 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6Bu22WlXy. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  20. ^ "2008 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6Bu3qxIV8. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  21. ^ "2009 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BuD4QS8A. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  22. ^ "2010 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BuFfflF6. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  23. ^ "2011 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BuGxi28h. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  24. ^ "2012 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 20 Şubat 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6EZxmQpcE. Erişim tarihi: 8 Mart 2013. 
  25. ^ "2013 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 15 Şubat 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6NPUypXSg. Erişim tarihi: 15 Şubat 2014. 
  26. ^ "2014 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 10 Şubat 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6WFD5cXwJ. Erişim tarihi: 10 Şubat 2015. 
  27. ^ "2015 genel nüfus sayımı verileri" (html) (Doğrudan bir kaynak olmayıp ilgili veriye ulaşmak için sorgulama yapılmalıdır). Türkiye İstatistik Kurumu. https://biruni.tuik.gov.tr/medas/. Erişim tarihi: 13 Nisan 2016. 
  28. ^ http://dspace.marmara.edu.tr/bitstream/handle/11424/2732/787-1532-1-SM.pdf?sequence=1&isAllowed=y
  29. ^ http://tcddtrakya.blogspot.ch/p/tcdd-tren-duyurulari.html

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]