Metamfetamin

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Metamfetamin
Methamphetamine-2D-skeletal-.svg
Methamphetamine-3d-CPK.png
Sistematik (IUPAC) adı
N-methyl-1-phenyl-propan-2-amine
Kimlik belirteçleri
CAS numarası 537-46-2
ATC kodu N06 BA03
PubChem 1206
DrugBank DB01577
Kimyasal özellikler
Kimyasal formül C10H15N
Moleküler ağırlık 149.233 g/mol
Fiziksel özellikler
Ergime noktası 170 °C
Kaynama noktası 212 °C
Çözünürlük(suda) sıvı çözeltilerle kuvvetlendirilir ancak çözünmez mg/mL (20 °C)
Farmakokinetik özellikler
Biyoyararlanım Oral: %70
IV: %100
Metabolizma Hepatik
Yarılanma ömrü 9-15 saat
Atılma Renal
Tedavi bilgileri
Gebelik kategorisi ABD - C
Uygulama yolu Oral, intravenöz, intramüsküler, buğu şeklinde, rektal,
5 mg tablet Desoxyn (metamfetamin)

Metamfetamin, merkezî sinir sistemi uyarıcısı olan sentetik bir maddedir. Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu ve obezite gibi hastalıkların tedavisinde reçete edilir. Desoxyn ismiyle ilaç piyasasında ABD'de bulunur. Bunun haricinde uyarıcı etkileri sebebiyle yasadışı olarak kullanımı mevcuttur, kristal ve hap formunda olabilen çeşitleri dünyada birçok ülkede yasadışı olarak satılmaktadır. Birçok uyarıcı gibi, 6-24 saat süren güçlü bir öfori, dolayısıyla güçlü bir psikolojik bağımlılık yapabilme etkisine sahiptir. Yapı olarak amfetamine yakın psikoaktif bir maddedir.

IUPAC ismi (S)-N-metil-1-fenil-propan-2-amin olan methamfetamin suistimal edilmek üzere kaçak üretimi ile de tanınmıştır. Efedrin ya da psödoefedrin molekülü hidrojenize edilerek kolayca elde edilebildiğinden hemen her yerde üretilebilmektedir. "Methlab" de denilen bu yerler, üretimi sırasında çıkan fosfattan ötürü kırmızı bir renge boyanır ve kedi idrarı gibi kokar.

Tarihçe[değiştir | kaynağı değiştir]

Bulunuşu[değiştir | kaynağı değiştir]

1887 yılında metamfetamin sentezlenmesinden kısa bir süre sonra,[1]1893'te kimyager Nagai Nagayoshi tarafından efedrin maddesinden de sentezlendi.[2] "Metamfetamin" terimi bu yeni karışımın kimyasal yapısından türedi:methyl alpha-methylphenethylamine. 1919 yılında, kristalize metamfetamin farmakolog Akira Ogata tarafından efedrinin redoks yöntemiyle kırmızı fosfor ve iyot kullanılarak sentezlendi.

Etkileri[değiştir | kaynağı değiştir]

Uyanıklık, motivasyon ve kısa dönem beyin aktivitesini artıran madde aşırı öforiye neden olmaktadır. Madde alındığında tansiyon ve vücut sıcaklığı yükselir, göz bebekleri büyür ve ishal, bulantı, kusma görülebilir.

Kötüye kullanımlarda beyin kimyasını bozup depresyona yol açtığı bilinmektedir. Bağımlılarında kalıcı anhedoni oluşmaktadır. Psikoz etkileri ortaya çıkartıp, görsel ve işitsel halüsinasyonlara neden olabilir. Kullanıcılarında güçlü bir psikolojik bağımlılık yan etkisi görülür.

Devamlı kullanıcılarında meth ağzı denen diş çürükleri oluşur. Bağışıklık sistemi baskılanan bu kişilerde stafilokok enfeksiyonlarına sıkça rastlanır. Kilo kaybı ve kısa dönem libido artışını takiben erektil disfonksiyon da bilinen kötü etkilerindendir.

Kuvvetli sistemik reaksiyon ile ölüme yol açabilir.

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ "Historical overview of methamphetamine". Vermont Department of Health. 8 Mart 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 29 Ocak 2012. 
  2. ^ "The pH Levels of Different Methamphetamine Drug Samples on the StreetMarket in Cape Town", p.1 8 Ekim 2011 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., 2011, A. Bardow, Oral & Dental Research Institute, Faculty of Dentistry, University of the Western Cape