Otomatik Portakal (film)

Vikipedi, özgür ansiklopedi
A Clockwork Orange
Yönetmen Stanley Kubrick
Yapımcı Stanley Kubrick
Senarist Anthony Burgess'ın romanından Stanley Kubrick tarafından senaryolaştırılmıştır.
Oyuncular Malcolm McDowell
Patrick Magee
Müzik Wendy Carlos
Rachel Elkind
Görüntü yönetmeni John Alcott
Kurgu Bill Butler
Stüdyo Warner Bros.
Dağıtıcı Warner Bros.
Yapım yılı 1971, UK
Çıkış tarih(ler)i 15 Mart 1996  Türkiye
Süre 136 dak.
Dil İngilizce
Bütçe $2,200,000

Otomatik Portakal, Anthony Burgess'in aynı adlı yapıtından uyarlanan 1971 yapımı 137 dakikalık film. Filmin yönetmeni Stanley Kubrick'tir.

Konu[değiştir | kaynağı değiştir]

Britanya'da endüstri sonrası bir şehirdeki, ahlaki değerlerin birbirine karıştığı, iyi ve kötünün ayırt edilemez hale geldiği bir toplumda, gençlerden oluşan bir çetenin insanlara uyguladıkları şiddeti ve Alex üzerinden insan doğası ve toplumsal değerlerin çatışmasını konu eder.

Bir holigan olan Alex (Malcolm McDowell) adlı gencin zaman geçirmek için üyesi olduğu sokak çetesi ile beraber işledikleri birçok suçtan sonra çete ile ayrılığa düşünce onlar tarafından ihbar edilmesini ve polis tarafından beyninin yıkanarak topluma kazandırılma metodu ve sonrasını anlatır.

Olayları büyük bir ifade gücü ile o günlerden bugüne değişen dünya düzeni ve bu değişimin insanların üzerindeki farklı etkilerini, suça ve şiddete eğilimi ustaca yansıtmıştır. Film ve bu filme ait ögeler yarattığı etki ile popüler kültürdeki yerini almıştır.

Oyuncu kadrosu[değiştir | kaynağı değiştir]

Yapım[değiştir | kaynağı değiştir]

Anthony Burgess, romanın 1962'de yayınlanmasından kısa bir süre sonra film haklarını 500$'a sattı.[1] Başlangıçta, filmde rock grubu The Rolling Stones'un rol alması bekleniyordu. Grubun ana vokalisti Mick Jagger, Alex rolünü oynamakla ilgilendiğini ifade etmişti, bununla birlikte İngiliz film yapımcısı Ken Russell'ın da yönetmenlik koltuğuna oturacağı düşünülüyordu.[1] Ancak, Britanya Film Sınıflandırma Kurulu (BBFC) ile ilgili sorunlar nedeniyle bu plan asla gerçekleşmedi ve romanın film hakları en nihayetinde Kubrick'e kaldı.[1]

Kubrick, if.... (1968) filminde McDowell'ı gördükten sonra onu Alex rolü için seçer. McDowell, rol için neden seçildiğini sorduğunda Kubrick ona, "Ekranda zeka parıltısı yayabiliyorsun" diye cevap verir.[2] Ayrıca Kubrick'e sahip olduğu kriket kıyafetlerini gösterdikten sonra, Alex'in çetesinin üniforması konusunda Kubrick'e yardım eder. Kubrick ondan jockstrapı kıyafetin altına değil üstüne giymesini ister.[3][4]

Film ile Roman Arasındaki Farklar[değiştir | kaynağı değiştir]

Kubrick'in filmi, Burgess romanına nispeten sadıktır, sadece kitabı iyimser bir şekilde bitiren son bölümü atlar. Bu bölümde Alex'in olgunlaştığı ve sosyopatiyi geride bıraktığı görülür. Film ise Alex'e açık uçlu bir hükümet işi teklif edilmesiyle sona ererken, hala bir sosyopat olduğunu ima eder. Bu olay örgüsü uyuşmazlığı, Kubrick'in senaryosunu romanın Amerikan baskısına dayandırması nedeniyle meydana geldi.[5] Kubrick, senaryoyu yazmayı neredeyse bitirene kadar romanın tam, orijinal versiyonunu okumadığını ve onu kullanmayı asla düşünmediğini iddia etmiştir.

