Hurriler

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Mezopotamya
Fırat · Dicle
Asuroloji · Sümeroloji
İmparatorluklar / Şehirler
Sümer
Eridu · Kiş · Uruk · Ur
Lagaş · Nippur · Girsu
Akad İmparatorluğu
Akad · Mari
Amurrular
İsin · Larsa
Babil İmparatorluğu
Babil · Kalde
Asur İmparatorluğu
Asur · Nemrut
Horsabad · Ninova/Nineveh
Elam İmparatorluğu
Susa
Mezopotamya tarihi
Sümer (kral listesi)
Asur Kralları
Babil Kralları
Hitit Kralları
Sümerce · Akkad dili
Elam dili · Aramice
Hurrice · Hititçe
Enuma Eliş · Gılgamış
Ziggurat · Nibiru
Marduk · Asur-Babil dinleri
Bronz Çağında Hurrilerin yerleşim alanları haritada Pembe renkle gösterilen bölgeler.
MÖ 2. binyılda Hurrice'nin Dağılım Alanı Haritada yeşil renkli gösterilmiş.

Hurriler MÖ III. binyıldan itibaren Doğu Anadolu Bölgesi'nde tarım ve hayvancılığa dayalı bir geçim ekonomisine bağlı olarak yaşamış bir devlettir.

Kuruluş yeri, batıda Fırat, doğuda Bitlis, kuzeyde Malatya, güneyde Yusayni, kısacası bugünkü Güneydoğu Anadolu Bölgesinde yaşamışlardır. 1400-1700 yılları arasında güçlü oldukları bilinmektedir. M.Ö 1100 tarihinde Asur Devletinin eyaleti olmuşlardır. Önemli yerleşim merkezleri: Tel Halaf ve Tel Açana'dır.Mitanni sanatı Anadolu'da hüküm sürer. Hitit, Mezopotamya, Asur ve Sümer medeniyetleri etkisinde kalmıştır.

Hurrice yani Hurri dili Semitik ya da Hint-Avrupa dilleri içerisinde yer almayan ve eklemeli bir dildir. Dilbilimcilere göre Hurrice Kafkas dillerine aitdir. [1] Artan nüfusun bir sonucu olarak MÖ 2500 'lerde bölgedeki otlakların yetersiz kalması nedeniyle güney yönünde yayılma göstermişlerdir. Bu göçler iki ana hat üzerinden, Urmiye Gölü çevresinden Mezopotamya'ta ve Elazığ - Malatya üzerinden Kuzey Suriye ve Filistin'e olmuştur.[1]

Hurriler, MÖ 1400'lü yıllarda Hurri egemenliği altındaki bölge Hurriler ve Mittaniler olarak ikiye ayrılırdı. Babil'in kuzeyinde Dicle-Fırat arasındaki bölgede bir devlet kurmuşlardır. Diyarbakır çevresinin kuzeybatı, batı ve güneybatı bölümü de ülkenin sınırları içerisinde kalıyordu. Hurri adı kuzeyde kalan bölge için, Mittani ise güneyde kalan bölge için kullanılırdı. Egemenligi MÖ 1250'ye kadar davem eder. Harran Ovası'nda kurulmuş kadim bir devlettir. Sümer kültüründen etkilemiş ve Anadolu'da birçok kültürü etkilemiş yapısı vardır. Politeist bir inanca sahiptiler.

Hurrilerin yaşadıkları Kuzey Mezopotamya bölgesi tarıma ve ticarete çok elverişliydi. Tarımda ve ticarette oldukça ileri giden Hurriler kendi içinde birçok kabileden oluşuyordu. Her kabile kendi iç işlerinde serbest dış işlerinde Hurri devletine bağlıydı. Hem ekonomik yönden hem de coğrafi koşullar bakımından çok iyi bir konumda olan Hurriler her gecen gün daha çok düşman kazanıyordu. Çağdaşı olan devletler birleşerek Hurrilere saldırmışlardır ve Hurriler bu saldırılara karşı Hint-Ari olan Mitannilerle birleşmişlerdir. Mitanni devletinin yıkılmasıyla Hurri devletine mensup kabileler Toroslara ve Zağroslara çıkarak kendilerini korumaya almışlar. Habur nehri yakınlarda bulunan mağaralarda Hurrilere ait birçok tarihi eser bulunmuştur. Şırnak'ın Silopi ilçesinin sınıra yakın bir köyünde Hurrilerin ticarette kullandıkları altınlara rastlanmıştır.

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Veli Ünsal, M.Ö. III. Binde Kuzeydoğu Anadolu Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, Sayı 3, Sh.: 402-403