  • Romanda, Alex'in soyadı hiçbir zaman açıklanmazken, filmde Alex'in kendisini "Büyük İskender (Alexander the Large)" olarak adlandırması nedeniyle soyadı 'DeLarge'dir.
  • Romanın başında Alex, 15 yaşında bir çocuk suçludur. Filmde, tartışmaları azaltmak için, Alex'in yaşı yükseltilerek, 17-18 yaşlarında gösteriliyor. (Çekimler sırasında, Malcolm McDowell 27 yaşındaydı.)
  • Filmde Alex'in evcil bir yılanı vardır. Romanda ise bundan bahsedilmiyor.
  • Romanda Alex, 10 yaşındaki iki kıza uyuşturucu verir ve onlara tecavüz eder. Filmde ise kızlar, onunla kendi rızalarıyla seks yapan genç yetişkinlerdir. Uyuşturucunun ve şiddetin bu sırada bahsi geçmez.
  • Eleştirmen Randy Rasmussen, filmdeki hükümetin karmakarışık bir çaresizlik içinde olduğunu, romandaki hükümetin ise oldukça güçlü ve kendinden emin olduğunu savundu. İlki, Kubrick'in, sadece prosedürü takip eden maskelenmiş kişisel çıkar eylemleri temasıyla meşguliyetini yansıtır.[6]
Bunun bir örneği, Alex'in "düzeltme sonrası danışmanı" P. R. Deltoid'in tasvirindeki farklılıklar olabilir. Romanda, P. R. Deltoid'in ahlaki bir otoritesi var gibi görünür (ancak itirazlarına rağmen Alex'in ona yalan söylemesini veya suç işlemesini engellemek için yeterli değildir). Filmde, Deltoid biraz sadisttir ve Alex'e cinsel bir ilgisi var gibi görünür, onunla ebeveynlerinin yatak odasında röportaj yapar ve kasıklarına vurur.
  • Romanda, F. Alexander, Alex'i önceki saldırıya yapılan dikkatsiz bir dizi gönderme ile tanır (örneğin, karısı daha sonra telefonlarının olmadığını iddia eder). Filmde Alex, F. Alexander'ın karısına saldırırken akıldan çıkmayan bir şekilde söylediği 'Singing in the Rain' şarkısını banyoda söylerken tanınır. Şarkı kitapta hiç yer almaz, çünkü Kubrick tecavüz sahnesinin çok "sert" olduğundan şikayet etmesi üzerine aktör Malcolm McDowell tarafından geliştirilen bir doğaçlamadır.[7]
  • Romanda Alex, kendisine cinsel tacizde bulunan bir mahkûmu öldürdükten sonra kendisine tedavi teklif edilir. Filmde bu sahne kesilmiştir ve Alex'in aslında süreç için gönüllü olması yerine, İçişleri Bakanı tarafından hapishanede bakanlar tarafından yapılan bir teftiş sırasında konuşması için seçilir.
  • Alex'in romandaki hapishane numarası 6655321'dir. Filmdeki hapishane numarası 655321'dir.

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ a b c "AFI|Catalog - A Clockwork Orange". American Film Institute. 27 Ekim 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Mayıs 2022. 
  2. ^ "Malcolm McDowell talks 'A Clockwork Orange' at 50 - NME". 19 Mayıs 2022. 30 Eylül 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  3. ^ "Malcolm McDowell and Leon Vitali Talk A CLOCKWORK ORANGE on the 40th Anniversary". Collider.com. 18 Mayıs 2011. 13 Nisan 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Mayıs 2022. 
  4. ^ "McDowell's cricket gear inspired 'Clockwork' thug". Washington Times. 19 Mayıs 2011. 25 Nisan 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Mayıs 2022. 
  5. ^ "The Kubrick FAQ Part 2". Visual-memory.co.uk. 18 Ağustos 2008 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Mayıs 2022. 
  6. ^ Rassmussen, Randy. Kubrick: Seven Films Analyzed. McFarland. s. 112. ISBN 978-0786421527. 
  7. ^ LoBrutto, Vincent (7 Mayıs 1999). Stanley Kubrick: A Biography. Da Capo Press. ss. 365-366. ISBN 978-0306809064. 

Bibliyografya[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Burgess, Anthony. 1978. "A Clockwork Orange". 1985. Londra: Hutchinson. ISBN 0-09-136080-3

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]